# بوخ — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%AE/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%88%D8%AE/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بوخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%AE.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: بوخ

باب الخاء والباء وو ا ي ء معهما
ب و خ، خ ي ب، خ ب و، خ ب أ، و ب خ مستعملات بوخ: باخَتِ النار تبُوخُ بَوْخاً وبُؤُوخاً، وأَبَخْتُها: أخمدتها.
وأَبْختْ الحرب إباخَةً، قال:
فاضْحَتْ ما يَبُوخُ لها سعيرُ
خيب: الخَيْبَةُ: حرمان الجد، خابَ يَخيبُ. وجعل الله سعي فلانٍ في خَيّابِ بن هَيَابٍ وبَيَابِ بن بَيّابٍ، في مثلٍ للعرب. ولا يقال منه: خابَ وهابَ.
والخَيّابُ: القدح الذي لا يوري، والذي لا يفوز من السهام أيضاً.
خبو وخبا خَبَتِ النّار تَخْبُوا خَبْواً أي: طَفِئَت. وأخْباها مُخبيها. وخَبَتِ الحرب: سكنت.
والخَبءُ: ما خَبَأْتَ من ذخيرةٍ ليوم ما. وامرأة مُخَبَّأَةٌ أي: معصر قبل قبل أن تتزوج.
والخِباءُ، مهموز ممدود: سمةٌ تُخْبَأُ في موضعٍ خَفَيّ من الدابة، وهي لذيعة بالنار، والجميع: أخبئةٌ، على الأصل مهموز.
والخِباءُ من بيوت الأعراب، جمعه: أخبية، بغير همز.
وتَخَبَّيتُ كسائي تَخَبِّياً إذا جعلته خِباءً.
والخِباء: غشاء البرة والشعيرة في السنبلة.
وخَبَتْ حدة النار أي: سكنتُ.
وفي الحديث: "أطلبوا الرزق في خَبايا الأرض".
وبخ: التَّوبيخ: الملامةُ، وَبَّخُتُه بسوء فعلهِ.

### Türkçe

باب **الخاء** و**الباء** و**و** **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

**ب و خ**، **خ ي ب**، **خ ب و**، **خ ب أ**، **و ب خ** kullanımdadır. **بوخ**: Ateş **باخَتِ**; **تبُوخُ** **بَوْخاً** ve **بُؤُوخاً** (yani: sönükleşti/ateşi kesildi). Ve **أَبَخْتُها**: onu söndürdüm.

Ve savaş **أَبْختْ** **إباخَةً** (yani: sönükleşti/durdu). Dedi ki:
فاضْحَتْ ما يَبُوخُ لها سعيرُ

**خيب**: **الخَيْبَةُ**: gayretin mahrumiyeti; **خابَ** **يَخيبُ**. Ve Allah falanın çabasını **خَيّابِ بن هَيَابٍ** ve **بَيَابِ بن بَيّابٍ** içinde kılsın; Arapların bir meselinde. Ve ondan “**خابَ** ve **وهابَ**” denilmez.

Ve **الخَيّابُ**: kıvılcım çıkarmayan çakmak taşı; ve ok(lar)dan da kazanmayan (isabet etmeyen) olan.

**خبو** ve **خبا**: Ateş **خَبَتِ**; **تَخْبُوا** **خَبْواً**, yani: söndü. Ve **أخْباها** onu söndürdü; **مُخبيها** (onu söndüren). Ve savaş **خَبَتِ**: sakinleşti.

Ve **الخَبءُ**: bir gün için azıktan **خَبَأْتَ** (sakladığın) şey. Ve **مُخَبَّأَةٌ** kadın, yani: evlenmeden önce, daha önce, ergenliğe yaklaşmış.

Ve **الخِباءُ**; hemzeli, uzatılmış: bir işaret/dağlama ki binek hayvanın gizli bir yerinde **تُخْبَأُ** (saklanır); ve ateşle yakıcıdır. Ve hepsi: **أخبئةٌ**, asıl üzere hemzeli.

Ve **الخِباءُ** bedevîlerin evlerindendir; onun çoğulu: **أخبية**; hemzesiz.

Ve **تَخَبَّيتُ** elbisemi **تَخَبِّياً**; onu **خِباءً** (çadır) yaptığımda.

Ve **الخِباء**: başaktaki buğday tanesinin ve arpa tanesinin örtüsü.

Ve ateşin keskinliği **خَبَتْ**, yani: sakinleşti.

Ve hadiste: “Rızkı yerin **خَبايا**’sında arayın.”

**وبخ**: **التَّوبيخ**: azarlama/kınama. **وَبَّخُتُه** kötü fiili sebebiyle onu azarladım.
