# تأم (ت-أ-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%A3%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - أ - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: تءم

## Sözlükler (7)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

أَتْأَمَتِ المرأةُ، إذا وضعت اثنَين في بطنٍ، فهي مُتْئِمٌ. فإذا كان ذلك عادَتها فهي مِتْآمٌ، والوَلَدان تَوْأَمانِ. يقال: هذا تَوْأَمُ هذا وهذه تَوْأَمَةُ هذه. والجمع توائِمُ. والتَوْأَمُ: الثاني من سِهام الميسر. ويقال: فرسٌ مُتائِمٌ، للذي يأتي بجريٍ بعد جريٍ. وثوبٌ مِتْآمٌ، إذا كان سَداه ولُحمته طاقَيْنِ وقد تاءَمْتُ مُتاءَمةً، إذا نسجتَه على خيطين خيطين. وأَتْأَمَها، أي أفضاها.

##### Türkçe

**أَتْأَمَتِ** kadın; bir karında iki (çocuk) doğurduğu zaman (böyledir); o hâlde o **مُتْئِمٌ**dur. Eğer bu onun âdeti ise o **مِتْآمٌ**dur; iki çocuk da **تَوْأَمانِ**dır. Denir ki: “Bu, bunun **تَوْأَمُ**udur; şu da şunun **تَوْأَمَةُ**sidir.” Çoğulu **توائِمُ**dur.

Ve **التَوْأَمُ**: **الميسر** oklarının ikincisidir.

Ve denir ki: **فرسٌ مُتائِمٌ**; koşudan sonra koşu getiren (at) için.

Ve **ثوبٌ مِتْآمٌ**: çözgüsü ve atkısı iki kat olduğu zaman. “**تاءَمْتُ مُتاءَمةً**” (denir); onu ikişer ikişer iki iplik üzerine dokuduğum zaman.

Ve **أَتْأَمَها**: yani onu (kocasıyla) birleştirdi.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%85/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب التاء والهمزة وما يثلثهما(1))
(تأر) التاء والهمزة والراء كلمةٌ واحدة. يقال أتْأَرْتُ عليه النَّظَر إذا حَدَّدته. قال:‏
مَازِلْتُ أَنْظُرُهم والآلُ يرفَعُهمْ *** حتّى اسْمَدَرَّ بطَرْفِ العَيْنِ إتْآرِي(2)‏
فأما قولهم (اتَّأَبَ) إذا ستَحْيا، فله في كتاب الواو موضعٌ غير هذا.‏
(تأم) التاء والهمزة والميم كلمةٌ واحدةٌ، وهي التَّوأمانِ: الولدان في بطن تقول أتأمَتِ المرأةُ، وهي مُتْئِمٌ. والتُّؤأمُ جَمْعٌ. وقول سُويد(3):‏
* كالتؤاميّةِ إنْ باشَرْتَها(4) *‏
فيقال إنّ التُّؤامَ قَصَبَةُ عُمان.‏
--------------ــ
(1) في الأصل: "باب التاء والألف والراء".‏
(2) البيت للكميت، كما في شرح الطوسي لديوان لبيد ص119. وأنشده في اللسان (تأر) بدون نسبة. وروايته فيهما: "أتأرتهم بصري".‏
(3) هو سويد بن أبي كاهل اليشكري، وقصيدته في المفضليات (1: 188-200) وهي مائة بيت وثمانية أبيات.‏
(4) عجزه كما في المفضليات، ومعجم البلدان (تؤام) واللسان (تأم): * قرت العين وطاب المضطجع *‏

ـ

##### Türkçe

(تاء ile **الهمزة** ve ikisini üçleyen şey(1) babı)
(**تأر**) **التاء** ve **الهمزة** ve **الراء** tek bir kelimedir. Denilir: “Üzerine bakışı **أتْأَرْتُ**” yani onu keskinleştirdiğim zaman. Dedi ki:
مَازِلْتُ أَنْظُرُهم والآلُ يرفَعُهمْ *** حتّى اسْمَدَرَّ بطَرْفِ العَيْنِ إتْآرِي(2)‏
Ama onların “**اتَّأَبَ**” sözü; utandığı zaman, onun için **الواو** kitabında bunun dışında bir yer vardır.‏
(**تأم**) **التاء** ve **الهمزة** ve **الميم** tek bir kelimedir; o da ikizlerdir: karındaki iki çocuk. “Kadın **أتأمَتِ**” denilir; o, **مُتْئِمٌ**’dir. **التُّؤأمُ** ise bir cem‘dir. Süveyd’in(3) sözü:‏
* كالتؤاميّةِ إنْ باشَرْتَها(4) *‏
Şöyle denilir: **التُّؤامَ** Umân kamışıdır.‏
--------------ــ
(1) Asılda: “**باب التاء والألف والراء**”.‏
(2) Beyit Kümeyt’indir; Tûsî’nin Lebîd divanı şerhinde s.119’da olduğu üzere. Lisân’da (**تأر**) nisbesiz olarak onu inşâd etti. İkisinde de rivayeti: “**أتأرتهم بصري**”.‏
(3) O, Süveyd b. Ebî Kâhil el-Yeşkürî’dir; kasidesi Mufaddaliyât’ta (1: 188-200) olup yüz beyit ve sekiz beyittir.‏
(4) Onun ikinci mısraı, Mufaddaliyât’ta, Mu‘cemü’l-büldân’da (**تؤام**) ve Lisân’da (**تأم**): * قرت العين وطاب المضطجع *‏

ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التَّوْأَمُ من جميع الحيوان: المولود مع غيره في بَطْن من الإثنين إلى ما زاد، ذكَراً كان أَو أُنْثى، أَو ذكراً مع أُنثى، وقد يستعار في جميع المُزْدَوِجات وأَصله ذلك؛ فأَما قوله: تَحْسَبه ممَّا نِضْوَ سَقَمْ،
أَو تَوْأَماً أَزْرَى به ذاك التَّوَمْ
قال ابن سيده: إنما أَراد ذاك التَّوْأَم، فخفَّف الهمزة بأَن حَذَفها وأَلقى حركتها على الساكن الذي قبلها كما حكاه سيبويه في الهمزة المتحرِّكة الساكن ما قبلها، ولا يكون التَّوَم هنا من ت و م لأَنَّ معنى التَّوْأَم الذي هو من ت أ م قائم فيه وكأنَّ هذا إنما يكون على الحذف كأنه قال وُجودُ ذلك التَّوْأَم. والجمع تَوائم وتُؤامٌ؛ قال الراجز: قالتْ لنَا ودمْعُها تُؤامُ،
كالدُّرِّ إذ أَسْلَمَهُ النِّظامُ:
على الذين ارْتَحَلُوا السَّلامُ
وقال أَبو دواد:
نَخَلات من نَخْل نَيْسان أَيْنَعـْ       ـنَ جميعاً، ونَبْتُهُنَّ تُؤام قال الأَزهري: ومثل تُؤام غَنَم رُبابٌ وإبل ظُؤار، وهو من الجمع العزيز، وله نظائر قد أُثبتت في غير موضع من هذا الكتاب. قال ابن سيده: ويقال تَوْأَم للذكَر، وتَوْأَمة للأُنثى، فإذا جمَعوهما قالوا هما تَوْأَمان وهما تَوْأَمٌ، قال حميد بن ثور: فجاؤوا بِشَوْشاةٍ مِزاقٍ تَرَى بها
نُدُوباً، من الأنْساعِ، فَذّاً وتَوْأَمَا
وقد أَتْأَمَتِ المرأة إذا ولدت اثنين في بَطْن واحد، وقال ابن سيده: أَتْأَمت المرأة وكل حامل وهي مُتْئِمٌ، فإذا كان ذلك لها عادة فهي مِتآمٌ. وتاءَمَ أَخاه: وُلِد معه، وهو تِئْمُه وتُؤْمُه وتَئِيمُه؛ عن أَبي زيد في المصادر، والوَلَدان تَوْأَمان. الأَزهري في ترجمة وأَم: ابن السكيت وغيره يقال هما تَوْأَمان، وهذا تَوْأَم هذا، على فَوْعَل، وهذه تَوْأَمةُ هذه، والجمع توَائِم مثل قَشْعَم قَشاعِم، وتُؤام على ما فُسر في عُراق؛ قال حدير  (* قوله «قال حدير إلخ» هكذا في الأصل وشرح القاموس). عبد بني قَمِيئة من بني قيس بن ثعلبة: قالت لنا ودَمْعُها تُؤَامُ
قال: ولا يَمتنع هذا من الواو والنون في الآدَميِّين كما أَنَّ مؤَنثه يجمع بالتاء؛ قال الكميت: فلا تَفْخَرْ فإنَّ بني نِزَارٍ
لعَلاَّتٍ، ولَيْسوا تَوْأَمِينا
قال ابن بري: وشاهد تَوْأَم قول الأَسلع بن قِصاف الطُّهَوِيّ: فِداء لقَوْمِي كلُّ مَعْشَرِ جارِمٍ
طَريدٍ ومَخْذُولٍ بما جَرَّ، مُسْلَمِ
هُمُ أَلْجَمُ» الخَصْم الذي يَسْتَقِيدُني،
وهُمْ فَصَمُوا حِجْلي، وهم حَقَنوا دَمِي
بأَيْدٍ يُفَرِّجْنَ المَضِيقَ، وأَلْسُنٍ
سِلاطٍ، وجمع ذي زُهاءٍ عَرَمْرَمِ
إذا شِئت لم تَعْدَم لَدى الباب منهُمُ
جَمِيلَ المُحَيَّا، واضحاً غير تَوْأَمِ
قال: وشاهد تَوْأَمة قول الأَخطل بن ربيعة:
وليلة ذي نَصَب بِتُّها
على ظَهْرِ تَوْأَمةٍ ناحِلَهْ
وبَيْني، إلى أنْ رأَيت الصَّباح،
ومن بَينها الرَّحْل والراحِلَهْ
قال: وشاهد تَوائم في الجمع قول المُرَقِّش:
يُحَلَّيْنَ ياقوتاً وشَذْراً وصَيْعة،
وجَزْعاً ظفارِيّاً ودُرّاً تَوائِما
(* قوله «وصيعة» هكذا في الأَصل مضبوطاً).
قال ابن بري: وذهب بعض أَهل اللغة إلى أَن تَوأَم فَوْعَل من الوِئام، وهو المُوافقةُ والمُشاكلةُ، فقال: هو يُوائمُني أَي يُوافِقُني، فالتَّوْأَمُ على هذا أَصله وَوْأَم، وهو الذي واءَم غيره أَي وافَقه، فقلبت الواو الأُولى ياء، وكل واحد منهما تَوْأَم للآخر أَي مُوافِقه. وقال الليث: التَّوْأَمُ ولَدان معاً، ولا يقال هما تَوْأَمان، ولكن يقال هذا تَوْأَم هذه وهذه تَوْأَمَتُه، فإذا جمعا فهما تَوْأَم؛ قال أَبو منصور: أَخطأَ الليث فيما قال، والقول ما قال ابن السكيت، وهو قول الفراء والنحويّين الذين يُوثَق بعلْمهم، قالوا: يقال للواحد تَوْأَمٌ، وهما توأَمان إذا ولدا في بطْن واحد؛ قال عنترة: يَطَلٌ كأنَّ ثيابَه في سَرْحَةٍ،
يُحْذَى نِعالَ السِّبْتِ ليس بِتَوْأَمِ
قال الأَزهري: وقد ذكرت هذا الحرف في باب التاء وأَعَدْت ذكره في باب الواو لأُعرِّفك أَن التاء مُبْدَلة من الواو، فالتَّوْأَمُ وَوْأَمٌ في الأَصل، وكذلك التَّوْلَجُ في الأَصل وَوْلَجٌ، وهو الكِناس، وأصل ذلك من الوِئام، وهو الوِفاق. ويقال: فلان يغنِّي غِناء مُتوائماً وافَق بعضُه بعضاً ولم تختلف أَلحانه؛ قال ابن أَحمر: أَرَى ناقَتي حَنَّتْ بِلَيْلٍ وساقَها
غِناءٌ، كَنَوْحِ الأَعْجَمِ المُتَوائم
وفي حديث عُمَير بن أَفصى: مُتْئم أَو مُفْرِد؛ المُتئم التي تَضَع اثنين في بطْن، والمُفْرِد: التي تَلِد واحداً. وتوائِم النُّجوم: ما تشابك منها، وكذلك تَوائمُ اللؤلؤ. وتاءَم الثوبَ: نسَجه على خَيْطَين. وثوب مِتْآم إذا كان سَداه ولُحْمَتُه طاقَين طاقين. وقد تاءَمْتُ مُتاءمةً، على مُفاعلة، إذا نَسَجْته على خَيطَين خيطين. وأَتْأَمَها أَي أَفْضاها؛ قال عروة ابن الورد  (* قوله «قوله عروة بن الورد» مثله في الصحاح، وتعقبه الصاغاني بأن البيت الثاني ليس لعروة بن الورد، وهو غير مرويّ في ديوانه).
أَخَذْتَ وَراءَنا بِذِنابِ عَيْشٍ،
إذا ما الشمسُ قامَتْ لا تَزُولُ
وكنتَ كلَيْلَةِ الشَّيْباء هَمَّتْ
بِمَنع الشَّكْرِ، أَتْأَمَها القَبيلُ
وفرس مُتائم: تأتي بِجَرْيٍ بَعد جَرْيٍ؛ قال:
عافِي الرَّقاقِ مِنْهَبٌ مُوائِمُ،
وفي الدَّهاسِ مِضْبَرٌ مُتائمُ
تَرْفَضُّ عن أَرْساغِه الجَرائِمُ
وكلُّ هذا من التَّوْأَم. والتَّوْأَمُ: من منازلِ الجَوْزاء، وهما توأَمانِ. والتَّوْأَم: السَّهم من سِهام المَيْسِر، قيل: هو الثاني منها؛ وقال اللحياني: فيه فَرْضان وله نَصِيبان إن فازَ، وعليه غُرْم نَصيبَين إن لم يفُزْ. والتَّوْأَماتُ من مَراكِب النساء: كالمَشاجِرِ لا أَظْلالَ لها، واحدَتُها تَوْأََمة؛ قال أَبو قِلابة الهُذلي يذكر الظُّعْن: صَفَّا جَوانحَ بَيْنَ التَّوْأَماتِ، كما
صَفَّ الوُقوعَ حَمامُ المشْرَبِ الحاني
قال: والتَّوْأَمُ في أكثر ما ذكرتُ الأَصل فيه وَوْأَمٌ. والتَّوْأَمانِ: نَبْت مُسْلَنْطح. والتَّوْأَمانِ: عُشْبَة صغيرة لها ثمَرة مثلُ الكَمُّون كثيرةُ الورق، تَنْبُت في القِيعان مُسْلَنْطِحة، ولها زَهْرة صَفراء؛ عن أَبي حنيفة. والتِّئمَةُ: الشاة تكونُ للمرأَة تَحْتَلِبها، والإِتْآم ذَبْحها. وتُؤام، مثل تُعَام: مدينة من مُدُن عُمَان يقَع إِليها اللؤلؤ فيُشْترى من هنالك. والتُّؤَامِيَّة، مثل التُّعامِيَّة، والتُّوآمِيَّة، مثل التُّوعامِيَّة: اللؤلؤ. الجوهري: تُؤَام قصَبَة عُمَان  (* قوله «الجوهري تؤام قصبة عمان إلخ» هكذا في الأصل، ولعل المؤلف وقعت له نسخة صحيحة من الصحاح كما وقع لشارح القاموس فإنه نبه على ذلك لما اعترض المجد على الجوهري حيث وقعت له نسخة سقيمة فقال: وكغراب بلد على عشرين فرسخاً من قصبة عمان وموضع بالبحرين، ووهم الجوهري في قوله توأم كجوهر وفي قوله قصبة عمان) مما يٍَلي الساحِل وينسَب إليها الدُّرُّ؛ قال سُويد: كالتُّؤامِيَّة إِن باشَرْتَها،
قَرَّتِ العينُ وطابَ المُضْطَجَعْ
التُّؤامِيَّة: الدُّرة نسَبها إلى التُّؤام. قال الأَصمعي: التُّؤَام موضع بالبحرين مَغاص، وقال ثعلب: ساحِل عُمان، ويقال: قرية لبني سامة بن لُؤَي، وقال النَّجِيرَمِيُّ: الذي عندي أَنَّ التُّؤَامِية منسوبة إلى الصَّدَف والصَّدَف كله تُؤام كما قالوا صَدَفِيَّة، ولم نَرُدّه إلى الواحد فنقول تَوْأَمِيَّة للضرورة. وفي ترجمة توم: في الحديث: أَتَعْجِزُ إحداكنَّ أَن تَتَّخِذ تُومَتَين؟ قال: مَن رواه  (* قوله «من رواه إلخ» هذا ليس برواية في الحديث بل أحد احتمالين للأزهري في تفسير الحديث كما نقله عنه في مادة توم وعبارته هناك: ومن قال توأمية إلخ. وانظرها هناك فما هنا تحريف) تَوْأَمِيَّة فهما درَّتان للأُذنين إحداهما تَوْأَمة الأُخْرى. وتَوْأَم وتَوْأَمة: إسمان.

##### Türkçe

**التَّوْأَمُ** bütün hayvanların hepsinden: ikiden başlayıp daha fazlasına kadar, bir karında başkasıyla birlikte doğan; erkek olsun yahut dişi olsun, yahut bir erkekle birlikte bir dişi olsun. Ve bütün çift olanlarda da ödünç alınabilir; aslı da budur. Şu sözüne gelince:
تَحْسَبه ممَّا نِضْوَ سَقَمْ،
أَو تَوْأَماً أَزْرَى به ذاك التَّوَمْ
İbn Sîde dedi: Ancak **ذاك التَّوْأَم**’ı kastetti; hemzeyi, onu hazfedip harekesini kendisinden önceki sâkine atmak suretiyle hafifletti; Sîbeveyh’in, kendisinden önceki sâkin olan harekeli hemzede naklettiği gibi. Ve burada **التَّوَم** **ت و م**’dan olmaz; çünkü **ت أ م**’dan olan **التَّوْأَم**’ın mânası onda kaimdir; sanki bu ancak hazif üzere olur; sanki “o **التَّوْأَم**’ın varlığı” dedi. Çoğulu **تَوائم** ve **تُؤامٌ**’dur; râciz dedi ki:
قالتْ لنَا ودمْعُها تُؤامُ،
كالدُّرِّ إذ أَسْلَمَهُ النِّظامُ:
على الذين ارْتَحَلُوا السَّلامُ
Ve Ebû Duvâd dedi:
نَخَلات من نَخْل نَيْسان أَيْنَعـْ       ـنَ جميعاً، ونَبْتُهُنَّ تُؤام
Ezherî dedi: **تُؤام** gibi **غَنَم رُبابٌ** ve **إبل ظُؤار** (vardır); bu, az bulunan cem’dendir; bunun benzerleri bu kitabın başka yerlerinde de tesbit edilmiştir. İbn Sîde dedi: Erkeğe **تَوْأَم** denir, dişiye **تَوْأَمة**; ikisini cem ettiklerinde “onlar **تَوْأَمان**” ve “onlar **تَوْأَمٌ**” derler. Humeyd b. Sevr dedi:
فجاؤوا بِشَوْشاةٍ مِزاقٍ تَرَى بها
نُدُوباً، من الأنْساعِ، فَذّاً وتَوْأَمَا
Kadın, bir karında iki doğurursa **أَتْأَمَتِ** (olur). İbn Sîde dedi: Kadın **أَتْأَمت**; her hamile de (böyle olursa) o **مُتْئِمٌ**’dir; eğer bu onun için âdet olursa o **مِتآمٌ**’dır.

