# بوح — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%AD/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%88%D8%AD/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بوح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%AD.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بوح

البَوْحُ: ظهر الشيء.
وباحَ الشيءُ: ظهر. وباحَ به بَوْحاً وبُؤُوحاَ وبُؤُوحَةً: أَظهره. وباحَ ما كَتَمْتُ، وباحَ به صاحبُه، وباحَ بِسِرِّه: أَظهره. ورجل بَؤُوحٌ بما في صدره وبَيْحانُ وبَيِّحانُ بما في صدره، معاقبة وأَصلها الواو. وفي الحديث: إِلاَّ أَن يكون كُفْراً بَواحاً أَي جِهاراً، ويروى بالراء وقد تقدم. وأَباحَه سرّاً فباح به بَوْحاً: أَبَثَّه إِياه فلم يَكْتُمه؛ وفي الحديث: إِلا أَن يكون معصيةً بَواحاً أَي جِهاراً. يقال: باحَ الشيءَ وأَباحَه إِذا جهر به.
وبُوحُ: الشمسُ، معرفة مؤنث، سمِّيت بذلك لظهورها، وقيل: يُوحُ، بياء بنقطتين.
وأَبَحْتُك الشيء: أَحللته لك. وأَباحَ الشيءَ: أَطلقه.
والمُباحُ: خلاف المحظور.
والإِباحةُ: شِبْهُ النُّهْبَى.
وقد استباحه أَي انْتَهَبَه، واسْتَباحوهم أَي استأْصلوهم. وفي الحديث: حتى يَقْتُلَ مُقاتِلَتَكم ويَسْتبِيحَ ذَرَارِيكم أَي يَسبيهم وبَنِيهم ويجعلهم له مباحاً أَي لا تَبِعَة عليه فيهم؛ يقال: أَباحَه يُبِيحُه واسْتباحه يَسْتبيحه؛ قال عنترة:
حتى اسْتَباحُوا آلَ عَوْفٍ عَنْوَةً
بالمَشْرَفِيِّ، وبالوَشِيجِ الذُّبَّلِ
والباحةُ: باحةُ الدار، وهي ساحتها. والباحة: عَرْصة الدار، والجمع بُوحٌ، وبُحْبُوحة الدار، منها؛ ويقال: نحن في باحَة الدار، وهي أَوسطها، ولذلك قيل: تَبَحْبَحَ في المَجْدِ أَي أَنه في مجد واسع؛ قال الأَزهري: جعل الفراء التَّبَحْبُح من الباحة ولم يجعله من المضاعف؛ وفي الحديث: ليس للنساء من باحة الطريق شيء أَي وسطه. وفي الحديث: نَظِّفُوا أَفْنِيَتكم ولا تَدَعُوها كباحَة اليهود. والباحة: النخل الكثير، حكاه ابن الأَعرابي عن أَبي صارم البَهْدَلي من بني بَهْدَلة؛ وأَنشد:
أَعْطى فأَعطاني يَداً، ودارا،
وباحةً خَوَّلها عَقَارا
يداً: يعني جماعة قومه وأَنصاره، ونصب عَقاراً على البدل من باحة، فتَفَهَّمْ.
والبُوحُ: الفَرْجُ، وفي مثل العرب: ابْنُك ابنُ بُوحِك يَشْرَبُ من صَبُوحِك؛ قيل: معناه الفَرْج، وقيل: النَّفْس، يقال للوَطْء. وفي التهذيب: ابنُ بُوحِك أَي ابن نَفْسك لا من يُتَبَنَّى؛ ابن الأَعرابي: البُوحُ النفس، قال: ومعناه ابنك من ولدته لا مَن تَبَنَّيته، وقال غيره: بُوح في هذا المثل جمع باحة الدار؛ المعنى: ابنك من ولدته في باحة دارك، لا من ولد في دار غيرك فتبنيته. ووقع القوم في دُوكَةٍ وبُوحٍ أَي في اختلاط في أَمرهم. وباحَهم: صَرَعهم. وتركهم بَوْحى أَي صَرْعى؛ عن ابن الأَعرابي.

### Türkçe

**البَوْحُ**: şey ortaya çıktı.

Ve **باحَ** şey: ortaya çıktı. Ve **باحَ** onunla **بَوْحاً** ve **بُؤُوحاَ** ve **بُؤُوحَةً**: onu ortaya çıkardı.

