# تأل (ت-أ-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%A3%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - أ - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب التاء واللام ووءي معهما
ت ل و، ت و ل، ل ي ت، ت أ ل، أ ت ل، أ ل ت، ت ل أ مستعملات
تلو:
تَلاَ فلانٌ القرآن يتلُو تِلاوةٌ.
وتَلاَ الشيءَ: تَبِعَه تُلُوّاً.
والأمَّهاتُ هُنَّ المَتالي، تلاهُنَّ أولادُهنَّ: الواحدُ مُتْلٍ.
والتلوُ: وَلَدُ الحمار، وكلُّ شيءٍ تَلاَ يتلُو شيئاً فهو تِلْوُه. والتّليّة الحاجة. وأَتْلَيْتُ فلاناً على فلانً، أي: أَحَلْته.
تول:
التِّوَلةُ، ويقال: التُّوَلة: التعاويذ، والتِّوَلة الواحدة.
ليت:
اللِّيتٌ: صفحة العُنُق، والجمعُ: لِيتةٌ.
ولَيتي لغةٌ في لَيْتَني، وليت أداة النَّصْب، وهو التَّمنِّي، وتقول: لَيتَني فَعَلْتُ، ولَيْتَ لي كذا.
تال:
التَّأْلانُ: الذي كأنّه ينهض برأسه إذا مَشَى، يُحَرِّكُه إلى فَوْق، مثل الذي يعدُو وعليه حِملٌ ثقيل.
أتل:
الأتَلانُ: أن تُقارب الخَطْوَ في غَضَبٍ، وتقول: أَتَلَ يَأْتِلُ، ومِثلُه أَتَنَ يأتِنُ، قال:
أَرانيَ لا آتيكَ إلاّ كـأنَّـمـا		أسَأّتُ، وإلاّ أنتَ غَضبانُ تَأْتِلُ
ألت:
اللاّتُ معروف.
وقوله اللهِ -عزَّ وجلَّ-: "وما أَلَتْناهُم مِن عَمَلهِم مِن شيءٍ، أي ما أَنقَصْناهُم، وألَتَ يَأْلِتُ، ويقال: يَلْئِت، ويقال: وَلَتَ يَلِتُ وَلْتاً.
وقيل: ألاتَني عن حَقّي، أي صَرَفَني عنه.
تلأ:
والتِّلاءُ: أن تكتُبَ على السَّهم: فلانٌ جاري، ويقال أَتَلَه سَهْماً.

##### Türkçe

باب **التاء** ve **اللام** ve **وؤي** (onlarla birlikte)

**ت ل و**، **ت و ل**، **ل ي ت**، **ت أ ل**، **أ ت ل**، **أ ل ت**، **ت ل أ** kullanılagelenlerdir.

**تلو**:
Falanca **القرآن**’ı okudu; **يتلُو** **تِلاوةٌ**.
Ve **تَلاَ** şeyi: ona tâbi oldu, **تُلُوّاً**.
Ve anneler, onlar **المَتالي**’dir; onları çocukları tâbi kıldı: bir tanesi **مُتْلٍ**’dir.
Ve **التلوُ**: eşeğin yavrusu; ve her şey ki bir şeye **تَلاَ** eder, **يتلُو**; o, onun **تِلْوُه**’dur. Ve **التّليّة** ihtiyaçtır. Ve falancayı falancanın üzerine **أَتْلَيْتُ**; yani: onu havale ettim.

**تول**:
**التِّوَلةُ**; ve denilir: **التُّوَلة**: muskalardır; ve **التِّوَلة** bir tanesidir.

**ليت**:
**اللِّيتٌ**: boynun yanı; çoğulu: **لِيتةٌ**.
Ve **ولَيتي** **لَيْتَني** hakkında bir dildir; ve **ليت** nasb edatıdır; ve o, temennidir. Ve dersin: **لَيتَني** yaptım; ve **ولَيْتَ لي** şöyle böyle.

**تال**:
**التَّأْلانُ**: yürüdüğü zaman başıyla kalkıyormuş gibi olan; onu yukarıya doğru hareket ettirir; ağır bir yük üzerinde olduğu hâlde koşan kimse gibi.