**وتاءَمَ أَخاه**: onunla birlikte doğdu; o, onun **تِئْمُه**’u, **تُؤْمُه**’u ve **تَئِيمُه**’udur; Ebû Zeyd’den, masdarlarda. İki oğlan **تَوْأَمان**’dır. Ezherî, **وأَم** tercümesinde: İbnü’s-Sikkît ve başkaları “onlar **تَوْأَمان**’dır” denir, “bu, bunun **تَوْأَم**’ıdır” denir; **فَوْعَل** vezni üzere. Ve “bu, bunun **تَوْأَمةُ**’sidir” (denir); çoğul **توَائِم**’dir; **قَشْعَم قَشاعِم** gibi. Ve **تُؤام** da, **عُراق**’ta açıklanan üzere; Hudeyr dedi  (* قوله «قال حدير إلخ» هكذا في الأصل وشرح القاموس). Kays b. Sa‘lebe oğullarından Benî Kumey’e oğullarından bir kul:
قالت لنا ودَمْعُها تُؤَامُ
Dedi: Bu, âdemoğullarında **الواو** ve **النون** ile (cem‘e) engel değildir; nitekim müennesi de **التاء** ile cem‘ olunur; Kumeyt dedi:
فلا تَفْخَرْ فإنَّ بني نِزَارٍ
لعَلاَّتٍ، ولَيْسوا تَوْأَمِينا
İbn Berrî dedi: **تَوْأَم**’a şahit, A‘sla‘ b. Kısâf et-Tuhavî’nin sözüdür:
فِداء لقَوْمِي كلُّ مَعْشَرِ جارِمٍ
طَريدٍ ومَخْذُولٍ بما جَرَّ، مُسْلَمِ
هُمُ أَلْجَمُ» الخَصْم الذي يَسْتَقِيدُني،
وهُمْ فَصَمُوا حِجْلي، وهم حَقَنوا دَمِي
بأَيْدٍ يُفَرِّجْنَ المَضِيقَ، وأَلْسُنٍ
سِلاطٍ، وجمع ذي زُهاءٍ عَرَمْرَمِ
إذا شِئت لم تَعْدَم لَدى الباب منهُمُ
جَمِيلَ المُحَيَّا، واضحاً غير تَوْأَمِ
Dedi: **تَوْأَمة**’ye şahit, Ahtal b. Rabîa’nın sözüdür:
وليلة ذي نَصَب بِتُّها
على ظَهْرِ تَوْأَمةٍ ناحِلَهْ
وبَيْني، إلى أنْ رأَيت الصَّباح،
ومن بَينها الرَّحْل والراحِلَهْ
Dedi: Cem‘de **تَوائم**’e şahit, Muraqqiş’in sözüdür:
يُحَلَّيْنَ ياقوتاً وشَذْراً وصَيْعة،
وجَزْعاً ظفارِيّاً ودُرّاً تَوائِما
(* قوله «وصيعة» هكذا في الأَصل مضبوطاً).

İbn Berrî dedi: Dil ehlinin bir kısmı, **تَوأَم**’ın **الوِئام**’dan **فَوْعَل** olduğunu, **الوِئام**’ın da uygunluk ve benzeşme olduğunu söyledi; şöyle dedi: “O bana **يُوائمُني**” yani “bana **يُوافِقُني**”; buna göre **التَّوْأَمُ**’ın aslı **وَوْأَم**’dır; o, başkasına **واءَم** eden, yani ona **وافَقه** olandır; böylece ilk **الواو** **ياء**’a çevrildi; ikisinden her biri ötekine **تَوْأَم**’dır, yani onun **مُوافِقه**’dur. Leys dedi: **التَّوْأَمُ** birlikte iki oğlandır; “onlar **تَوْأَمان**” denmez; fakat “bu, bunun **تَوْأَم**’ıdır ve bu, onun **تَوْأَمَتُه**’dur” denir; ikisi cem‘ edilirse “onlar **تَوْأَم**’dır”; Ebû Mansûr dedi: Leys söylediğinde hata etti; söz, İbnü’s-Sikkît’in söylediğidir; bu, Ferrâ’nın ve ilmine güvenilen nahivcilerin sözüdür; dediler ki: Bir tek olana **تَوْأَمٌ** denir; bir karında doğduklarında ikisi **توأَمان**’dır; Antere dedi:
يَطَلٌ كأنَّ ثيابَه في سَرْحَةٍ،
يُحْذَى نِعالَ السِّبْتِ ليس بِتَوْأَمِ
Ezherî dedi: Bu harfi **التاء** babında zikrettim ve **الواو** babında tekrar zikrettim ki sana **التاء**’ın **الواو**’dan بدل olduğunu bildireyim; böylece **التَّوْأَمُ** aslında **وَوْأَمٌ**’dır; aynı şekilde **التَّوْلَجُ** da aslında **وَوْلَجٌ**’dır; o, **الكِناس**’tır; bunun aslı **الوِئام**’dandır; o da **الوِفاق**’tır. Ve denir ki: Falan, parçaları birbirine uygun düşen ve nağmeleri ihtilaf etmeyen, **غِناء مُتوائماً** ile şarkı söyler; İbn Ahmer dedi:
أَرَى ناقَتي حَنَّتْ بِلَيْلٍ وساقَها
غِناءٌ، كَنَوْحِ الأَعْجَمِ المُتَوائم
Umeyr b. Efsâ’nın hadîsinde: **مُتْئم** yahut **مُفْرِد**; **المُتئم**: bir karında iki doğuran; **المُفْرِد**: bir doğuran. **وتوائِم النُّجوم**: onlardan birbirine dolaşan (kısımlar); aynı şekilde **تَوائمُ اللؤلؤ**. Ve **تاءَم الثوبَ**: onu iki ip üzerine dokudu. Ve **ثوب مِتْآم**: çözgüsü ve atkısı ikişer ikişer kat olan. Ve ben, onu ikişer ip üzerine dokuduğumda, **مُتاءمةً** üzere, **مُفاعلة** vezniyle, **تاءَمْتُ**. Ve **أَتْأَمَها** yani onu **أَفْضاها** (yaptı); Urve b. el-Verd dedi  (* قوله «قوله عروة بن الورد» مثله في الصحاح، وتعقبه الصاغاني بأن البيت الثاني ليس لعروة بن الورد، وهو غير مرويّ في
ديوانه).
أَخَذْتَ وَراءَنا بِذِنابِ عَيْشٍ،
إذا ما الشمسُ قامَتْ لا تَزُولُ
وكنتَ كلَيْلَةِ الشَّيْباء هَمَّتْ
بِمَنع الشَّكْرِ، أَتْأَمَها القَبيلُ
Ve **فرس مُتائم**: bir koşudan sonra bir koşu getirir; dedi ki:
عافِي الرَّقاقِ مِنْهَبٌ مُوائِمُ،
وفي الدَّهاسِ مِضْبَرٌ مُتائمُ
تَرْفَضُّ عن أَرْساغِه الجَرائِمُ
Bütün bunlar **التَّوْأَم**’dandır. Ve **التَّوْأَمُ**: **الجَوْزاء**’ın menzillerindendir; ikisi **توأَمانِ**’dır. Ve **التَّوْأَم**: **المَيْسِر** oklarından bir oktur; denildi ki: onlardan ikincisidir. Ve Lihyânî dedi: Onda iki farz vardır ve kazanırsa iki nasibi vardır; kazanmazsa üzerinde iki nasiplik borç vardır. Ve kadınların bineklerinden **التَّوْأَماتُ**: gölgelikleri olmayan, **المَشاجِرِ** gibidir; bir tanesi **تَوْأََمة**’dir; Ebû Kılâbe el-Hüzelî, **الظُّعْن**’ı anarak dedi:
صَفَّا جَوانحَ بَيْنَ التَّوْأَماتِ، كما
صَفَّ الوُقوعَ حَمامُ المشْرَبِ الحاني
Dedi: Zikrettiğimin çoğunda **التَّوْأَمُ**’ın aslı **وَوْأَمٌ**’dır.

**والتَّوْأَمانِ**: yayvan bir bitkidir. **والتَّوْأَمانِ**: küçük bir ottur; kimyon gibi bir meyvesi vardır; yaprağı çoktur; düzlüklerde yayvan olarak biter; sarı bir çiçeği vardır; Ebû Hanîfe’den. **والتِّئمَةُ**: kadının sağdığı bir koyun; **والإِتْآم**: onu boğazlamaktır.

**وتُؤام** ( **تُعَام** gibi): Umân şehirlerinden bir şehirdir; inci ona gelir de oradan satın alınır. **والتُّؤَامِيَّة** ( **التُّعامِيَّة** gibi) ve **التُّوآمِيَّة** ( **التُّوعامِيَّة** gibi): inci. Cevherî: **تُؤَام** Umân’ın kasabasıdır  (* قوله «الجوهري تؤام قصبة عمان إلخ» هكذا في الأصل، ولعل المؤلف وقعت له نسخة صحيحة من الصحاح كما وقع لشارح القاموس فإنه نبه على ذلك لما اعترض المجد على الجوهري حيث وقعت له نسخة سقيمة فقال: وكغراب بلد على عشرين فرسخاً من قصبة عمان وموضع بالبحرين، ووهم الجوهري في قوله توأم كجوهر وفي قوله قصبة عمان) sahile bitişik olanlardandır ve **الدُّرُّ** ona nisbet edilir; Süveyd dedi:
كالتُّؤامِيَّة إِن باشَرْتَها،
قَرَّتِ العينُ وطابَ المُضْطَجَعْ
**التُّؤامِيَّة**: **الدُّرة**; onu **التُّؤام**’a nisbet etti. Asma‘î dedi: **التُّؤَام** Bahreyn’de bir yer, dalış yeridir; Sa‘leb dedi: Umân sahili; ve denir ki: Benî Sâme b. Lüey’e ait bir köy. Necîremî dedi: Bende olan, **التُّؤَامِية**’nin **الصَّدَف**’e nisbet olduğudur; ve **الصَّدَف**’in hepsi **تُؤام**’dır; **صَدَفِيَّة** dedikleri gibi; onu tekile döndürmedik de zaruret için **تَوْأَمِيَّة** diyelim (demedik).

