# تألب (ت-أ-ل-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%84%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%A3%D9%84%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - أ - ل - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%84%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التَّأْلَبُ: شجرٌ تُتَّخَذُ منه القِسِيُّ. ذكر الأَزهريُّ في الثلاثي الصحيح عن أَبي عبيد عن الأَصمعي قال: مِن أَشجارِ الجِبالِ الشَّوْحَطُ والتَّأْلَبُ، بالتاءِ والهمزة. قال: وأَنشد شمر لامْرِئِ القَيْس: ونَحَتْ لَه عَنْ أَرْزِ تَأْلَبَةٍ، *  فِلْقٍ، فِراغِ مَعابِلٍ، طُحْلِ(1) (1 قوله «ونحت إلخ» أورده الصاغاني في مادة فرغ بهذا الضبط وقال في شرحه الفراغ القوس الواسعة جرح النصل. نحت تحرّفت أي رمته عن قوس. وله لامرئ القيس. وأرز قوة وزيادة. وقيل الفراغ النصال العريضة وقيل الفراغ القوس البعيدة السهم ويروى فراغ بالنصب أي نحت فراغ والمعنى كأن هذه المرأة رمته بسهم في قلبه.) قال شمر، قال بعضهم: الأَرْزُ ههنا القَوْسُ بعَيْنِها. قال: والتَّأْلَبَةُ: شجرة تُتَّخذ منها القِسِيُّ. والفِراغُ: النِّصالُ العِراضُ، الواحدُ فَرْغٌ. وقوله: نَحَتْ له يعني امْرأَةً تَحَرَّفَتْ له بِعَيْنِها فأَصابتْ فُؤَادَه. قال العجاج يَصِفُ عَيْراً وأُتُنَه: بِأَدَماتٍ قَطَواناً تَأْلَبا، *  إِذا عَلا رَأْسَ يَفاعٍ قَرَّبَا(2) (2 قوله «بأدمات إلخ» كذا في غير نسخة وشرح القاموس أيضاً.) أدَماتٌ: أَرض بِعَيْنِها. والقَطَوانُ: الذي يُقارِب خُطاه. والتَّأْلَبُ: الغَلِيظُ الـمُجْتَمِعُ الخَلْقِ، شُبِّهَ بالتَّأْلَب، وهو شَجَرٌ تُسَوَّى مِنه القِسِيُّ العَرَبِيَّةُ.

##### Türkçe

**التَّأْلَبُ**: Ondan yayların yapıldığı bir ağaç. el-Ezherî, sahih üçlüde Ebû Ubeyd’den, o da el-Asmaî’den zikretti; dedi ki: Dağ ağaçlarındandır: **الشَّوْحَطُ** ve **التَّأْلَبُ**, **التاء** ve **الهمزة** ile. Dedi ki: Şemir, İmruü’l-Kays’a ait olarak şu beyti okudu:

Ve onun için **تَأْلَبَةٍ** **أَرْزِ**’inden yonttu, *
**فِلْقٍ**; **مَعابِلٍ**’in **فِراغِ**’ı; **طُحْلِ**(1)

(1) “**ونحت** ilh.” sözü: es-Sâğânî bunu **فرغ** maddesinde bu ضبط ile nakletti ve şerhinde dedi ki: **الفراغ**: geniş yay; ok ucunun yarası. **نحت**: **تحرّفت** yani onu bir yaydan attı. Ve bu, İmruü’l-Kays’ındır. **أرز**: kuvvet ve artış. Ve denildi ki: **الفراغ** geniş (eni büyük) ok uçlarıdır; ve denildi ki: **الفراغ** okun uzağa (giden) yayıdır. Ve **فراغ** nasb ile rivayet olunur; yani **نحت فراغ**. Mânâ: sanki bu kadın onu kalbinde bir okla vurmuştur.)

