# بون — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%88%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بون

البَوْنُ والبُونُ: مسافةُ ما بين الشيئين؛ قال كُثيِّر عزَّة: إذا جاوَزوا معروفَه أَسْلَمْتُهُمْ
إلى غمرةٍ... ينظرُ القومُ بُونَها
(* قوله «إلى غمرة إلخ» هكذا فيه بياض بالأصل). وقد بانَ صاحبُه بَوْناً. والبِوانُ، بكسر الباء:
(* قوله «بكسر الباء» عبارة التكملة: والبوان
بالضم عمود الخيمة لغة في البوان بالكسر، عن الفراء). عمود من أَعْمِدة الخِباء، والجمع أَبْوِنةٌ وبُونٌ، بالضم، وبُوَنٌ، وأَباها سيبويه. والبُونُ: موضعٌ؛ قال ابن دريد: لا أَدري ما صحتُه. الجوهري: البانُ ضربٌ من الشجر، واحدتها بانةٌ؛ قال امرؤُ القيس:
بَرَهْرهةٌ رُؤْدةٌ رَخْصةٌ،
كخُرْعوبةِ البانةِ المنفطِرْ
ومنه دُهْنُ البانِ، وذكره ابن سيده في بَيَنَ وعلله، وسنذكره هناك. وفي حديث خالد: فلما أَلْقى الشامُ بَوانِيَه عزلَني واستعمل غيري أَي خيرَه وما فيه من السَّعة والنّعْمة. ويقال: أَلقى عَصاه وأَلقي بَوانِيَه. قال ابن الأَثير: البَواني في الأَصل أَضْلاعُ الصدْرِ، وقيل: الأَكتافُ والقوائمُ، الواحدة بانية، قال: ومنْ حقِّ هذه الكلمة أَن تجيء في باب الباء والنون والياء، قال: وذكرناها في هذا الباب حملاً على ظاهرها، فإنها لم ترد حيث وردت إلا مجموعة. وفي حديث عليّ: أَلقَت السماءُ بَرْكَ بَوانيها؛ يريدُ ما فيها من المطر. والبُوَيْن: موضع؛ قال مَعْقِل ابن خوَيلد:لعَمْري لقد نادى المُنادي فراعَني،
غَداةَ البُوَيْنِ، من قريب فأَسْمَعا
وبُوانات: موضع؛ قال مَعْن بن أَوس:
سَرَتْ من بُواناتٍ فبَوْنٍ فأَصْبَحَتْ
بقَوْرانَ، قَورانِ الرِّصاف تُواكِله
وقال الجوهري: بُوانةُ، بالضم، اسمُ موضع؛ قال الشاعر:
لقد لَقِيَتْ شَوْلٌ، بجَنْبَيْ بُوانةٍ،
نَصِيّاً كأَعْرافِ الكَوادِنِ أَسْحَما
وقال وضَّاح اليمن:
أَيا نَخْلَتَيْ وادِي بُوانةَ حَبَّذا،
إذا نامَ حُرَّاسُ النخيلِ، جَناكما
قال: وربما جاء بحذف الهاء؛ قال الزَّفَيان:
ماذا تَذَكَّرْتُ من الأَظْعان،
طَوالِعاً من نحوِ ذي بُوانِ
قال: وأَما الذي ببلاد فارس فهو شِعْب بَوَّان، بالفتح والتشديد؛ قال محمد بن المكرَّم: يقال إنه من أَطْيب بقاع الأَرض وأَحسَن أَماكِنِها؛ وإيّاه عَنى أَبو الطّيب المتنَبِّي بقوله:
يَقول بشِعْبِ بَوَّانٍ حِصاني:
أَعَنْ هذا يُسارُ إلى الطِّعانِ؟
أَبوكُمْ آدَمٌ سَنَّ المَعاصي،
وعَلَّمكُمْ مُفارَقةَ الجِنانِ
وفي حديث النذْر: أَن رجلاً نَذَرَ أَن يَنْحَر إبلاً
بِبُوانَةَ؛ قال ابن الأَثير: هي بضم الباء، وقيل: بفتحها، هَضْبةٌ من وَراء يَنبُع. ابن الأَعرابي: البَوْنة البنت الصغيرة. والبَوْنة: الفصيلة. والبَوْنة: الفراق.