**توم** tercümesinde: hadiste: “Sizden biriniz iki **تُومَتَين** edinmekten âciz mi?” Dedi: Kim onu  (* قوله «من رواه إلخ» هذا ليس برواية في الحديث بل أحد احتمالين للأزهري في تفسير الحديث كما نقله عنه في مادة توم وعبارته هناك: ومن قال توأمية إلخ. وانظرها هناك فما هنا تحريف) **تَوْأَمِيَّة** diye rivayet ettiyse, onlar kulaklar için iki incidir; birisi ötekinin **تَوْأَمة**’sidir.

**وتَوْأَم** ve **تَوْأَمة**: iki isimdir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%85/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ت أ م * * أتْأمَتِ * المرأة إذا وضعت اثنين في بطن فهي * مُتْئِمٌ * والولدان * تَوْءَمَانِ * يقال هذا * تَوْءَمُ * هذا على فوعل وهذه * تَوْءَمَةُ * هذه والجمع * تَوَائِمُ * مثل قشعم وقشاعم و * تُؤَامٌ * أيضا بوزن حطام وإذا كان في الآدميين لا يمتنع جمع مذكره بالواو والنون كما يجمع مؤنثه بالتاء

##### Türkçe

* ت أ م * **أتْأمَتِ** kadın, karnında iki (çocuk) doğurduğu zaman; o, **مُتْئِمٌ**’dir. İki çocuk ise **تَوْءَمَانِ**’dır. “Bu, şu’nun **تَوْءَمُ**’udur” denir; (bu) فوعل üzere. “Bu (dişi), şu (dişi)’nin **تَوْءَمَةُ**’sidir”; çoğulu **تَوَائِمُ**’dur; قشعم ve قشاعم gibi. Ve **تُؤَامٌ** da (vardır); ayrıca حطام vezninde. Ve eğer âdemîlerde olursa, müzekkerinin واو ve نون ile cem‘i, müennesi تاء ile cem‘ olunduğu gibi, men‘ olunmaz.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

* | | ( * ! التَّوْأَمُ ) ، كجَوْهَرٍ ( من جَمِيعِ | الحَيوان : المَوْلُودُ مع غَيْرِه في بَطْنٍ | من الاثْنَيْنِ فصاعِدًا ، ذَكَرًا ) كان ( أو | أُنْثَى أو ذَكَرًا وأُنْثَى ) ، وقد يُستَعارُ | في جَمِيع المُزْدَوَجات ، وأصله | | ذلك ، كذا في المُحْكَم . قال | شيخنا : وصَرَّح أقوامٌ بأنّه لا * ! اتْئامَ | في الإِبِلِ إِنّما هو في الغَنَم خاصَّةً ، | قاله البَغْدادِيّ في شرح شَواهِدِ | الرَّضِي ، فتأمَّلْ . | | قال الجوهريّ : قال الخَلِيلُ : تقدير | * ! تَوْأَم فَوْعَل ، وأصله وَوْأم فأبدل من | إِحْدَى الواوَيْن تاءً كما قالُوا : تَوْلَج ، | مِنْ وَلَج . قال ابنُ بَرّي : وذَهَب | بعضُ أهل اللُّغة إلى أَنَّ تَوْأَم فَوْعَل | من الوِئام وهو المُوافَقَة والمُشاكَلَة ، | يُقال : هو يُوائِمُني ؛ أي : يُوافِقُنِي . | | فالتَّوْأَم على هذا أَصْلُه وَوْأَم وهو | الَّذي واءَمَ غَيْرَهُ ، أي : وافَقَهُ فَقُلِبَت | الواوُ الأُولَى تاءً ، وكُلُّ واحدٍ منهُما | تَوْأَم للآخَرِ ، أي : موافِقُهُ ، انتهى . | | وقال الأزهريّ : وقد ذَكَرْت هذا | الحرفَ في باب التاء ، وَأَعَدْت ذِكْرَه | في باب الواوِ ؛ لأُعَرِّفَك أَنَّ التاءَ | مُبْدَلة من الواو ، فالتَّوْأَم وَوْأَمٌ في | الأصْلِ ، وكذلك التَّوْلَج أصله | وَوْلَج ، وأصلُ ذلك من الوِئام وهو | الوِفاقُ ، وأنشد ابن بَرِّي للأَسْلَع بن | قِصافٍ الطُّهَوِيِّ : |

| % ( فِداء لِقَوْمي كُلَّ مَعْشَرِ جارِمٍ % | طَرِيدٍ وَمَخْذُولٍ بما جَرَّ مُسْلَمِ ) % | % ( هُمُو أَلْجَمُوا الخَصْمَ الَّذي يَسْتَقِيدُنِي % | وَهُمْ فَصَمُوا حِجْلِي وهم حَقَنُوا دَمِي ) % | % ( بِأَيْدٍ يُفَرِّجْنَ المَضِيقَ وأَلْسُنٍ % | سِلاطٍ وَجَمْعٍ ذي زُهاءٍ عَرَمْرَمِ ) % | % ( إِذَا شِئْتَ لَمْ تَعْدَمْ لَدى البابِ مِنْهُمُ % | جَمِيلَ المُحَيَّا واضِحاً غَيْرَ تَوْأَمِ ) % | | ( ج : * ! تَوائِمُ ) ، مثل قَشْعَمٍ وقَشاعِم | كما في الصحاح ، وأنشد ابنُ بَرِّي | للمُرَقِّش : | % ( يُحَلَّيْنَ ياقُوتًا وشَذْرًا وصِيغَةً % | وجَزْعًا ظَفارِيًّا ودُرًّا تَوائِما ) % | | ( * ! وتُؤامٌ ، كرُخالٍ ) على ما فُسّر في | عُراق ، وأَنْشَدَ الجوهريُّ : | * % ( قالَتْ لنا ودَمْعُها * ! تُؤامُ % * | * كالدُّرِّ إِذْ أَسْلَمَه النِّظامُ ) % * | | * % ( عَلَى الَّذِينَ ارْتَحَلُوا السَّلامُ % ) % * | | قلتُ : وهو لِحُدَيْرٍ عَبْدِ بنِي قِمِيئَة | من بَنِي قَيْسِ بن ثَعْلَبَة . وقال أبو | دُؤاد : | % ( نَخَلاَتٌ من نَخْلِ نَيْسانَ أَيْنَعْنَ % | جَمِيعًا وَنَبْتُهُنَّ تُؤَامُ ) % | | قال الأزهريّ : ومثل تُؤامٍ غَنَمٌ | رُبابٌ وإِبِلٌ ظُؤارٌ ، وهو من الجَمْعِ | العَزِيز ، وله نَظائرُ قد أثبتت في غير | مَوْضِعٍ من هذا الكِتابِ . | | قال شيخُنا : وقيل : هو اسمُ جَمْعٍ | لا جَمْع ، وقيل : جَمْعٌ أصلُه | الكَسْرُ ، وأَمّا الضَّمُّ فهو بَدَلٌ عن | الكَسْرِ كما أَنَّه بَدَل الفَتْح في | سُكارَى ، واختاره الزَّمَخْشَرِيّ في | الكَشَّاف ، وشَنَّع عَلَيْه أبو حَيّان في | البَحْر أثناء الأعراف ، وَأَوْرَدَه | الشِّهابُ في العِناية أَثْناءَ المائدة ، |

| انتهى . قال الجوهريُّ : ولا يَمْتَنِع | هذا من الواو والنُونِ في | الآدَمِيِّين ، كما أَنَّ مُؤَنَّثه يُجْمَع | بالتاءِ ، وأنشد للكُمَيْتِ : | % ( فَلا تَفْخَرْ فإنَّ بَنِي نِزارٍ % | لِعَلاّتٍ وَلَيْسُوا * ! تَوْأَمِينَا ) % | | ( ويُقالُ : * ! تَوْأَمٌ للذَّكَرِ ، * ! وتَوْأَمَةٌ | للأُنْثَى ، فإذا جُمِعا فَهما * ! تَوْأَمان ، | * ! وتَوْأَمٌ ) ، قال حُمَيْدُ بن ثُوْرٍ : | % ( فجاءُوا بِشَوْشاةٍ مِزاقٍ تَرَى بِها % | نُدُوباً من الأَنْساعِ فَذًّا * ! وَتَوْأَمَا ) % | | وشاهِدُ * ! التَّوْأَمَةِ قَوْلُ الأَخْطَل بنِ | رَبيعة ، أنشده ابنُ بَرِّيّ : | % ( وَلَيْلَة ذي نَصَبٍ بِتُّها % | على ظَهْرِ * ! تَوْأَمَةٍ ناحِلَهْ ) % | % ( وبَيْنِي إلى أَنْ رَأَيْتُ الصَّباحْ % | ومِنْ بَيْنِها الرَّحْلُ والراحِلَهْ ) % | | | وقال الليث : التَّوْأَم : وَلَدان مَعًا ، | ولا يُقالُ : هُما * ! تَوْأَمان ، ولكنْ يُقال | هذا تَوأَمُ هذه ، وهذِه * ! تَوْأَمَتُه ، فإذا | جُمِعا فهُمَا تَوْأَمٌ . قال الأزهريُّ : | أخطأَ اللَّيثُ فيما قال ، والقولُ ما قال | ابنُ السِّكِّيت وهو قَوْلُ الفَرَّاء | والنَّحْوِيّين الّذِين يُوثَقُ بِعِلْمِهِم ، | قالوا : يقال للوَاحِدِ تَوْأَمٌ وهُما * ! تَوْأَمان | إذا وُلِدا في بَطْنٍ واحدٍ ، قال عَنْتَرَة : | % ( بَطَلٌ كَأَنَّ ثِيَابَهُ في سَرْحَةٍ % | يُحْذَى نِعالَ السِّبْتِ لَيْسَ * ! بِتَوْأَمِ ) % | | ( وقد * ! أَتْأَمَتِ الأُمُّ فِهِيَ * ! مُتْئِمٌ ) ، | كَمُحْسِنٍ : إذا ولدت اثْنَيْن في بَطْنٍ | واحد ، وإذا وَلَدَت واحِدًا فهي | مُفْرِدٌ . وقال ابنُ سِيدَه : أَتْأَمَتِ | المَرْأَةُ وكُلُّ حامِلٍ فهي مُتْئِمٌ ، | ( ومُعْتادَتُه * ! مِتْآمٌ ) ، كَمِحْرابٍ . | | ( * ! وتاءَمَ أخاهُ ) * ! مُتَاءَمَةً : إذا ( وُلِدَ مَعَهُ ، | وهو * ! تِئْمُه ، بالكسر ، * ! وتُؤْمُهُ ) ، |

