# تأر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%A3%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تأر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: تأر

أَتأَر إِليه النَّظَرَ: أَحَدَّه. وأَتْأَره بصره: أَتْبَعَه إِياه، بهمز الأَلفين غير ممدودة؛ قال بعض الأَغفال: وأَتْأَرَتْني نَظْرَة الشَّفير. وأَتْأَرتُه بصري: أَتْبَعْته إِياه. وفي الحديث: أَن رجلاً أَتاه فَأَتْأَرَ إِليه النَّظَرَ أَي أَحَدَّه إِليه وحَقَّقَه؛ وقال الشاعر؛ أَتْأَرْتُهُمْ بَصَري، والآلُ يَرْفَعُهُمْ، حتى اسْمَدَرَّ بِطَرْفِ العَيْنِ إِتْآري
ومن ترك الهمز قال: أَتَرْتُ إِليه النظر والرَّمْيَ، وهو مذكور في تَوَرَ؛ وأَما قول الشاعر: إِذا اجْتَمَعُوا عَلَيَّ وأَشْقَذُوني،
فَصِرْت كَأَنَّني فَرَأٌ مُتَارُ
قال ابن سيده: فإِنه أَراد مُتْأَرٌ فنقل حركة الهمزة إِلى التاء وأَبدل منها أَلفاً لسكونها وانفتاح ما قبلها فصار مُتارٌ. والتُّؤْرُورُ: العَوْن يكون مع السلطان بلا رِزْقٍ، وقيل: هو الجِلوازُ، وذهب الفارسي إِلى أَنه تُفْعُول من الأَرِّ وهو الدفع؛ وأَنشد ابن السكيت: تالله لَوْلا خَشْيَةُ الأَمِيرِ،
وخشيةُ الشُّرْطيِّ والتُّؤْرورِ
قال: التؤرور أَتْباع الشُّرَطِ.
ابن الأَعرابي: التَّائرُ المداوم على العمل بعد فتور. الأَزهري في التَّأْرَةِ: الحين. عن ابن الأَعرابي قال: تأْرَةٌ، مهموز، فلما كثر استعمالهم لها تركوا همزها؛ قال الأَزهري: قال غيره وجمعها تِئَرٌ، مهموزة؛ ومنه يقال: أَتّأَرْتُ إِليه النظر أَي أَدمته تارَةً بعد تارَةٍ.

### Türkçe

**أَتأَر** ona bakışı: onu keskinleştirdi. Ve **أَتْأَره** onun görmesi: onu onunla takip etti; iki **الألف**’in hemzesiyle, uzatılmış olmaksızın; bazı gafiller dedi ki: “Ve **أَتْأَرَتْني** **نَظْرَة** **الشَّفير**.” Ve **أَتْأَرتُه** görmem: onu onunla takip ettim. Ve hadiste: bir adamın ona geldiği, sonra ona bakışı **أَتْأَرَ** ettiği, yani ona doğru onu keskinleştirdi ve onu tahkik etti; ve şair dedi:
**أَتْأَرْتُهُمْ** görmemi, ve serap onları yükseltir,
ta ki göz ucuyla benim **إِتْآري**’mde (bakışımı keskinleştirmemde) **اسْمَدَرَّ** oluncaya kadar

Hemzeyi terk eden dedi ki: Ona bakışı ve atışı **أَتَرْتُ**; ve o **تَوَرَ**’da zikredilmiştir; ve şairin sözüne gelince:
Eğer üzerime toplansalar ve beni **أَشْقَذُوني** etseler,
o hâlde sanki ben **فَرَأٌ مُتَارُ** olmuşum gibi oldum

İbn Sîde dedi ki: Şüphesiz o **مُتْأَرٌ**’u kastetti; sonra hemzenin harekesini **التاء**’ya nakletti ve onun yerine, sükûnu ve öncesinin fethalı oluşu sebebiyle bir **ألف** بدل etti; böylece **مُتارٌ** oldu.

Ve **التُّؤْرُورُ**: rızıksız olarak sultanla birlikte bulunan yardımcı; ve denildi ki: o **الجِلوازُ**’dır; ve el-Fârisî, onun **الأَرِّ**’den, yani itmeden, **تُفْعُول** olduğuna gitti; ve İbnü’s-Sikkît inşad etti:
Allah’a yemin olsun, eğer emir korkusu olmasaydı,
ve **الشُّرْطيِّ** korkusu ve **التُّؤْرورِ**

Dedi ki: **التؤرور** **الشُّرَطِ**’ın tâbileridir.

İbnü’l-A‘râbî: **التَّائرُ** gevşeklikten sonra işe devamlı olan. Ezherî **التَّأْرَةِ** hakkında: vakit. İbnü’l-A‘râbî’den: **تأْرَةٌ**, hemzelidir; sonra onu kullanımları çoğalınca hemzesini terk ettiler; Ezherî dedi ki: başkası dedi ve onun cem‘i **تِئَرٌ**, hemzelidir; ve ondan denir: Ona bakışı **أَتّأَرْتُ**, yani onu bir kereden sonra bir kere olarak devam ettirdim.
