# بهه (ب-ه-ه) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D9%87
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%87%D9%87

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ه - ه
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D9%87/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء مع الباء
هب، ب ه مستعملان
هب:
هبّتِ الرّيحُ تَهُبُّ هُبوباً، والنّائم يَهُبُّ هبّاً، والسّيف يَهُبُّ، إذا هُزَّ، هبّةً. والتَّيْسُ يَهِبُّ هبيباً للسِّفاد. والنّاقةُ تَهِبُّ هَباباً. قال:
فلها هِبابٌ في الزِّمام كـأنَّـهـا		صهباءُ راحَ مع الجَنوبِ جَهامُها
وهَبْهَبَ السراب إذا ترقرق، والهَبْهابُ من أسماء السَّراب، والهَبْهابُ لُعبةٌ لصبيان العراق والهَبْهَبيُّ: تَيْسُ الغنم، ويقال: بل راعيها. قال:
كأنَّه هَبْهبيٌّ نـام عـن غـنَـمٍ		مُسْتَأْوِرٌ في سواد اللّيلِ مَذؤوبُ
به:
البَهْبَهيُّ: الجسيم الجرىء. قال:
لا تراه في حادثِ الدّهرِ إلاّ		وهو يغدو بَبْهَبهيٍّ جَـريم
والبَهْبَهةُ: من هدير الفَحْل.
والأَبَهُّ: الأَبَحُّ.

##### Türkçe

باب **الهاء** مع **الباء**
**هب**، **ب ه** kullanımdadırlar.
**هب**:
Rüzgâr **هبّتِ**; **تَهُبُّ** **هُبوباً**; uyuyan **يَهُبُّ** **هبّاً**; kılıç **يَهُبُّ**, eğer sallanırsa, **هبّةً**. Ve teke çiftleşme için **يَهِبُّ** **هبيباً**. Ve dişi deve **تَهِبُّ** **هَباباً**. Dedi ki:
Onun için yularda bir **هِبابٌ** vardır; sanki o, güney ile birlikte şarabı esmer (bir içki)dir, onun bulutu.
Ve serap, dalgalanıp titrediği zaman **هَبْهَبَ** eder; **الهَبْهابُ** serabın adlarındandır; ve **الهَبْهابُ** Irak çocukları için bir oyundur; ve **الهَبْهَبيُّ**: koyunların tekesi; ve denilir ki: bilakis onun çobanı. Dedi ki:
Sanki o, koyunlardan gafletle uyumuş bir **هَبْهبيٌّ**dir; gecenin karanlığında (kurt tarafından) ürkütülmüş, kurtlu.
**به**:
**البَهْبَهيُّ**: iri, cesur. Dedi ki:
Onu zamanın olayında ancak görürsün; o da, suçlu bir **بَبْهَبهيٍّ** ile sabahlar.
Ve **البَهْبَهةُ**: erkeğin böğürmesindendir.
Ve **الأَبَهُّ**: **الأَبَحُّ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D9%87/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الأَبَةُّ: الأَبَحُّ.

##### Türkçe

**الأَبَةُّ**: **الأَبَحُّ**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D9%87/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الأَبَهُّ: الأَبَحُّ. أَبو عمرو: بَهَّ إِذا نَبُلَ وزاد في جاهه ومنزلتِه عند السلطان، قال: ويقال للأَبَحِّ أَبَهُّ. وقد بَهَّ يَبَهُّ أَي بَحَّ يَبَحُّ.
وبَهْ بَهْ: كلمة إِعظامٍ كبَخْ بَخْ. قال يعقوب: إِنما تقال عند التعجب من الشيء؛ قال الشاعر:
مَنْ عَزاني قال: بَهْ بَهْ
سِنْخُ ذا أَكْرمُ أَصلِ
ويقال للشيء إِذا عَظُم: بَخْ بَخْ وبَهْ بَهْ. وفي الحديث: بَهْ بَهْ إِنك لضَخْمٌ؛ قيل: هي بمعنى بَخْ بَخْ. يقال: بَخْبَخَ به وبَهْبَه، غيرَ أَن الموضع لا يحتمله إِلا على بُعْد لأَنه قال إِنك لضَخْم كالمُنْكر عليه، وبخ بخ لا تقال في الإِنكار. المُفَضَّلُ الضَّبِّيُّ: يقال إِن حوله من الأَصوات البَهْبَهَ أَي الكثيرَ. والبَهْبَهُ: من هَدير الفحل. والبَهْبَهَةُ: الهَدْرُ الرفيع؛ قال رؤبة يصف فحلاً:
ودونَ نبْح النابح المُوَهْوِهِ
رَعَّابةٌ يُخْشِي نُفوسَ الأُنَّهِ
برَجْسِ بَخْباخ الهَدير البَهْبهِ
ويروى: بَهْباهِ الهَدير البَهْبه. الجوهري: البَهْباهُ في الهدير مثل البَخْباخ. ابن الأَعرابي: في هَدْره بَهْبَهٌ وبَخْبَخ، والبعير يُبَهْبهُ في هَديره. ابن سيده: والبَهْبَهيُّ الجَسيم الجَريء؛ قال: لا تَراهُ في حادِثِ الدهْرِ إِلاَّ
وهْوَ يَغْدو بِبَهْبَهِيٍّ جَريم