| بالضَّمّ ، ( * ! وتَئِيِمُه ) ، كَأمِيرٍ ، كذا في | المَصادِر لأبي زَيْد . | | ( و ) * ! تاءَمَ ( الثَّوْبَ ) * ! مُتاءَمَةً : ( نَسَجَه | عَلَى ) خَيْطَيْن خَيْطَين ، وثَوْبٌ * ! مُتاءَمٌ : | إذا كان ( طاقَيْنِ ) طاقَيْن ( في سَداهُ | ولُحْمَتِه ) . | ( و ) * ! تاءَمَ ( الفَرَسُ ) * ! مُتاءَمَةً : ( جاءَ | جَرْيًا بَعْدَ جَرْيٍ ) ، فهو فَرَسٌ * ! مُتائِمٌ ، | قال العَجَّاجُ : | * % ( عافِي الرِّقاقِ مِنْهَبٌ مُوائِمُ % * | * وفي الدَّهاسِ مِضْبَرٌ مُتائِمُ ) % * | * % ( تَرْفَضُّ عن أَرْساغِهِ الجَراثِمُ % ) % * | | كما في الصَّحاح . ( * ! وتَوائِمُ النُّجُومِ | واللُّؤْلُؤِ : ما تشابَكَ منها ) . | | ( * ! والتَّوْأَمُ : مَنْزِلٌ لِلْجَوْزاءِ ) وهُما | تَوْأمانِ ؛ ( و ) أيضًا : ( سَهْمٌ من سِهامِ | المَيْسِرِ أو ثانِيها ) ، كما في | الصِّحاح ، قال اللِّحيانيّ : فيه فَرْضان | وله نَصِيبان إن فاز ، وعليه غُرْمُ | نَصِيبَيْنِ إِنْ لم يَفُزْ . | | | ( و ) التَّوْأَمُ : ( اسمٌ ) ، منهم : عُقْبَة | ابن التَّوْأَم ، من شُيُوخِ وَكِيعٍ ، حديثه | في صَحِيح مُسْلِم . | | ( * ! والتُّؤامِيَّة ، بالضمّ ) كغُرابِيّة : | ( اللُّؤْلُؤ ، و ) هي منسوبةٌ إلى * ! تُؤامٍ | ( كَغُرابٍ : د ، على عِشْرِينَ فَرْسَخاً | من قَصَبَةِ عُمان ) مِمَّا يَلِي الساحِلَ . | ( و ) قال الأصمعيُّ : هو ( ع | بالبَحْرَيْنِ ) مغاصٌ . وقال ثَعْلَبٌ : | ساحل عُمان ، ويقال : قريةٌ لِبَنِي | أُسامَةَ بنِ لُؤَيّ . ( ( وَوَهِمَ الجَوْهَرِيُّ في | قوله : تَوْأَمٌ كَجَوْهَرٍ ) ، هو لم يَضْبطْهُ | هكذا وإنما هو المَفْهُوم من سِياقِه ، | فإنّه بعد ما ذكر * ! التَّوْأَمَ الَّذي هو ثانِي | سِهامِ المَيْسِر وذَكَرَ وَزْنه عن الخَلِيلِ | قال : * ! وَتَوْأَمٌ أيضًا : قَصَبَةُ عُمانَ مِمّا | يَلِي الساحِلَ ويُنْسَب إلَيْها الدُّرُّ ، | قال : ( و ) وَهِمَ أيضًا ( في قوله : قَصَبَة | عُمانَ ) بل الصَّحِيحُ أنّه على عِشْرِينَ | فَرْسَخًا من قَصَبَة عُمان كما تَقَدّم . | | وهذا يمكن الاعْتِذارُ عنه بوَجْهٍ من | التَّأْوِيل حَيْثُ إِنَّهُ قَيَّده بما يَلِي |

| الساحِلَ ، وأَنَّ الذي ذَكَرَه المُصَنِّفُ | داخِلٌ في القَصَبَة باعْتِبار ما قارَبَ | الشَّيْءَ أُعْطِيَ حُكْمُه ، وَعَلى أَنَّه سَقَطَ | من بَعْضِ نُسَخِ الصّحاح قولُه : | ( ( أيضًا ) ) ، فَعَلى هذا لا اعْتِرَاضَ | عليه ، ويدلّ لذلك إنشادُهُ قَوْلَ | سُوَيْدٍ : | % ( * ! كالتُّؤَامِيَّة إِنْ باشَرْتَها % | قَرَّتِ العَيْنُ وطَابَ المُضْطَجَعْ ) % | | فإنّه هكذا هو مَضْبُوط كَغُرابِيَّةٍ ، | ورَواه بعضُهم * ! كالتَّوْأَمِيّة على وزن | جَوْهَرِيَّة . | | ( * ! والتَّوْأَمانِ : عُشْبَةٌ صَغِيرَةٌ ) لها ثَمَرَةٌ | مِثْلُ الكَمُّونِ ، كثيرةُ الوَرَقِ ، تَنْبُتُ في | القِيعانِ ، مُسْلَنْطِحَة ، ولها زَهَرَةٌ | صَفْراء ، عن أبي حنيفة . | | ( * ! والتِّئْمَةُ ، بالكَسْرِ : الشاةُ تكونُ | للمَرْأةِ تَحْلُبُها ، * ! وَأَتْأَمَ : ذَبَحَها ) ، | | ظاهرهُ أَنّه كَأَكْرَمَ ، وليس كذلك بل | هو بالتَّشْدِيد كافْتَعل ، نقله الجوهريّ | في ( ( ت ي م ) ) وسيأتي الكلامُ عليه | هناك . | | ( * ! والتَّوْأَمَةُ بِنْتُ أُمَيَّةَ بنِ خَلَفِ ) بن | وَهْب بن حُذافَةَ بنِ جُمَح الجُمَحِيَّة ، | كانت هي وأختٌ لها في بَطْنٍ واحدٍ ، | وكانت عند أبي دَهْبلٍ الشاعِرِ ، واسمُ | أبِي دَهْبل ، وَهْبُ بنُ زَمْعَةَ بنِ أُسَيْد | ابن أُحَيْحَةَ ، وَأَخُوها صَفْوانُ بنُ أُمَيَّة | أَسْلَمَ . ( وصالِحُ بنُ أبِي صالِحٍ | مَوْلاها ) واسمُ أبِي صالِح نَبْهانُ ، | رَوَى عن عائشةَ وأبِي هُرَيْرَة ، وعنه | السُّفْيانانِ ، قال أبو حاتم : لَيْسَ | بالقَوِيّ ، وقال أَحْمَد : صالح | الحديث ، وقال ابنُ مَعِيْن : حُجَّة قبل | أَن يَخْتَلِطَ ، فرواية ابن أبي ذُؤَيْبٍ عنه | قَبْلَ اخْتِلاطه ، توفِّي سنةَ مائةٍ وَخَمْسٍ | وعِشْرِين ، قاله الذَّهَبِيُّ في الكاشف . | ( و ) أما ( بِنْتُ أُمَيَّةَ ) المذكور فإنها |

| ( صَحابِيَّةٌ ) ، وفي هذا السياق تطويل | وتكرار ، فلو قَدَّم لَفْظَ صحابِيَّة على | قوله : وصالِح . . إلخ لَسَلِمَ منهما ، | فتأَمَّل . | | ( * ! والتَّوْأَماتُ من مِراكِبِ النِّساءِ ، | كالمَشاجِبِ ) ، كذا في النُّسَخ ، | والصَّوابُ كالمَشاجِرِ ، ( لا أَظْلافَ | لها ، واحِدَتُها * ! تَوْأَمَةٌ ) ، قال أبو قِلابَةَ | الهُذَلِيُّ يذكر الظُّعْنَ : | % ( صَفًّا جَوانِحَ بَيْنَ التَّوْأماتِ كَمَا % | صَفَّ الوُقُوعَ حَمامُ المَشْرَبِ الحانِي ) % | | ( * ! وأَتْأَمَها ) ؛ أي : ( أَفْضاهَا ) ، نقله | الجوهريُّ ، وأنشد لعُرْوَةَ بنِ الوَرْدِ : | % ( وكُنْتُ كَلَيْلَةِ الشَّيْباءِ هَمَّتْ % | بمَنْع الشَّكْرِ * ! أَتْأَمَها القَبِيلُ ) % | | والقَبِيلُ : الزَّوْجُ ههنا . | | [ ] وممّا يُسْتَدْرَكُ عليه : | * ! التَّوْأَمِيَّة : اللُّؤْلُؤَةُ ، لغة في * ! التُّؤامِيَّة . | | | قال النَّجِيرَمِيُّ : عندي أَنَّ التَّوْأَمِيَّة | منسوبةٌ إلى الصَّدَف ، والصَّدَف كلُّه | تَوْأَمٌ ، كما قالوا صَدَفِيّة . وهكذا | ورد أيضًا في حَدِيث : ( ( أَتَعْجِزُ | إِحْداكُنَّ أَنْ تَتَّخِذَ * ! تَوْأَمِيَّتَيْنِ ) ) ، هما | دُرَّتان للأُذن إِحْداهُما تَوْأَمةٌ للأُخْرَى . |

