# بوه — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D9%87/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%88%D9%87/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بوه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D9%87.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بوه

: ( *!البُوهَةُ ، بالضَّمِّ : الصَّقْرُ يَسْقُطُ رِيشُه *!كالبُوهِ .
( و ) أَيْضاً : ( الرَّجُلُ الضَّاوِيُّ ) ؛ ) عن ابنِ الأَعْرابيِّ .
وقيلَ : الضَّعيفُ ( الطَّائِشُ .
( و ) قيلَ : ( الأَحْمَقُ ) ؛ ) قالَ امرؤُ القَيْسِ :
أيا هِنْدُ لا تَنْكحِي *!بُوهةً عليه عَقيقتُه أَحْسَبا ( و ) قالَ أَبو عَمْرٍ و : هي ( البُومَةُ ) الصَّغيرَةُ ، ويُشَبَّه بها الأَحْمقُ مِن الرِّجالِ ؛ وأَنْشَدَ قَوْل امْرِىءِ القَيْسِ .
( و ) البُوهَةُ : ( الصُّوفَةُ المَنْفوشَةُ تُعْمَلُ للدَّواةِ قَبْلَ أن تُبَلَّ .

( و ) أَيْضاً : ( الرِّيشَةُ تَلْعَبُ بها الرِّياحُ في الجوِّ ) بينَ السَّماءِ والأرْضِ .
وفي الصِّحاحِ : قَوْلُهم : صُوفَةٌ في *!بُوهَةٍ يرادُ بها الهَباءُ المَنْثورُ الذي يُرى في الكَوَّةِ .
وقالَ ابنُ سِيدَه : هو ما أَطارَتْه الرِّيحُ مِن التُّرابِ . يقالُ : هو أَهْونُ من صُوفةٍ في بُوهةٍ .
( *!وباهَ للشَّيءِ *!يَبوهُ *!ويَباهُ *!بَوْهاً وبَيْهاً : تَنَبَّه له ) وفطنَ كبَأَه وأَبه ( *!والبُوهُ أَيْضاً : ذَكَرُ البُومِ ) ، *!كالبُوهَةِ ، ( أَو كبيرُه ) ؛ ) قالَ رُؤْبَة يَذْكُرُ كِبَره :
*!كالبُوه تحت الظُّلَّة المَرْشوشِ ( و ) قيلَ : ( طائِرٌ آخَرُ يُشْبِهُه ) إلاَّ أَنَّه أَصْغَرُ منه ، والأُنْثَى *!بُوهَةٌ ، كما في الصِّحاحِ .
( و ) *!البَوهُ ، ( بالفتْحِ : اللَّعْنُ ) ؛ ) عن أَبي عَمْرٍ و . يقالُ : على إبْلِيس *!بَوْهُ اللَّهِ ، أَي لَعْنَةُ اللَّهِ .
( *!والباهُ ، كالجاهِ : النِّكاحُ ) .
( وقالَ الجوْهرِيُّ : لُغَةٌ في الباءَةِ وهو الجماعُ .
وقالَ ابنُ الأعرابيِّ : البَاءُ والباءَةُ *!والباهُ مَقُولاتٌ كلُّها ، فجعَلَ الهاء أَصْلِيَّة في الباهِ .
وقيلَ : الباهُ الحظُّ من النكاحِ ؛ ومنه الحدِيثُ : ( فمرَّ بها رجُلٌ وقد تزيَّنَتْ *!للبَاهِ ) . وأَمَّا حدِيثُ : ( مَنِ اسْتَطاعَ منكم الباهَ فليَتزوّجْ ) ، فإنّه أَرادَ من اسْتَطاعَ أَن يَتزوَّجَ ويَعُولَها ويَصْدقَها ولم يُردِ الجماعَ .
( *!والباهَةُ : العَرْصَةُ ) للدَّارِ ، لُغَةٌ في الباحَةِ .
( *!وباهَهَا ) *!بَوْهاً : ( جامَعَها .
( وشاةٌ *!بائِهَةٌ ) : ) أَي ( مَهْزُولَةٌ .
( و ) قالَ ابنُ السِّكِّيت : يقالُ : ( ما *!بُهْتَ له ، بالضَّمِّ وبالكسرِ ) ، أَي ( ما فَطِنْتُ ) له ؛ نَقَلَهُ الجوْهرِيُّ

وابنُ سِيدَه ، ومَصْدرُ الأوَّل *!بوه والثاني بيه .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!البُوهَةُ : السُّحْقُ . يقالُ : *!بُوهَةً له وشُوهَةً . وقال الأَزْهرِيُّ الشُّوهَةُ *!والبُوهَةُ البُعْد ويقالُ هذا في الذمِّ ونَصُّ ابنِ الأعرْابيِّ البُوهَةُ السُّحْقُ يقالُ *!بُوهةً له وشوهةً .
*!والباهَةُ : النكاحُ .
والمُسْتَباهُ : الذاهبُ العَقْلِ ، والذي يخْرجُ مِن أَرْضٍ إلى أُخْرَى .
*!والمُسْتَباهَةُ : الشَّجرَةُ يَقْعَرُها السَّيلُ فيُنَحِّيها من مَنْبِتِها .
وقالَ الأزْهرِيُّ : جاءَتْ *!تَبُوه *!بَواهاً ، أَي تَضجُّ ؛ وهو قَوْلُ الفرَّاء .
*!وبوهةُ : قَرْيتانِ بشَرْقيَّةِ مِصْر إحْدَاهُما تُعْرَفُ *!ببوهة أسداس ، وأَيْضاً قَرْيَة بالمنوفية ، وقد وَرَدْتُها .
*!وباها : قَرْيةٌ بالبهنساوية ، وقد نُسِبَ إليها الشَّرفُ الباهِي المُحدِّثُ .