**أتل**:
**الأتَلانُ**: öfke içinde adımı yaklaştırmandır. Ve dersin: **أَتَلَ يَأْتِلُ**; ve onun benzeri: **أَتَنَ يأتِنُ**. Dedi ki:
أَرانيَ لا آتيكَ إلاّ كـأنَّـمـا		أسَأّتُ، وإلاّ أنتَ غَضبانُ تَأْتِلُ

**ألت**:
**اللاّتُ** bilinen (şey)dir.
Ve Allah’ın sözü -azze ve celle-: “**وما أَلَتْناهُم مِن عَمَلهِم مِن شيءٍ**”; yani: onları eksiltmedik. Ve **ألَتَ يَأْلِتُ**; ve denilir: **يَلْئِت**; ve denilir: **وَلَتَ يَلِتُ وَلْتاً**.
Ve denildi: hakkımdan beni **ألاتَني**; yani beni ondan çevirdi.

**تلأ**:
Ve **التِّلاءُ**: oka “falanca benim komşumdur” diye yazmandır. Ve denilir: ona bir ok **أَتَلَه**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ابن الأَعرابي: التُّؤلة، بالضم والهمز، الداهلية. قال الفراء: يقال جاء فلان بالدُّؤَلة والتُّؤَلة، وهما الدواهي. وقال الليث: التَّألانُ الذي كأَنه يَنْهض برأْسه إِذا مَشى يُحَرِّكه إِلى فَوْقُ؛ قال أَبو منصور: هذا تصحيف فاضح وإِنما هو النَّأَلان، بالنون، وذكره الليث في أَبواب التاء فلزم التنبيه على صوابه لئلا يَغْتَرَّ به من لا يعرفه، وقد أَوضحناه أَيضاً في موضعه.

##### Türkçe

İbnü’l-A‘râbî: **التُّؤلة**; zamme ile ve hemze ile; felâket, musibet. Ferrâ dedi: “**الدُّؤَلة** ve **التُّؤَلة** ile falan geldi” denir; ikisi de musibetlerdir. Leys dedi: **التَّألانُ**; yürüdüğü zaman sanki başıyla doğruluyormuş gibi, onu yukarıya doğru hareket ettiren (kimsedir). Ebû Mansûr dedi: Bu, apaçık bir tashîftir; ancak o **النَّأَلان**’dır, **النون** ile; Leys onu **التاء** bablarında zikretti; bu yüzden, onu bilmeyen kimse onunla aldanmasın diye doğrusuna dikkat çekmek gerekli oldu; biz onu kendi yerinde de ayrıca açıklamışızdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

التألان، محركة أهمله الجوهري، وقال الليث: هو الذي كأنه ينهض برأسه إذا مشى يحركه إلى فوق أو الصواب بالنون. قال الأزهري: هذا تصحيف فاضح، وإنما هو النألان، بالنون، قال: وذكر الليث هذا الحرف في أبواب التاء، فلزمني التنبيه على صوابه، لئلا يغتر به من لا يعرفه.
 ومما يستدرك عليه: التوءل، بالضم، كفوفل: القميء، عن أبي عمرو، كما في العباب. والتؤلة، كهمزة: الداهية، عن ابن الأعرابي، وسيأتي.

##### Türkçe

**التألان**; harekeli (muharrake): el-Cevherî onu ihmal etti. Leys dedi ki: O, yürüdüğünde başıyla sanki doğruluyormuş gibi olan; onu yukarıya doğru hareket ettirir; yahut doğrusu **بالنون**’dur. el-Ezherî dedi ki: Bu, apaçık bir tashîftir; o ancak **النألان**’dır, **بالنون**. Dedi ki: Leys bu harfi **أبواب التاء** içinde zikretti; bu sebeple doğrusuna dikkat çekmek bana gerekli oldu; ta ki onu bilmeyen kimse onunla aldanmasın.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **التوءل**, zamme ile, **كفوفل**: **القميء**, Ebû Amr’dan; **العباب**’da olduğu gibi. Ve **التؤلة**, **كهمزة**: **الداهية**, İbnü’l-A‘râbî’den; ve gelecektir.