##### Türkçe

* | | ( * ! **التَّوْأَمُ** ) ، **جَوْهَرٍ** gibi (bütün **الحَيوان**dan: ikiden başlayarak daha yukarı olmak üzere, bir karında başkasıyla birlikte doğan; erkek) idi (veya dişi veya erkek ve dişi) , ve bütün çiftlerde ödünç alınabilir; aslı | | budur; **المُحْكَم**’de böyle. Dedi | şeyhimiz: Ve birtakım kimseler, onun için * ! **اتْئامَ** | develerde olmadığını, ancak koyunda özellikle olduğunu açıkça söyledi; | onu **البَغْدادِيّ** **شرح شَواهِدِ الرَّضِي**’de söyledi; öyleyse düşün. | | Dedi **الجوهريّ**: Dedi **الخَلِيلُ**: takdiri | * ! **تَوْأَم** **فَوْعَل**’dır; aslı **وَوْأم** idi; **وَلَج**’den **تَوْلَج** dedikleri gibi, | iki **الواو**dan birinden **تاء**yı bedel kıldı. Dedi **ابنُ بَرّي**: Ve | dil ehlinin bir kısmı, **تَوْأَم**’ın **فَوْعَل** | olarak **الوِئام**’dan olduğunu; onun **المُوافَقَة** ve **المُشاكَلَة** olduğunu görüşe gitti; | denir: **هو يُوائِمُني**; yani: bana uygun düşer. | | Buna göre **التَّوْأَم**’ın aslı **وَوْأَم**’dır; o, | başkasına **واءَمَ** edendir; yani: ona uygun düştü; böylece | ilk **الواو** **تاء**ya çevrildi; ve ikisinden her biri | öteki için **تَوْأَم**dır; yani: onun uygun düşenidir; bitti. | | Ve dedi **الأزهريّ**: Bu | harfi **التاء** babında zikrettim, ve onun zikrini | **الواو** babında iade ettim; sana tanıtayım diye ki **التاء** | **الواو**dan bedeldir; öyleyse **التَّوْأَم** asılda **وَوْأَم**dır; | aynı şekilde **التَّوْلَج**’in aslı | **وَوْلَج**’dir; ve bunun aslı **الوِئام**dandır; o da | **الوِفاق**tır. Ve **ابن بَرِّي** **الأَسْلَع بن قِصافٍ الطُّهَوِيِّ** için inşad etti: |

| % ( Kavmim için fidâ: her **جارِم** topluluğu % | kovulmuş ve yüzüstü bırakılmış, **مُسْلَم**’ın çektiği şey sebebiyle ) % | % ( Onlar, benden kısas isteyen hasmı gemlediler % | ve onlar, ayağımın halkasını kırdılar ve onlar, kanımı tuttular ) % | % ( Darı açan ellerle ve % | keskin dillerle ve heybet sahibi kalabalık bir cemaatle ) % | % ( İstersen, kapı yanında onlardan % | güzel yüzlü, açık, **تَوْأَم** olmayanı eksik bulmazsın ) % | | ( c: * ! **تَوائِمُ** ) , **قَشْعَمٍ** ve **قَشاعِم** gibi, | **الصحاح**’ta olduğu üzere. Ve **ابنُ بَرِّي** | **المُرَقِّش** için inşad etti: | % ( Yakut, şezer, bir ziynet % | ve zafârî cez‘ ve **تَوائِما** inci ile süslenirler ) % | | ( * ! **وتُؤامٌ** ، **رُخالٍ** gibi ) **عُراق**’ta tefsir edildiği üzere. Ve **الجوهريُّ** inşad etti: | * % ( Dedi bize, ve gözyaşı * ! **تُؤامُ** % * | * dizilmiş ip onu bıraktığında inci gibi ) % * | | * % ( Göçenlerin üzerine selâm ) % * | | Dedim: O, **حُدَيْرٍ عَبْدِ بنِي قِمِيئَة**’nindir; **بَنِي قَيْسِ بن ثَعْلَبَة**’dendir. Ve dedi **أبو دُؤاد**: | % ( **نَيْسان** hurmalarından hurmalıklar; olgunlaştılar % | hepsi birden; ve onların bitkisi **تُؤَامُ**dur ) % | | Dedi **الأزهريّ**: Ve **تُؤامٍ** gibi: koyun **رُبابٌ** ve deve **ظُؤارٌ**; ve o, | az bulunan cem‘dendir; ve onun benzerleri vardır; bu kitabın | başka yerlerinde sabit kılınmıştır. | | Dedi şeyhimiz: Ve denildi: o, cem‘ ismi olup | cem‘ değildir; ve denildi: cem‘dir; aslı | kesirdir; ama damme, | kesreye bedeldir; tıpkı onun, **سُكارَى**’da | fethaya bedel olması gibi. Ve **الزَّمَخْشَرِيّ** onu | **الكَشَّاف**’ta seçti; ve **أبو حَيّان** ona **البَحْر**’de **الأعراف** esnasında | çirkinledi; ve onu | **الشِّهابُ** **العِناية**’da **المائدة** esnasında zikretti, |

| bitti. Dedi **الجوهريُّ**: Bu, | **الآدَمِيِّين**de **الواو** ve **النون** ile olmaz değildir; tıpkı onun müennesi | **التاءِ** ile cem‘ edildiği gibi. Ve **الكُمَيْتِ** için inşad etti: | % ( Övünme; çünkü **بَنِي نِزارٍ** % | farklı analardandır; ve onlar bizim * ! **تَوْأَمِينَا**mız değildir ) % | | ( Ve denilir: * ! **تَوْأَمٌ** erkeğe, * ! **وتَوْأَمَةٌ** | dişiye; ikisi cem‘ edilince ikisi * ! **تَوْأَمان** olur, | * ! **وتَوْأَمٌ** ) . Dedi **حُمَيْدُ بن ثُوْرٍ**: | % ( Geldiler, karışık bir şoşâ ile; onda görürsün % | kayışlardan izler: tek * ! **وَتَوْأَمَا** ) % | | * ! **التَّوْأَمَةِ**’nin şahidi, **الأَخْطَل بنِ رَبيعة**’nin sözüdür; **ابنُ بَرِّيّ** onu inşad etti: | % ( Yorgunluk sahibi bir gece; onu geçirdim % | zayıf bir * ! **تَوْأَمَةٍ**’nin sırtında ) % | % ( Sabahı görene dek aramda % | ve onun arasında semer ve binek vardı ) % | | | Ve dedi **الليث**: **التَّوْأَم**: iki çocuk birlikte; | denilmez: onlar * ! **تَوْأَمان**; fakat denilir: | bu, şunun **تَوأَمُ**udur; ve bu, onun * ! **تَوْأَمَتُه**’dir; | ikisi cem‘ edilince ikisi **تَوْأَمٌ**dur. Dedi **الأزهريُّ**: | **اللَّيث** söylediğinde hata etti; söz, | **ابنُ السِّكِّيت**’in söylediği gibidir; o da **الفَرَّاء**’ın | ve ilmine güvenilen nahivcilerin sözüdür; | dediler: bir tek için **تَوْأَمٌ** denir; ve ikisi * ! **تَوْأَمان**dır | bir karında doğduklarında. Dedi **عَنْتَرَة**: | % ( Yiğit; sanki elbiseleri bir serhada % | cumartesi nalı giydirilir; * ! **بِتَوْأَمِ** değildir ) % | | ( Ve gerçekten * ! **أَتْأَمَتِ** anne; artık o * ! **مُتْئِمٌ**’dir ) , | **مُحْسِنٍ** gibi: bir karında iki doğurduğunda; | bir doğurursa o | **مُفْرِدٌ**dür. Ve dedi **ابنُ سِيدَه**: * ! **أَتْأَمَتِ** | kadın; ve her hamile, o **مُتْئِمٌ**dir. | ( Ve onun âdeti * ! **مِتْآمٌ**dur ) , **مِحْرابٍ** gibi. | | ( * ! **وتاءَمَ أخاهُ** ) * ! **مُتَاءَمَةً**: (onunla birlikte doğduğunda; | ve o, onun * ! **تِئْمُه**’dur, kesre ile; * ! **وتُؤْمُهُ** ) , |

**بالضَّمّ**; ( **وتَئِيِمُه** ), **كَأمِيرٍ**, kaynaklarda Ebû Zeyd için böylece [gelmiştir].

Ve **تاءَمَ** ( **الثَّوْبَ** ) **مُتاءَمَةً**: (onu) (iki ip üzerine) iki ip üzerine dokudu; ve **ثَوْبٌ مُتاءَمٌ**: (çözgüsünde ve atkısında) iki kat iki kat ( **طاقَيْنِ** ) olduğu zaman.

Ve **تاءَمَ** ( **الفَرَسُ** ) **مُتاءَمَةً**: (koşu ardından koşu ile) koşarak geldi; o hâlde o, **فَرَسٌ مُتائِمٌ**dur. el-‘Accâc dedi ki:
( **عافِي الرِّقاقِ مِنْهَبٌ مُوائِمُ**
**وفي الدَّهاسِ مِضْبَرٌ مُتائِمُ**
**تَرْفَضُّ عن أَرْساغِهِ الجَراثِمُ** )

**الصَّحاح**’ta olduğu gibi. ( **وتَوائِمُ النُّجُومِ واللُّؤْلُؤِ**: onlardan birbirine dolaşmış olan şey.)

( **والتَّوْأَمُ**: **لِلْجَوْزاءِ** için bir menzil) ve onlar iki **تَوْأمانِ**dır; ve ayrıca: (meysir oklarından bir ok yahut ikincisi), **الصِّحاح**’ta olduğu gibi. el-Lihyânî dedi ki: onda iki farz vardır; kazanırsa iki payı vardır; kazanmazsa iki payın borcu onun üzerinedir.

Ve **التَّوْأَمُ**: (bir isim)dir; onlardan: Vekî‘in şeyhlerinden **عُقْبَة ابن التَّوْأَم**; hadisi **صَحِيح مُسْلِم**’dedir.

