# بوش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%88%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بوش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بوش

البوش: الجماعة المختلطة من الناس، أو جماعة القوم، لا يكونون إلا من قبائل شتى، أو الكثرة من الناس، ويقال: جاء من الناس الهوش والبوش، أي الكثرة، عن أبي زيد؛ أو الجماعة والعيال، نقله ابن سيده، ويضم فيهن، ومنه قولهم: بوش بائش، قال ابن فارس: ليس هو عندنا من صميم كلام العرب. والأوباش: جمع مقلوب منه، كما في الصحاح. والبوش: بنو الأب إذا اجتمعوا، وهذا القول مع ما تقدم أنهم لا يكونون إلا من قبائل شتى يشبه أن يكون بالضدية، ولذا قال في العباب: ولا يقال لبني الأب إذا اجتمعوا: بوش، فتأمل. والبوش: طعام بمصر من حنطة وعدس، يجمع ويغسل في زنبيل، ويجعل في جرة، ويطين ويجعل في التنور ويؤكل؛ كأنه سمي به لاختلاطه. والبوش: ضجيج الأخلاط من الناس، وهم الغوغاء وقد باشوا بوشا. ويقال: تركتهم هوشا بوشا، أي مختلطين في بعضهم. وأبو القاسم يحيى بن أسعد ابن يحيى بن بوش البوشي، نسبة إلى جده: محدث. والبوشي: الفقير المعيل: الكثير العيال. ورجل بوشي: كثير البوش، وأنشد الجوهري لأبي ذؤيب:
  وأشعث بوشي شفينا أحاحه                      غداتئذ ذي جردة متماحل

  قال أبو سعيد: بوشي: ذو بوش وعيال. والبوشي: من هو من خمان الناس ودهمائهم، كأنه لكثرة بوشهم، أي صخبهم، ويضم، وهكذا رواه بعضهم في قول أبي ذؤيب. وباش فلانا، هكذا في سائر النسخ، والذي في التكملة: باوشه، إذا أهوى له بشيء، عن ابن عباد، وكذلك تباهش، كما سيأتي. وتباوشا: تناوشا، بمعنى. ولا ينباش من شيء، أي لا ينحاش، نقله الصاغاني. وقيل: لا ينقبض من شيء. وبوشوا تبويشا، وتبوشوا: كثروا، واختلطوا، نقله ابن دريد. وبوش، بالضم: ة، بمصر من أعمال البهنسا، ينسب إليها ثياب بوشية تجلب إلى مصر وأعمالها. وعلي بن إبراهيم البوشي، المحدث، عن محمد بن عبد الرحمن الحضرمي، وعنه ابن نقطة. وفاته: عوض بن محمود البوشي، ذكره ابن نقطة، وحمودي بن وشواش البوشي سمع منه المنذري، ونسب إليها أيضا جماعة تأخروا، من أهل مصر. ومما يستدرك عليه: باش يبوش بوشا، إذا خلط، قاله الفراء. وباش يبوش بوشا، إذا صحب البوش، وهم الغوغاء، عن ابن الأعرابي. وجاء بالبوش البائش: الكثير. ويحيى بن أسعد بن مماتي بن بوش، بالفتح، أبو القاسم، الخباز البوشي.

### Türkçe

**البوش**: insanlardan karışık topluluk; yahut kavmin topluluğu; ancak çeşitli kabilelerden olurlar; yahut insanlardan çokluk. Ve denilir: “İnsanlardan **الهوش** ve **البوش** geldi”, yani çokluk; Ebû Zeyd’den. Yahut topluluk ve çoluk-çocuk; İbn Sîdeh onu nakletti; ve bunlarda (bâ harfi) damme ile okunur. Ve ondan onların sözü: **بوش بائش**. İbn Fâris dedi: Bu, bizim nezdimizde Arapların öz sözünden değildir. Ve **الأوباش**: ondan kalb edilmiş (harfleri çevrilmiş) bir cem‘dir; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **البوش**: baba oğulları bir araya geldiklerinde (denir). Bu söz, yukarıda geçen “ancak çeşitli kabilelerden olurlar” ile birlikte, zıddiyetle olmuşa benzer; bu yüzden **العباب**’da dedi ki: Baba oğulları bir araya geldiklerinde onlara **بوش** denilmez; öyleyse düşün. Ve **البوش**: Mısır’da buğday ve mercimekten bir yiyecek; bir araya getirilir ve bir zembilde yıkanır; ve bir küpe konur; ve çamurlanır ve tandıra konur ve yenir; sanki karışmışlığı sebebiyle onunla adlandırılmıştır. Ve **البوش**: insanlardan karışıkların gürültüsü; onlar **الغوغاء**’dır; ve **باشوا بوشا** etmişlerdir. Ve denilir: “Onları **هوشا بوشا** bıraktım”, yani birbirlerinin içinde karışık. Ve Ebû’l-Kâsım Yahyâ b. Es‘ad b. Yahyâ b. Bûş el-Bûşî, dedesine nisbetle: muhaddis. Ve **البوشي**: geçindiren fakir: çok çoluk-çocuklu. Ve **رجل بوشي**: **البوش**’u çok olan. Ve Cevherî, Ebû Züeyb’e ait olarak inşâd etti:
  وأشعث بوشي شفينا أحاحه                      غداتئذ ذي جردة متماحل

Ebû Sa‘îd dedi: **بوشي**: **بوش** ve çoluk-çocuk sahibi. Ve **البوشي**: insanların aşağı tabakasından ve avamından olan kimse; sanki onların **بوش**larının çokluğu sebebiyle; yani onların gürültüsü; ve (bâ harfi) damme ile okunur. Ve Ebû Züeyb’in sözünde bunu bazıları böyle rivayet etti. Ve **باش فلانا**; bütün nüshalarda böyledir; **التكملة**’de olan ise: **باوشه**; ona bir şeyle yöneldiğinde; İbn Abbâd’dan. Ve aynı şekilde **تباهش**; ileride geleceği üzere. Ve **تباوشا**: **تناوشا**; anlamca. Ve “Bir şeyden **ينباش** olmaz”, yani **ينحاش** olmaz; Sâgânî onu nakletti. Ve denildi: Bir şeyden **ينقبض** olmaz. Ve **بوشوا تبويشا** ve **تبوشوا**: çoğaldılar ve karıştılar; İbn Düreyd onu nakletti. Ve **بوش** (damme ile): Mısır’da **البهنسا** amellerinden bir belde; ona nisbetle Mısır’a ve onun amellerine getirilen **ثياب بوشية** nisbet edilir. Ve Ali b. İbrâhîm el-Bûşî, muhaddis; Muhammed b. Abdirrahmân el-Hadramî’den; ondan da İbn Nukta (rivayet etti). Ve onun vefatı: Avad b. Mahmûd el-Bûşî; onu İbn Nukta zikretti. Ve Hammûdî b. Veşvâş el-Bûşî; Münzirî ondan semâ‘ etti. Ve ona ayrıca Mısır ehlinden, sonradan gelen bir topluluk nisbet edildi. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **باش يبوش بوشا**; karıştırdığında; Ferrâ dedi. Ve **باش يبوش بوشا**; **البوش** ile arkadaşlık ettiğinde; onlar **الغوغاء**’dır; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **بالبوش البائش** ile geldi: çok olan. Ve Yahyâ b. Es‘ad b. Memmâtî b. Bûş (fetha ile), Ebû’l-Kâsım, ekmekçi el-Bûşî.