Ve **باحَ** gizlediğim şey, ve sahibi onunla **باحَ**, ve sırrıyla **باحَ**: onu ortaya çıkardı. Ve bir adam **بَؤُوحٌ**
göğsünde olanla, ve **بَيْحانُ** ve **بَيِّحانُ** göğsünde olanla; (bu) birbirinin yerine geçme (kabilinden)dir ve aslı **الواو**’dur.
Ve hadiste: “Ancak **كُفْراً بَواحاً** olması hâli müstesna” yani açıktan; ve **الراء** ile rivayet olunur
ve (bu) daha önce geçti. Ve onu gizlice **أَباحَه** da onunla **باحَ** **بَوْحاً**: onu ona yaydı, onu gizlemedi;
ve hadiste: “Ancak **معصيةً بَواحاً** olması hâli müstesna” yani açıktan. Denir: **باحَ** şeyi
ve **أَباحَه**; onunla açıktan söylediği zaman.

Ve **بُوحُ**: güneş; belirli (isim), müennes; görünmesinden dolayı bununla adlandırıldı; ve denildi: **يُوحُ**, **ياء**
iki nokta ile.

Ve **أَبَحْتُك** şeyi: onu sana helâl kıldım. Ve **أَباحَ** şeyi: onu serbest bıraktı.
Ve **المُباحُ**: yasaklanmışın zıddı.
Ve **الإِباحةُ**: yağmaya benzer.

Ve onu **استباحه**: yani onu yağmaladı; ve onları **اسْتَباحوهم**: yani onları kökünü kazıdılar. Ve hadiste:
“Ta ki savaşçılarınızı öldürsün ve zürriyetlerinizi **يَسْتبِيحَ**” yani onları ve oğullarını esir alsın
ve onları kendisi için **مباحاً** kılsın; yani onlar hakkında ona bir sorumluluk yoktur; denir: **أَباحَه يُبِيحُه**
ve **اسْتباحه يَسْتبيحه**; **عنترة** dedi:
حتى اسْتَباحُوا آلَ عَوْفٍ عَنْوَةً
بالمَشْرَفِيِّ، وبالوَشِيجِ الذُّبَّلِ

Ve **الباحةُ**: evin **باحةُ**’si; o, onun avlusudur. Ve **الباحة**: evin arsasıdır; çoğulu
**بُوحٌ**; ve evin **بُحْبُوحة**’si, ondandır; ve denir: biz evin **باحَة**’sindeyiz; o, onun ortasıdır;
bu yüzden denildi: **تَبَحْبَحَ في المَجْدِ** yani o, geniş bir şerefin içindedir; **الأَزهري** dedi: **الفراء**
**التَّبَحْبُح**’ı **الباحة**’dan kıldı ve onu ikizlenmişten kılmadı; ve hadiste: kadınlar için yolun **باحة**’sinden bir şey yoktur
yani onun ortası. Ve hadiste: “Avlularınızı temizleyin
ve onları Yahudilerin **باحَة**’si gibi bırakmayın.” Ve **الباحة**: çok hurma ağacı; bunu **ابن الأَعرابي**
**أَبي صارم البَهْدَلي**’den, **بني بَهْدَلة**’den nakletti; ve (şu beyti) okudu:
أَعْطى فأَعطاني يَداً، ودارا،
وباحةً خَوَّلها عَقَارا
**يداً**: yani kavminin topluluğu ve yardımcıları demektir; ve **عَقاراً**’ı **باحة**’dan بدل olarak mansup yaptı;
öyleyse anla.

Ve **البُوحُ**: ferçtir; ve Arapların meselinde: “**ابْنُك ابنُ بُوحِك يَشْرَبُ من صَبُوحِك**”; denildi: manası ferçtir;
ve denildi: nefistir; cinsel birleşme için söylenir. **التهذيب**’de: “**ابنُ بُوحِك**” yani senin nefsinin oğlu, evlat edinilen kimse(den) değil;
**ابن الأَعرابي**: **البُوحُ** nefistir, dedi: ve manası, evlat edindiğin değil, doğurduğun oğlundur; ve başkası dedi: bu meselde **بُوح**
evin **باحة**’sinin çoğuludur; mana: evinin avlusunda doğurduğun oğlundur, başka birinin evinde doğup da evlat edindiğin değil. Ve kavim
**دُوكَةٍ** ve **بُوحٍ** içine düştü; yani işlerinde bir karışıklık içine. Ve onları **باحَهم**: onları yere serdi. Ve onları **بَوْحى**
bıraktı; yani yere serilmişler olarak; **ابن الأَعرابي**’den.