( **والتُّؤامِيَّة ، بالضمّ** ) **كغُرابِيّة**: (inci); ve o, **تُؤامٍ**’a nisbetlidir ( **كَغُرابٍ : د ، على عِشْرِينَ فَرْسَخاً من قَصَبَةِ عُمان** ) sahile bitişik olan taraftandır. Ve el-Asma‘î dedi ki: o, ( **ع بالبَحْرَيْنِ** ) bir dalma yeridir. Sa‘leb dedi ki: Umân sahili; ve denilir ki: Benî Üsâme b. Lüeyy’e ait bir köydür. (Cevherî’nin “**تَوْأَمٌ كَجَوْهَرٍ**” sözünde yanıldığı); onu böyle ضبط etmedi; ancak bu, siyakından anlaşılandır. Çünkü meysir oklarının ikincisi olan **التَّوْأَمَ**’ı zikrettikten ve Halîl’den onun veznini zikrettikten sonra dedi ki: **وَتَوْأَمٌ** da: sahile bitişik olan taraftan Umân kasabasıdır ve inci ona nisbet edilir. Dedi ki: (ve) “Umân kasabası” sözünde de yanıldı; bilakis sahih olan, daha önce geçtiği üzere, Umân kasabasından yirmi fersah üzerinedir.

Bu, te’vilden bir vecihle özür beyan edilebilir; zira onu “sahile bitişik olan” ile kayıtladı; ve musannifin zikrettiği şey, “şeye yakın olan, onun hükmü verilir” itibarıyla kasabanın içine dâhildir; ve ayrıca, **الصّحاح**’ın bazı nüshalarından onun “( **أيضًا** )” sözü düşmüştür; bu durumda ona itiraz yoktur. Buna delil, Süveyd’in sözünü inşad etmesidir:
( **كالتُّؤَامِيَّة إِنْ باشَرْتَها**
**قَرَّتِ العَيْنُ وطَابَ المُضْطَجَعْ** )

Çünkü o, böylece **كَغُرابِيَّةٍ** gibi ضبط edilmiştir; bazıları onu **كالتَّوْأَمِيّة** diye, **جَوْهَرِيَّة** vezni üzere rivayet etti.

( **والتَّوْأَمانِ**: küçük bir ot)tur; kimyon gibi bir meyvesi vardır; yaprağı çoktur; çayırlıklarda biter; yayvan; sarı bir çiçeği vardır; Ebû Hanîfe’den.

( **والتِّئْمَةُ ، بالكَسْرِ**: kadının sağdığı koyun; **وَأَتْأَمَ**: onu kesti), zahiri, onun **كَأَكْرَمَ** gibi olduğunu gösterir; öyle değildir; bilakis o, **كافْتَعل** gibi teşdîd iledir. Cevherî onu ( **ت ي م** )’de nakletti; orada onun hakkında söz gelecektir.

( **والتَّوْأَمَةُ بِنْتُ أُمَيَّةَ بنِ خَلَفِ** ) b. Vehb b. Huzâfe b. Cumah el-Cumahiyye’dir; o ve bir kız kardeşi bir karında idiler; Ebû Dehbel şairin yanında idi; Ebû Dehbel’in adı: Vehb b. Zem‘a b. Useyd b. Uhayha; ve kardeşi Safvân b. Ümeyye Müslüman oldu. ( **وصالِحُ بنُ أبِي صالِحٍ مَوْلاها** ) ve Ebû Sâlih’in adı Nebhân’dır; Âişe ve Ebû Hureyre’den rivayet etti; ondan iki Süfyân rivayet etti. Ebû Hâtim dedi ki: kuvvetli değildir. Ahmed dedi ki: hadisi sâlihtir. İbn Ma‘în dedi ki: ihtilât etmeden önce hüccettir; İbn Ebî Züeyb’in ondan rivayeti, ihtilâtından öncedir. Yüz yirmi beş yılında vefat etti; Zehebî bunu **الكاشف**’te söyledi. Ve zikredilen ( **بِنْتُ أُمَيَّةَ** ) ise, o ( **صَحابِيَّةٌ** )dir; bu siyakta uzatma ve tekrar vardır; “sahâbiyye” lafzını “ve Sâlih...” sözü üzerine takdim etseydi ikisinden de selâmet bulurdu; öyleyse düşün.

( **والتَّوْأَماتُ من مِراكِبِ النِّساءِ ، كالمَشاجِبِ** ), nüshalarda böyle; doğrusu **كالمَشاجِرِ**’dir; (onların tırnakları yoktur; tekili **تَوْأَمَةٌ**’dir). Ebû Kılâbe el-Hüzelî, göçen kadınları zikrederek dedi ki:
( **صَفًّا جَوانِحَ بَيْنَ التَّوْأماتِ كَمَا**
**صَفَّ الوُقُوعَ حَمامُ المَشْرَبِ الحانِي** )

( **وأَتْأَمَها** ); yani: (ona ulaştı), Cevherî nakletti; ve ‘Urve b. el-Verd için inşad etti:
( **وكُنْتُ كَلَيْلَةِ الشَّيْباءِ هَمَّتْ**
**بمَنْع الشَّكْرِ أَتْأَمَها القَبِيلُ** )

Ve **القَبِيلُ**: burada kocadır.

[ ] Ve ona istidrâk olunan şeylerdendir:
**التَّوْأَمِيَّة**: inci; **التُّؤامِيَّة**’de bir lugattır.

en-Necîremî dedi ki: bende, **التَّوْأَمِيَّة**’nin sedefe nisbetli olduğu [görüşü vardır]; sedefin hepsi **تَوْأَمٌ**dur; **صَدَفِيّة** dedikleri gibi. Ve bu, şu hadiste de böyle vârid olmuştur: ( ( **أَتَعْجِزُ إِحْداكُنَّ أَنْ تَتَّخِذَ تَوْأَمِيَّتَيْنِ** ) ); onlar, kulak için iki incidir; ikisi de birbirinin **تَوْأَمةٌ**sidir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

تَآءَمَ أَخَاهُ
3 تَآءَمَ أَخَاهُ ذ , (K, TA, [in the TT, as from the M, written تَأَمَ, and so by Golius,]) inf. n. مُتَآءَمَةٌ, (TA,) He was twinborn with his brother. (M, K, TA.) ― -b2- تآءم, (S,) or تآءم ثَوْبًا, (M, K, TA, [in the TT, again, written تَأَمَ,]) inf. n. as above, (S, TA,) (assumed tropical:) He wove a piece of cloth of threads two and two together (S, M, K) in its warp and its woof. (K.) [See مِتْآمٌ, and see also نِيرٌ.] ― -b3- تآءم الفَرَسُ, (K, [written by Golius تَأَمَ,]) inf. n. as above, (TA,) (assumed tropical:) The horse fetched run after run. (K.)

أَتْأَمَتْ
4 أَتْأَمَتْ ذ She (a mother, K, or a woman, S, M, Msb, and any pregnant animal, M) twinned, or brought forth two at one birth. (T, S, M, Msb, K.) -A2- أَتْأَمَهَا i. q. أَفْضَاهَا [like آتَمَهَا, q. v. in art. اتم]. (S, K.) [Golius and Freytag have rendered it as though it meant أَفْضَى اـِلَيْهَا.]

تِئْمٌ
تِئْمٌ ذ , whence هُوَ تِئْمُهُ: see تَوْءَمٌ.

تَئِيمٌ
تَئِيمٌ ذ , whence هُوَ تَئِيمُهُ: see تَوْءَمٌ.

تُؤَامِيَّةٌ
تُؤَامِيَّةٌ ذ A pearl; (M, K;) so called in relation to تُؤَامٌ, (TA,) which is a town twenty leagues from the metropolis of 'Omán, (K, TA,) in the tract next the sea, (TA,) a city of 'Omán whence pearls are purchased, (M,) erroneously called by J تَوْءَمٌ, [but in one copy of the S I find it written تُوام,] and said by him to be the metropolis of 'Omán; (K;) as also ↓ تَوْءَمِيَّةٌ, (TA, [and thus it is written in copies of the S, but in one copy I find it written تُوامِيَّة,]) thought by En-Nejeeremee to be thus called in relation to the oyster-shell, because this is always what is termed تَوْءَمٌ, q. v. (TA.)

