# تأر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%A3%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تأر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: تأر

أتأرته، وأتأرت إليه البصر: أتبعته إياه بهمز، الألفين غير ممدودة، يتعدى بنفسه وبإلى، قال بعض الأغفال: وأتأرتني نظرة الشفير. أتأرته بالعصا: ضربته نقله الصغاني. في الحديث:  أن رجلا أتاه فأتأر إليه النظر  ، أي أحده إليه وحققه، قال الشاعر:
  أتأرتهم بصري والآل يرفـعـهـم                      حتى اسمدر بطرف العين إتآري. ومن ترك الهمز قال: أترت إليه النظر والرمي، وهو مذكور في ت و ر، وأما قول الشاعر:

  إذا اجتمعوا علي وأشقذوني                      فصرت كأنني فرأ متار. فإنه أراد متأر، فنقل حركة الهمزة إلى التاء، وأبدل منها ألفا لسكونها وانفتاح ما قبلها، فصارت متار قاله ابن سيده. وتأر، كمنع: ابتهر، وفي التكملة: التأر: الانتهار، هكذا هو بالنون فانظره. والتارة: المرة، ونقل، الأزهري عن ابن الاعربي: التارة: الحين، ترك همزها، لكثرة الاستعمال، قال غيره: ج تئر بالكسر مهموزة. ومنه يقال: أتأرت إليه النظر، أي أدمته تارة بعد تارة. والتؤرور بالضم: التابع للشرطي، وهو الجلواز، لأنه يتئر النظر إلى أوامره، وأنشد ابن السكيت لامرأة العجاج:
  تالله لولا خـشـية الأمـير                      وخشية الشرطي والتؤرور.
  لجلت بالشيخ من الـبـقـير                      كجولان الصعبة العسـير. قيل: التؤرور: العون يكون مع السلطان بلا رزق، وهو العواني، وذهب الفارسي إلى أنه تفعول من الأر، وهو الدفع، وقد ذكر في موضعه.

### Türkçe

**أتأرته** ve **أتأرت إليه البصر**: Onu ona tâbi kıldım; hemze ile; iki elif uzatılmış değildir; kendi başına ve **إلى** ile geçişli olur. Bazı gafiller dedi ki: “Ve **أتأرتني** **نظرة الشفير**.” **أتأرته بالعصا**: Onu değnekle vurdum; es-Sağânî’nin naklettiği. Hadiste: “Bir adam ona geldi de bakışı ona **فأتأر إليه النظر**”; yani onu ona keskinleştirdi ve onu tahkik etti. Şair dedi ki:

  **أتأرتهم بصري والآل يرفـعـهـم**                      حتى اسمدر بطرف العين **إتآري**.

Hemzeyi terk eden dedi ki: **أترت إليه النظر والرمي**; bu **ت و ر**’da zikredilmiştir. Şairin sözüne gelince:

  **إذا اجتمعوا علي وأشقذوني**                      فصرت كأنني فرأ **متار**.

O, **متأر**’i kastetti; hemzenin harekesini **التاء**’ya nakletti ve sükûnu ve öncesinin fethalı oluşu sebebiyle onun yerine bir elif bedel kıldı; böylece **متار** oldu; bunu İbn Sîdeh söyledi. **وتأر**; **كمنع**: **ابتهر**. Ve Tekmile’de: **التأر**: **الانتهار**; işte bu, nûn ile böyledir; ona bak. **والتارة**: bir kere. Ve nakletti: el-Ezherî, İbnü’l-A‘râbî’den: **التارة**: vakit; çok kullanımdan dolayı hemzesini terk etti. Başkası dedi ki: cemi **تئر**; kesre ile, hemzeli. Ondan denir: **أتأرت إليه النظر**; yani onu, bir kere ardından bir kere olmak üzere, ona devam ettirdim. **والتؤرور**; damme ile: şurtanın tâbii; o, **الجلواز**’dır; çünkü o, emirlerine bakışı **يتئر** eder. İbnü’s-Sikkît, el-‘Accâc’ın karısı için inşâd etti:

  **تالله لولا خـشـية الأمـير**                      وخشية الشرطي **والتؤرور**.
  لجلت بالشيخ من الـبـقـير                      كجولان الصعبة العسـير.

Denildi ki: **التؤرور**: rızıksız olarak sultanla beraber bulunan yardımcı; o, **العواني**’dir. el-Fârisî, onun **الأر**’dan, yani **الدفع**’dan, **تفعول** olduğu görüşüne gitti; o, kendi yerinde zikredilmiştir.