### Türkçe

**البَوْنُ** ve **البُونُ**: iki şey arasındaki mesafe; Küseyyir Azze dedi ki:

Eğer onun iyiliğini aşarlarsa onları teslim ederim
Bir girdaba... kavim onun **بُونَها**’sına bakar

(* Onun sözü “إلى غمرة إلخ”: onda asılda bir boşluk böylece vardır). Ve sahibi ondan **بَوْناً** ile ayrıldı. Ve **البِوانُ**, **الباء**’nın kesriyle:

(* Onun sözü “بكسر الباء”: tekmilenin ibaresi: ve **البوان** zamme ile, **البوان** kesr ile (olan) hakkında bir dil olarak çadır direğidir, Ferrâ’dan). **الخِباء**’ın direklerinden bir direk; çoğulu **أَبْوِنةٌ** ve **بُونٌ**, zamme ile, ve **بُوَنٌ**; ve Sîbeveyh onu reddetti.

Ve **البُونُ**: bir yer; İbn Düreyd dedi ki: onun sıhhatini bilmem. Cevherî: **البانُ** ağaçtan bir türdür, onun teki **بانةٌ**’dir; İmru’ul-Kays dedi ki:

İnce yapılı, yumuşak, narin,
Yarılmış **البانة**’nin hıyarı gibi

Ve ondan **دُهْنُ البانِ**; ve onu İbn Sîde **بَيَنَ**’da zikretti ve onu gerekçelendirdi; ve onu orada zikredeceğiz. Ve Hâlid hadîsinde: Şam **بَوانِيَه**’sini atınca beni azletti ve başkasını görevlendirdi; yani onun hayrını ve onda bulunan genişliği ve nimeti. Ve denilir: asasını attı ve **بَوانِيَه**’sini attı. İbnü’l-Esîr dedi ki: **البَواني** aslında göğsün kaburgalarıdır; ve denildi: omuzlar ve ayaklar; teki **بانية**’dir. Dedi ki: Bu kelimenin hakkı, **الباء** ve **النون** ve **الياء** babında gelmesidir. Dedi ki: Onu bu babda, zahirine hamlederek zikrettik; çünkü o, geldiği yerde ancak toplu olarak gelmiştir. Ali hadîsinde: gök **بَرْكَ بَوانيها**’sını attı; onda bulunan yağmuru kasteder. Ve **البُوَيْن**: bir yer; Ma‘kıl b. Huveylid dedi ki:

Ömrüme yemin olsun, münâdî seslendi de beni korkuttu,
**البُوَيْن** sabahında, yakından da işittirdi

Ve **بُوانات**: bir yer; Ma‘n b. Evs dedi ki:

**بُوانات**’tan yürüdü, sonra **بَوْن**’a; sonra sabahladı
**قَوْرانَ**’da, **قَورانِ الرِّصاف** onunla birlikte yiyen

Ve Cevherî dedi ki: **بُوانةُ**, zamme ile, bir yer adıdır; şair dedi ki:

**بُوانةٍ**’nin iki yanı yanında, develer sürüsü gerçekten karşılaştı,
Kara, kısır atların yeleleri gibi bir **نَصِيّاً**

Ve Vaddâh el-Yemen dedi ki:

Ey **بُوانةَ** vadisinin iki hurması, ne hoş,
Hurma bekçileri uyuduğunda, sizin devşirmeniz

Dedi ki: Bazen **الهاء**’nın hazfiyle gelir; ez-Zefyân dedi ki:

Göç kervanlarından neyi hatırladım,
**ذي بُوانِ** taraflarından doğanlar

Dedi ki: Fars diyarında olan ise **شِعْب بَوَّان**’dır, fetha ve teşdîd ile. Muhammed b. el-Mukarram dedi ki: denilir ki o, yeryüzünün en hoş yerlerinden ve onun mekânlarının en güzellerindendir; ve onu Ebû’t-Tayyib el-Mutenebbî şu sözüyle kastetti:

Atım **شِعْبِ بَوَّانٍ**’da der ki:
Bu yüzden mi mızraklaşmaya gidilir?
Babanız Âdem günahları sünnet kıldı,
Ve size cennetlerden ayrılmayı öğretti

Nezr hadîsinde: bir adamın **بِبُوانَةَ**’de develer boğazlamayı adadığı (vardır). İbnü’l-Esîr dedi ki: o, **الباء**’nın zammesi iledir; ve denildi: fethası iledir; Yenbu‘un arkasından bir tepedir. İbnü’l-A‘râbî: **البَوْنة** küçük kız çocuğudur. Ve **البَوْنة**: yavru (sütten kesilmemiş) hayvan. Ve **البَوْنة**: ayrılık.
