# بوط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%88%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بوط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بوط

البوطة، بالضم، أهمله الجوهري، وقال الليث: هو الذي، وفي العين: التي يذيب فيه، وفي العين: فيها الصائغ ونحوه من الصناع. قال شيخنا: وظاهره أنها عربية، وليس كذلك؛ بل هو معرب أصله بوته، كما في شفاء الغليل. انتهى. قلت: وهي البودقة والبوتقة. وبويط، كزبير، ويقال: أبويط، بالفتح ثم السكون وفتح الواو، هكذا في المعجم، والأول أكثر: ة، بمصر من أعمال الصعيد الأدنى من كورة الأسيوطية. وغلط من عدها من الصعيد الأعلى، منها أبو يعقوب يوسف بن يحيى المصري الشافعي البويطي الإمام فقيه أهل مصر، وخليفة الشافعي على أصحابه بعده، ومنها أيضا: أبو الحسن تميم بن أحمد بن تميم ابن نعيم البويطي. وقال ابن الأعرابي: باط الرجل، إذا افتقر بعد غنى، وذل بعد عز فهو يبوط بوطا. وبواط، كغراب، قال شيخنا: وضبطها أهل السير وشراح البخاري بالفتح، كسحاب أيضا: جبال جهينة، من ناحية ذي خشب، وفي المعجم: ناحية رضوى، على ثلاثة أبراد من المدينة المشرفة، أو أكثر، ومنه غزوة بواط، من غزواته، صلى الله عليه وسلم، اعترض فيها رسول الله صلى الله عليه وسلم لعير قريش، فانتهى إليه، ولم يلق أذى، وقال حسان بن ثابت، رضي الله عنه:
  لمن الدار أقفرت ببـواط                      غير سفع رواكد كالغطاط ومما يستدرك عليه: بويط، ويقال أبويط: قرية أخرى بالأبوصيرية، وهي غير التي ذكرت، وقيل: إليها نسب البويطي الفقيه. وكفر باويط: من قرى الأشمونين.

### Türkçe

**البوطة**, zamme ile; el-Cevherî onu ihmal etti. el-Leys dedi: o, ki…; ve el-‘Ayn’da: içinde erittiği (şey)dir; ve el-‘Ayn’da: içinde kuyumcu ve ona benzer zanaatkârlardan (kimseler) (eritir). Şeyhimiz dedi: zahiri onun Arapça olduğudur; hâlbuki öyle değildir; bilakis o mu‘arrebdir, aslı “بوته”dir; **شفاء الغليل**’de olduğu gibi. Bitti. Dedim: ve o **البودقة** ve **البوتقة**’dir.

Ve **بويط**, **زبير** gibi; ve denilir: **أبويط**, fetha sonra sükûn ve vâv’ın fethası ile; **المعجم**’de böyle; ve birincisi daha çoktur: Mısır’da, **الصعيد الأدنى** amellerinden, **كورة الأسيوطية**’den bir (yer). Onu **الصعيد الأعلى**’dan sayan yanıldı. Ondandır: **أبو يعقوب يوسف بن يحيى المصري الشافعي البويطي**; imam, Mısır ehlinin fakihi; ve ondan sonra ashabı üzerinde eş-Şâfi‘î’nin halifesi. Ve ondan ayrıca: **أبو الحسن تميم بن أحمد بن تميم ابن نعيم البويطي**.

İbnü’l-A‘râbî dedi: adam **باط** etti; yani zenginlikten sonra fakir düştüğünde ve izzetten sonra zelil olduğunda; o, **يبوط** eder, **بوطا** (olarak).

Ve **بواط**, **غراب** gibi. Şeyhimiz dedi: siyer ehli ve Buhârî şârihleri onu fetha ile ضبط ettiler; **سحاب** gibi de: Cüheyne dağlarıdır; **ذي خشب** tarafındandır. Ve **المعجم**’de: **رضوى** tarafı; Medîne-i müşerrefe’den üç berîd üzere, yahut daha fazla. Ondandır: **غزوة بواط**, onun gazvelerindendir, sallallahu aleyhi ve sellem; onda Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Kureyş’in kervanına karşı çıktı; ona vardı; ve eziyetle karşılaşmadı. Hassân b. Sâbit, radıyallahu anhu, dedi:
  Kimin yurdudur, **بواط**’ta ıssız kalmış,
  **كالغطاط** gibi durgun, esmer (izler)den başka?

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **بويط**, ve denilir **أبويط**: **الأبوصيرية**’de başka bir köy; o, zikrettiğim (köy)den başkadır. Ve denildi: fakih **البويطي** ona nisbet edilmiştir. Ve **كفر باويط**: **الأشمونين** köylerindendir.