Şemir dedi ki: Bazıları dedi: **الأَرْزُ** burada bizzat yayın kendisidir. Dedi ki: **التَّأْلَبَةُ**: ondan yayların yapıldığı bir ağaçtır. Ve **الفِراغُ**: geniş (eni büyük) ok uçlarıdır; teki **فَرْغٌ**. Ve onun sözü: **نَحَتْ له**; yani bir kadın ona gözüyle **تَحَرَّفَتْ** de onun **فُؤَادَه**’ını isabet ettirdi. el-Accec, bir yaban eşeğini ve dişilerini vasfederek dedi:

**بِأَدَماتٍ** **قَطَواناً** **تَأْلَبا**، *
**إِذا** **عَلا** **رَأْسَ** **يَفاعٍ** **قَرَّبَا**(2)

(2) “**بأدمات** ilh.” sözü: başka bir nüshada ve Kâmûs şerhinde de böyledir.)

**أدَماتٌ**: bizzat bir yer. Ve **القَطَوانُ**: adımlarını yaklaştıran (kısa atan) kimsedir.

Ve **التَّأْلَبُ**: kalın, yaratılışı toplanmış (sıkı) olandır; **التَّأْلَب**’e benzetilmiştir; o ise, ondan Arap yaylarının düzeltildiği bir ağaçtır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%84%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

التألب كفعلل إشارة إلى أصالة حروفه: شجر يتخذ منه القسي، ذكر الأزهري في الثلاثي الصحيح عن أبي عبيد، عن الأصمعي قال: من أشجار الجبال: الشوحط والتألب، بالتاء والهمزة قال، وأنشد شمر لامرىء القيس:
  ونحت له عن أرز تألبة                      فلق فراغ معابل طحل قال شمر: قال بعضهم: الأرز هنا: القوس بعينها، قال: والتألبة: شجرة يتخذ منها القسي، والفراغ: النصال العراض، الواحد: فرغ، وقوله: نحت له، يعني امرأة تحرفت له بعينيها فأصابت فؤاده.
 والتألب: الغليظ الخلق المجتمع، شبه بالتألب، وهو شجر تسوى منه القسي العربية، قال العجاج يصف عيرا وأتنه:
  بأدمات قطوانا تألـبـا
  إذا علا رأس يفاع قربا أدمات: أرض بعينها، والقطوان: الذي تقاربت خطاه، وهذا موضع ذكره لا في حرف الهمزة كما فعله الجوهري تبعا للصاغاني وغيره، مع أنه لم ينبه في حرف الهمزة، وتبعه ساكتا عليه، وهو عجيب.

##### Türkçe

**التألب** “كفعلل” (vezninde)dir; harflerinin aslîliğine işarettir: okların yapıldığı bir ağaçtır. el-Ezherî, “üçlü sahih”te Ebû Ubeyd’den, o da el-Asma‘î’den zikretti; dedi ki: Dağ ağaçlarındandır: **الشوحط** ve **التألب**; **بالتاء والهمزة** (yani **التاء** ve **الهمزة** ile) dedi. Şemmer, İmru’ul-Kays’a ait olarak şu beyti rivayet etti:
  Ve onun için **أرز**’den bir **تألبة** yonttu;                      geniş **معابل** (ile) bir **فراغ**’ı yardı.
Şemmer dedi ki: Bazıları dedi: Buradaki **الأرز**: bizzat yayın kendisidir. Dedi ki: **التألبة**: okların yapıldığı bir ağaçtır. **الفراغ**: geniş ok uçlarıdır; teki: **فرغ**. “**نحت له**” sözü: Bir kadının ona gözleriyle işve yapması, böylece onun kalbine isabet etmesi demektir.

Ve **التألب**: yaratılışı kalın, toplanık (sıkı) olandır; **التألب**’e benzetilmiştir; o ise Arap oklarının düzeltildiği bir ağaçtır. el-‘Accâc, bir yaban eşeğini ve dişisini vasfederken dedi:
  **بأدمات قطوانا تألـبـا**
  Başını bir yükseltiye çıkarınca yaklaştı.
**أدمات**: bizzat bir yerdir. **القطوان**: adımları birbirine yaklaşmış olandır. Bu, onun zikredildiği yerdir; el-Cevherî’nin es-Sâgânî ve başkalarına tâbi olarak yaptığı gibi **حرف الهمزة**’de değildir; hâlbuki **حرف الهمزة**’de (buna) dikkat çekmemiş, ona susarak tâbi olmuştur; bu ise acayiptir.
