# بيت — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%AA/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%8A%D8%AA/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بيت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%AA.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: بيت

البَيْتُ معروف، والجمع بُيوتٌ وأَبْياتٌ وأَبايِيتُ. وتصغيره بُيَيْتٌ وبِيَيْتٌ أيضاً بكسر أوله. والعامة تقول بُوَيتٌ. والبَيْتُ أيضاً: عيالُ الرجل. وفلان جاري بَيْتَ بَيْتَ، أي ملاصقاً، بُنِيا على الفتح لأنّهما اسمان جُعلا واحداً. وقول الشاعر: وبَيْتٍ على ظَهْرِ المَطيّ بَنَيْتُهُ=بأسْمَرَ مشقوق الخياشيم يَرْعَفُ يعني بَيْتَ شِعْرٍ كتَبَهُ بالقلم. والبائِتُ: الغابُّ. يقال: خبر بائِتٌ. وكذلك البَيُّوتُ. والبَيُّوتُ أيضاً: الأمر يَبيتُ عليه صاحبُه مهتمَّاً به. وباتَ يَبيتُ ويَباتُ بَيْتوتَةً. تقول: أَباتَكَ الله بخير. وباتَ يفعل كذا، إذا فعله ليلاً، كما يقال ظلَّ يفعل كذا إذا فعله نهاراً. وبَيَّتَ العدوَّ، أي أوقع بهم ليلاً. والاسم البَياتُ. وبيَّتَ أمراً، أي دبَّره ليلاً. ومنه قوله تعالى: "إِذْ يُبَيِّتُونَ ما لا يَرْضى من القول". وبُيِّتَ الشيءُ، أي قُدِّرَ. وتقول: ما له بيتُ لَيْلَةٍ، بكسر الباء، وبيتَهُ ليلةٍ، أي قوت ليلة.

### Türkçe

**البَيْتُ** bilinir; çoğulu **بُيوتٌ** ve **أَبْياتٌ** ve **أَبايِيتُ**’tur. Küçültmesi **بُيَيْتٌ** ve ayrıca başı kesreli olarak **بِيَيْتٌ**’tir. Avam **بُوَيتٌ** der. **البَيْتُ** ayrıca: adamın **عيالُ**’ıdır. Ve “falanca benim komşumdur **بَيْتَ بَيْتَ**”, yani bitişik olarak; ikisi de bir kılınmış iki isim oldukları için fetha üzere bina edildiler. Şairin sözü:
وبَيْتٍ على ظَهْرِ المَطيّ بَنَيْتُهُ=بأسْمَرَ مشقوق الخياشيم يَرْعَفُ
yani: kalemle yazdığı **بَيْتَ شِعْرٍ**. **البائِتُ**: geceleyin gelen. Denir: **خبر بائِتٌ**. Keza **البَيُّوتُ**. **البَيُّوتُ** ayrıca: sahibinin onun üzerinde kaygılanarak gecelediği iş. Ve **باتَ**; **يَبيتُ** ve **يَباتُ**; **بَيْتوتَةً**. Dersin: “Allah seni hayırla **أَباتَكَ** etsin.” Ve “**باتَ** şöyle yapar”, onu geceleyin yaptığı zaman; nitekim “**ظلَّ** şöyle yapar” denir, onu gündüzleyin yaptığı zaman. Ve “düşmanı **بَيَّتَ** etti”, yani onlara geceleyin baskın yaptı. İsim **البَياتُ**’tır. Ve “bir işi **بيَّتَ** etti”, yani onu geceleyin düzenledi. Ondandır, yüce Allah’ın sözü: **"إِذْ يُبَيِّتُونَ ما لا يَرْضى من القول"**. Ve “şey **بُيِّتَ** edildi”, yani takdir edildi. Ve dersin: “Onun **بيتُ لَيْلَةٍ**’si yoktur”, **الباء**’yı kesreleyerek; ve “onun **بيتَهُ ليلةٍ**’si”, yani bir gecelik azık.