##### Türkçe

**الأَبَهُّ**: **الأَبَحُّ**. Ebû Amr: **بَهَّ**; soylulaştığı ve sultanın yanındaki şanında ve menzilinde arttığı zaman (böyledir), dedi: ve **الأَبَحّ** için **أَبَهُّ** denilir. Ve gerçekten **بَهَّ يَبَهُّ**; yani **بَحَّ يَبَحُّ**.

**وبَهْ بَهْ**: **بَخْ بَخْ** gibi bir yüceltme kelimesidir. Ya‘kūb dedi: ancak bir şeyden taaccüp edildiği zaman söylenir; şair dedi:
مَنْ عَزاني قال: **بَهْ بَهْ**
سِنْخُ ذا أَكْرمُ أَصلِ

Bir şey büyüdüğü zaman ona **بَخْ بَخْ** ve **بَهْ بَهْ** denilir. Hadiste: **بَهْ بَهْ**; “şüphesiz sen irisin”; denildi ki: o, **بَخْ بَخْ** manasındadır. Denilir: **بَخْبَخَ** onunla ve **بَهْبَه**; ancak yer bunu ancak uzak bir ihtimal üzere taşır; çünkü “şüphesiz sen irisin” dedi, sanki onu inkâr eder gibi; hâlbuki **بَخْ بَخْ** inkârda söylenmez. el-Mufaḍḍal ed-Ḍabbî: denilir ki, onun çevresinde seslerden **البَهْبَهَ** vardır; yani çok. Ve **البَهْبَهُ**: aygırın böğürmesindendir. Ve **البَهْبَهَةُ**: yüksek böğürmedir; Ru’be bir aygırı vasfederek dedi:
ودونَ نبْح النابح المُوَهْوِهِ
رَعَّابةٌ يُخْشِي نُفوسَ الأُنَّهِ
برَجْسِ بَخْباخ الهَدير **البَهْبهِ**

Ve şöyle rivayet olunur: **بَهْباهِ** الهَدير **البَهْبه**. el-Cevherî: **البَهْباهُ** böğürmede **البَخْباخ** gibidir. İbnü’l-A‘râbî: onun böğürmesinde **بَهْبَهٌ** ve **بَخْبَخ** vardır; ve deve böğürmesinde **يُبَهْبهُ**. İbn Sîde: ve **البَهْبَهيُّ** iri, cesur olandır; dedi:
لا تَراهُ في حادِثِ الدهْرِ إِلاَّ
وهْوَ يَغْدو بِ**بَهْبَهِيٍّ** جَريم