### Türkçe

: ( **البُوهَةُ** , ötre ile: şahinin tüyü dökülür; **كالبُوهِ** .
( ve ) ayrıca: ( zayıflamış adam ); İbnü’l-A‘râbî’den.
Ve denildi: zayıf ( şaşkın.
( ve ) denildi: ( ahmak ); ) İmruü’l-Kays dedi:
Ey Hind, nikâhlanma **بُوهةً** ile; onun üzerinde akikası, daha soylu mu? ( ve ) Ebû ‘Amr v. dedi: o ( küçük **البُومَةُ** )dır; erkeklerden ahmak ona benzetilir; ve İmruü’l-Kays’ın sözünü inşâd etti.
( ve ) **البُوهَةُ**: ( ıslatılmadan önce hokkaya yapılan kabartılmış yün parçası.

( ve ) ayrıca: ( rüzgârların havada oynattığı tüy ) gök ile yer arasında.
Ve Sıhâh’ta: onların sözü: **صُوفَةٌ في بُوهَةٍ**; onunla, pencerede görülen saçılmış toz zerreciği kastedilir.
İbn Sîde dedi: o, rüzgârın topraktan uçurduğu şeydir. Denilir: o, **صُوفةٍ في بُوهةٍ**’den daha hafiftir.
( **وباهَ للشَّيءِ** **يَبوهُ** **ويَباهُ** **بَوْهاً** ve **بَيْهاً**: ona dikkat kesildi ) ve anladı; **كبَأَه** ve **أَبه** gibi. ( **والبُوهُ** ayrıca: baykuşun erkeği ) , **كالبُوهَةِ** , ( yahut onun büyüğü ); ) Ru’be, büyüklüğünü anarak dedi:
**كالبُوه تحت الظُّلَّة المَرْشوشِ** ( ve ) denildi: ( ona benzeyen başka bir kuş ) ancak ondan daha küçüktür; dişisi **بُوهَةٌ**’dir; Sıhâh’ta olduğu gibi.
( ve ) **البَوهُ** , ( fetha ile: lânet ) ; ) Ebû ‘Amr v.’den. Denilir: İblîs’in üzerinde **بَوْهُ اللَّهِ**; yani Allah’ın lâneti.
( **والباهُ** , **كالجاهِ**: nikâh ) .
( Cevherî dedi: **الباءَةِ**’de bir lugattır; o da cimadır.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **البَاءُ** ve **الباءَةُ** ve **والباهُ**; hepsi söylenişlerdir; böylece **الباهِ**’de **الهاء**’yı aslî kıldı.
Ve denildi: **الباهُ** nikâhtan nasiptir; ondan hadis: ( onun yanından bir adam geçti; süslenmişti **للبَاهِ** için ). Ama şu hadis: ( sizden kim **الباهَ**’a güç yetirirse evlensin ), o, evlenmeye ve onu geçindirmeye ve ona mehir vermeye güç yetiren kimseyi kastetti; cimaı kastetmedi.
( **والباهَةُ**: evin ( avlusu ) ), **الباحَةِ**’de bir lugattır.
( **وباهَهَا** ) **بَوْهاً**: ( onunla cima etti.
( bir koyun **بائِهَةٌ** ): ) yani ( zayıf, cılız.
( ve ) İbnü’s-Sikkît dedi: denilir: ( ona **بُهْتَ** etmedim; ötre ile ve kesre ile ), yani ( ona akıl erdirmedim ); Cevherî ve İbn Sîde onu nakletti; birincinin masdarı **بوه**, ikincinin **بيه**’dir.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**البُوهَةُ**: uzaklık. Denilir: **بُوهَةً** ona ve **شُوهَةً**. Ezherî dedi: **الشُّوهَةُ** ve **البُوهَةُ** uzaklıktır; bu, zemmde söylenir. İbnü’l-A‘râbî’nin nassı: **البُوهَةُ** uzaklıktır; denilir: **بُوهةً** ona ve **شوهةً**.
**والباهَةُ**: nikâh.
Ve **المُسْتَباهُ**: aklı gitmiş olan; ve bir yerden başka bir yere çıkan kimse.
Ve **المُسْتَباهَةُ**: selin kökünden söküp onu bitim yerinden uzaklaştırdığı ağaç.
Ezherî dedi: **تَبُوه** **بَواهاً** ile geldi; yani feryat eder; bu Ferrâ’nın sözüdür.
**وبوهةُ**: Mısır’ın Şarkiyye’sinde iki köydür; ikisi de **ببوهة أسداس** diye bilinir; ayrıca Menûfiyye’de bir köydür; ona vardım.
**وباها**: Behnesâviyye’de bir köydür; muhaddis Şeref el-Bâhî ona nisbet edilmiştir.
