# بيس — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%B3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%8A%D8%B3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بيس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%B3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بيس

الفراء: ياسَ إِذا تبختر. قال أَبو منصور: ماس يميس بهذا المعنى أَكثر، والباء والميم يتعاقبان، وقال: باسَ ارجلُ يَبِيسُ إِذا تكبر على الناس وآذاهم.
وبَيْسانُ: موضع بالأُرْدُنِّ فيه نخل لا يثمر إِلى خروج الدجال. التهذيب: بَيْسانُ موضع فيه كُروم من بلاد الشام؛ وقول الشاعر: شُرْباً بِبَيسانَ من الأُردُنِّ
هو موضع. قال الجوهري: بَيْسانُ موضع تنسب إِليه الخمر؛ قال حسان بن ثابت:
نَشْرَبُها صِرْفاً ومَمْزُوجَةً،
ثم نُغَنِّي في بُيوتِ الرُّخامْ
من خَمْرِ بَيْسانَ تَخَيَّرْتُها،
تُرْياقَةً تُوشِكُ فَتْرَ العِظامْ
قال ابن بري: الذي في شعره تُسْرعُ فتر العظام، قال: وهو الصحيح لأَن أَوشك بابه أَن يكون بعده أَن والفعل، كقول جرير:
إِذا جَهِلَ الشَّقِيُّ ولم يُقَدِّرْ
لبعضِ الأَمْرِ، أَوْشَكَ أَن يُصابا
وقد تحذف أَن بعده كما تحذف بعد عسى، كقول أُمية:
يُوشِكُ مَنْ فَرَّ من مَنِيَّتِه،
في بعضِ غِرَّاتِه، يُوافِقُها
فهذا هو الأَكثر في أَوشك يوشك، وحكى الفارسي بِيْسَ لغة في بِئْسَ، واللَّه أَعلم.

### Türkçe

الفراء: **ياسَ**; eğer salınarak yürüdü, kibirlendi ise. Ebû Mansûr dedi: bu mânâda **ماس يميس** daha çoktur; **الباء** ile **الميم** birbirinin yerine geçerler. Ve dedi: **باسَ ارجلُ يَبِيسُ**; eğer insanlara karşı büyüklendi ve onlara eziyet etti ise.

Ve **بَيْسانُ**: **الأُرْدُنِّ**’de bir yerdir; onda, Deccâl’in çıkışına kadar meyve vermeyen hurma ağaçları vardır.

**التهذيب**: **بَيْسانُ** Şam beldelerinden bir yerdir; onda üzüm bağları vardır. Ve şairin sözü:
شُرْباً بِبَيسانَ من الأُردُنِّ

O, bir yerdir. el-Cevherî dedi: **بَيْسانُ** şarabın kendisine nisbet edildiği bir yerdir. Hassân b. Sâbit dedi:
نَشْرَبُها صِرْفاً ومَمْزُوجَةً،
ثم نُغَنِّي في بُيوتِ الرُّخامْ
من خَمْرِ بَيْسانَ تَخَيَّرْتُها،
تُرْياقَةً تُوشِكُ فَتْرَ العِظامْ

İbn Berrî dedi: onun şiirinde olan, **تُسْرعُ فتر العظام**’dır. Dedi: ve o doğrudur; çünkü **أَوشك**’ın bâbı, ondan sonra **أَن** ve fiilin olmasıdır; Cerîr’in sözü gibi:
إِذا جَهِلَ الشَّقِيُّ ولم يُقَدِّرْ
لبعضِ الأَمْرِ، أَوْشَكَ أَن يُصابا

Ve ondan sonra **أَن** hazfedilebilir; **عسى**’dan sonra hazfedildiği gibi; Ümeyye’nin sözü gibi:
يُوشِكُ مَنْ فَرَّ من مَنِيَّتِه،
في بعضِ غِرَّاتِه، يُوافِقُها

İşte bu, **أَوشك يوشك**’ta daha çok olandır. Ve el-Fârisî, **بِيْسَ**’i **بِئْسَ**’da bir lehçe olarak nakletti; ve Allah daha iyi bilendir.