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D9%87/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( *!بَهَّ ) الرَّجُلُ : ( نَبُلَ وزادَ في جاهِهِ ) ومَنْزلِه ( عند السّلطانِ ) ؛ ) عن أَبي عَمْرٍ و .
( *!وتَبَهْبَهُوا : تَشَرَّفُوا وتَعَظَّمُوا .
( *!والأَبَهُ : الأَبَحُّ ) ، ذَكَرَه الجوْهرِيُّ هنا على الصَّوابِ .
وتقدَّمَ له في أَبَه قَوْله : ورُبَّما يقالُ للأَبَحِّ أَبَهُّ ، واعْتَرَضَ عليه المصنِّفُ .
( *!والبَهْبَهِيُّ : الجَسيمُ ) الجَرِيءُ ؛ كما في المُحْكَم والصِّحاحِ ؛ وأَنْشَدَ ابنُ سِيدَه :
لا تَراهُ في الحادث الدهْرِ إلاَّوهْوَ يَغْدو *!بِبَهْبَهِيَ جَريم ( *!والبَهْباهُ في الهَديرِ ) مِثْلُ

( البَخْبَاخِ ) ؛ ) وأَنْشَدَ الجوْهرِيُّ لرُؤْبَة يَصِفُ فحلاً :
برَجْسِ *!بَهْباه الهَديرِ *!البَهْبَهِ ( *!والبَهْبَهَةُ : الهَدْرُ الرَّفيعُ ) ، *!كالبَهْبَهِ .
و ( في الحدِيثِ : ( *!بَهْ *!بَهْ إنَّكَ لضَخْمٌ ) ) ، ) هي ( كَلِمَةٌ تُقالُ عند اسْتِعْظامِ الشَّيءِ ، أَو مَعْناهُ بَخْ بَخْ ) .
( يقالُ : *!بَهْبَه به وبَخْبَخَ ؛ وقالَ يَعْقوبُ : إِنَّما يقالُ عندَ التَّعَجُّبِ من الشيءِ . وقَوْله أَو مَعْناه الخ ، لا يَحْتملُه إلاَّ على بُعْد لأنَّه قالَ إنّكَ لضَخْم كالمُنْكِر عليه فتأَمَّل .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!البَهْبَهُ : الكَثيرُ مِن الأصْواتِ .
وأَيْضاً : من هَديرِ الفَحْلِ ؛ ومنه قَوْلُ رُؤْبَة السَّابق .
ورجُلٌ *!بَهْبَه : واسعُ المشْرَبِ ، مُوَلَّدَةٌ .
( (

##### Türkçe

: **بَهَّ** adam: (soylu oldu ve (sultanın yanında) şanında) ve (menzilinde) arttı); Ebû Amr’dan; ve.

(**وتَبَهْبَهُوا**: şereflendiler ve büyüklendiler.

(**والأَبَهُ**: **الأَبَحُّ**), onu Cevherî burada doğru olarak zikretti.

Onun için **أَبَه** maddesinde şu sözü geçti: “Bazen **الأَبَحُّ** için **أَبَهُّ** denilir”; musannif ona itiraz etti.

(**والبَهْبَهِيُّ**: iri) cesur; **المُحْكَم** ve **الصِّحاح**’ta olduğu gibi; İbn Sîde inşâd etti:

Onu, zamanın olayında, ancak o sabahlar iken görürsün; **بِبَهْبَهِيَ جَريم**

(**والبَهْباهُ في الهَديرِ**): ( **البَخْبَاخِ** ) gibidir; Cevherî, bir aygırı vasfeden Rü’be’ye ait olarak inşâd etti:

Bir uğultu ile, **بَهْباه الهَديرِ** **البَهْبَهِ**

(**والبَهْبَهَةُ**: yüksek böğürme), **كالبَهْبَهِ** gibi.

Ve (hadiste: (**بَهْ** **بَهْ** şüphesiz sen elbette irisin)) — o, (bir şeyin büyüklüğünü görme sırasında söylenen bir kelimedir; yahut manası “بَخْ بَخْ”tır).

Denilir: **بَهْبَه** onunla ve **بَخْبَخَ**; Ya‘kūb dedi: ancak bir şeyden taaccüp edildiğinde söylenir. Ve “yahut manası …” sözü, ancak uzak bir ihtimal üzere taşır; çünkü “şüphesiz sen elbette irisin” dedi; sanki onu inkâr eder gibi; öyleyse düşün.

Ona ilâve olarak istidrâk olunanlardandır:

**البَهْبَهُ**: seslerden çok olan.

Ve ayrıca: aygırın böğürmesindendir; ondan da Rü’be’nin önceki sözü.

Ve bir adam **بَهْبَه**: içme yeri geniş; müvelleddir.

( (