تَوْءَمٌ
تَوْءَمٌ تم توءم توأم A twin; one of two young, (S, M, Mgh, Msb, K,) and of more, (M, K,) brought forth at one birth, (S, M, Mgh, Msb, K,) of any animals; whether a male or a female, or a male [brought forth] with a female; (M, K;) and تَوْءَمَةٌ is [also] applied to a female: (S, M, Mgh, Msb, K:) it occurs in poetry contracted into تَوَمٌ: (M:) the pl. is تَوَائِمُ and تُؤَامٌ, (S, M, Msb, K,) the latter of which is of a rare form, not without parallels, (M,) said by some to be a quasi-pl. n., and by some to be originally [تِئَامٌ,] with kesr, but the assertion of these last is condemned by AHei; (MF;) and تَوْءَمُونَ is allowable as applied to human beings: (S, TA:) you say, هُوَ تَوْءَمُهُ [in the TA, erroneously, تُؤْمُهُ, with damm,] and ↓ تِئْمُهُ and ↓ تَئِيمُهُ [in the CK تَيْئمُهُ] (AZ, M, K) [meaning He is his twin-brother]: and هُمَا تَوْءَمَانِ (S, * M, Mgh, Msb * K) and تَوْءَمٌ (M, K) [They two are twin-brothers]: or تَوْءَمٌ applies only to one of the two; (Msb;) it is a mistake to say هُمَا تَوْءَمٌ and هُمَا زَوْجٌ: (Mgh:) [but see زَوْجٌ:] Lth says that تَوْءَمٌ applies to two sons, or young ones, [born] together; and that one should not say هُمَا تَوْءَمَانِ, but هُمَا تَوْءَمٌ: this, however, is a mistake: correctly, as ISk and Fr say, تَوْءَمٌ applies to one, and تَوْءَمَانِ to two. (T, TA.) It is of the measure فَوْعَلٌ, (Kh, S, IB, Msb,) in the opinion of some, (IB,) and originally وَوْءَمٌ, (Kh, T, S, IB,) like as تَوْلَجٌ is originally وَوْلَجٌ; (Kh, T, S;) from الوِئَامُ, (T, IB,) “ the being mutually near, ” (T,) “ mutually agreeing, ” (T, IB,) “ being mutually conformable; ” (IB;) so that it means one that agrees with, or matches, another, (IB.) ― -b2- It is metaphorically used in relation to all things resembling one another [so that it means (tropical:) One of a pair]. (M.) A poet says,
قَالَتْ لَنَا وَدَمْعُهَا تُؤَامُ
كَالدُّرِّ اـِذْ أَسْلَمَهُ النِّظَامُ
عَلَى الَّذِينَ ارْتَحَلُوا السَّلَامُ
(assumed tropical:) [She said to us, while her tears fell in pairs, or in close succession, like large pearls when the string lets them drop off, Upon those who have departed be peace]. (S.) [This citation, and what immediately follows it in the S, mentioning the pl. تَوْءَمُونَ, not تُؤَامُونَ, have been misunderstood by Golius; and Freytag has followed him in this case.] ― -b3- التَّوْءَمُ is also [a name of] (assumed tropical:) A certain Mansion [of the Moon; namely, the Sixth; more commonly called الهَنْعَةُ;] pertaining to الجَوْزَآء [here meaning Gemini]; (M, K;) one of two [asterisms] called تَوْءَمَانِ: (M:) التَّوْءَمَانِ is (assumed tropical:) The Sign of Gemini. (Kzw.) ― -b4- [The pl.] تَوَائِمُ also signifies (assumed tropical:) Clusters, or what are clustered together, (مَا تَشَابَكَ,) of stars, and of pearls. (M, K.) ― -b5- And تَوْءَمَانِ, (assumed tropical:) A pair of pearls, or large pearls, for the ear: each of them is termed a تَوْءَمَة to the other. (TA.) ― -b6- التَّوْءَمَانِ, [in the CK التَّوْءَمانُ,] (assumed tropical:) A certain small herb, (AHn, M, K,) having a fruit like cumin-seed, (AHn, M, and K in art. وأم,) and many leaves, growing in the plains, spreading long and wide, and having a yellow flower. (AHn, TA.) ― -b7- التَّوْءَمُ also signifies (assumed tropical:) The arrow of the kind used in the game called المَيْسِر: (M:) or a certain arrow of those used in that game: (K:) or the second of those arrows; (S, M, K;) said by Lh to have two notches, and to entitle to two portions [of the slaughtered camel] if successful, and to subject to the payment for two portions if unsuccessful. (M.) ― -b8- And تَوْءَمَاتٌ, (assumed tropical:) A kind of women's vehicles [borne by camels], (T, K,) like the مَشَاجِر, (T, TA,) erroneously said in the copies of the K to be like the مَشَاجِب, (TA,) having no coverings, or canopies: the sing. is تَوْءَمَةٌ. (T, K.)

تَوْءَمِيَّةٌ
تَوْءَمِيَّةٌ تميه تمية توءميه توءمية توأم : see تُؤَامِيَّةٌ.

مُتْئِمٌ
مُتْئِمٌ ذ Twinning, or bringing forth two at one birth; (S, M, Msb, K;) applied to a mother, (K,) or a woman, (S, M, Msb,) and to any pregnant animal; (M;) without ة. (Msb.)

مِتْآمٌ
مِتْآمٌ متآم Accustomed to twin, or bring forth two at one birth; (S, M, K;) applied to a mother, (K,) or a woman, (S, M,) and to any pregnant animal: (M:) pl. مَتَائِيمُ. (Har p. 613.) ― -b2- Hence, (Har ubi suprà,) ثَوْبٌ مِتْآمٌ, (S, Har,) or ↓ مُتَآءَمٌ, (TA, PS,) [both app. correct,] (assumed tropical:) A piece of cloth woven of threads two and two together in its warp and its woof. (S, Har, TA.) ― -b3- Hence, also, أَبْيَاتٌ مَتَائِيمُ (tropical:) Verses consisting of words in pairs whereof each member resembles the other in writing. (Har ubi suprà.) [See also مُتَوْءَمٌ.]

مُتَآءَمٌ
مُتَآءَمٌ متآءم : see مِتْآمٌ.

فَرَسٌ مُتَائِمٌ
فَرَسٌ مُتَائِمٌ ذ (assumed tropical:) A horse fetching, or that fetches, run after run. (S, M.)

تَجْنِيسٌ مُتَوْءَمٌ
تَجْنِيسٌ مُتَوْءَمٌ تجنيس متم تجنيس متوءم (assumed tropical:) The using two words resembling each other in writing but not in expression; as in the saying, غَرَّكَ عِزُّكَ فَصَارَ قُصَارُ ذٰلِكَ ذُلَّكَ فَاخْشَ فَاحِشَ فِعْلِكَ فَعَلَّكَ تُهْدَا بِهٰذَا [Thy might, or elevated rank, hath deceived thee, and the end of that has become thine ignominy: fear then thine exorbitant deed, and may-be thou wilt be made to follow a right course by this]. (Har p. 269.)

##### Türkçe

**تَآءَمَ أَخَاهُ**
3 **تَآءَمَ أَخَاهُ** ذ , (K, TA, [TT’de, M’den naklen, **تَأَمَ** yazılmıştır; Golius da böyle yazmıştır,]) mastarı **مُتَآءَمَةٌ**, (TA,) Kardeşiyle ikiz doğmuş oldu. (M, K, TA.) ― -b2- **تآءم**, (S,) yahut **تآءم ثَوْبًا**, (M, K, TA, [TT’de yine **تَأَمَ** yazılmıştır,]) mastarı yukarıdaki gibidir, (S, TA,) (mecaz kabul edilerek:) Çözgüsünde ve atkısında iplikleri ikişer ikişer birlikte olacak şekilde bir kumaş parçası dokudu. (S, M, K) (K.) [Bkz. **مِتْآمٌ**, ve ayrıca bkz. **نِيرٌ**.] ― -b3- **تآءم الفَرَسُ**, (K, [Golius tarafından **تَأَمَ** yazılmıştır,]) mastarı yukarıdaki gibidir, (TA,) (mecaz kabul edilerek:) At, koşu üstüne koşu yaptı. (K.)

**أَتْأَمَتْ**
4 **أَتْأَمَتْ** ذ O (anne, K, yahut kadın, S, M, Msb, ve her gebe hayvan, M) ikiz doğurdu; yahut bir doğumda iki (yavru) doğurdu. (T, S, M, Msb, K.) -A2- **أَتْأَمَهَا** **أَفْضَاهَا** ile aynı mânâdadır [**آتَمَهَا** gibi; bkz. اتم maddesinde]. (S, K.) [Golius ve Freytag bunu, **أَفْضَى اـِلَيْهَا** mânâsındaymış gibi tercüme etmişlerdir.]

**تِئْمٌ**
**تِئْمٌ** ذ , buradan **هُوَ تِئْمُهُ**: bkz. **تَوْءَمٌ**.

**تَئِيمٌ**
**تَئِيمٌ** ذ , buradan **هُوَ تَئِيمُهُ**: bkz. **تَوْءَمٌ**.

**تُؤَامِيَّةٌ**
**تُؤَامِيَّةٌ** ذ Bir inci; (M, K;) **تُؤَامٌ** ile nisbetle böyle adlandırılmıştır, (TA,) ki o, ‘Umân’ın metropolünden yirmi fersah uzaklıkta bir kasabadır, (K, TA,) denize bitişik bölgede, (TA,) incilerin satın alındığı ‘Umân şehridir, (M,) J tarafından hatalı olarak **تَوْءَمٌ** diye adlandırılmıştır, [fakat S’nin bir nüshasında onu **تُوام** yazılmış buluyorum,] ve onun tarafından ‘Umân’ın metropolü olduğu söylenmiştir; (K;) ve yine ↓ **تَوْءَمِيَّةٌ** de böyledir, (TA, [S nüshalarında böyle yazılmıştır; fakat bir nüshada **تُوامِيَّة** yazılmış buluyorum,]) En-Nejeeremee tarafından, bunun istiridye kabuğuna nisbetle böyle adlandırıldığı zannedilmiştir; çünkü bu, daima **تَوْءَمٌ** diye adlandırılan şeydir; bkz. (TA.)

**تَوْءَمٌ**
**تَوْءَمٌ** تم توءم توأم Bir ikiz; iki yavrudan biri, (S, M, Mgh, Msb, K,) ve daha fazlasından da, (M, K,) bir doğumda doğurulmuş, (S, M, Mgh, Msb, K,) her türlü hayvandan; erkek olsun dişi olsun, yahut bir erkek [doğurulmuş] bir dişiyle birlikte; (M, K;) ve **تَوْءَمَةٌ** [ayrıca] bir dişiye de uygulanır: (S, M, Mgh, Msb, K:) şiirde kısaltılarak **تَوَمٌ** şeklinde vâki olur: (M:) çoğulu **تَوَائِمُ** ve **تُؤَامٌ**’dur, (S, M, Msb, K,) ikincisi nadir bir vezindendir, benzerleri olmaksızın değildir, (M,) bazılarınca şibh-çoğul isim denilmiştir; bazılarınca da aslının [**تِئَامٌ**] kesre ile olduğu söylenmiştir; fakat bu sonuncuların iddiası AHei tarafından kınanmıştır; (MF;) ve **تَوْءَمُونَ** insanlara uygulanmak üzere câizdir: (S, TA:) şöyle dersin: **هُوَ تَوْءَمُهُ** [TA’da hatalı olarak **تُؤْمُهُ**, damme ile,] ve ↓ **تِئْمُهُ** ve ↓ **تَئِيمُهُ** [CK’de **تَيْئمُهُ**] (AZ, M, K) [mânâsı: O, onun ikiz kardeşidir]: ve **هُمَا تَوْءَمَانِ** (S, * M, Mgh, Msb * K) ve **تَوْءَمٌ** (M, K) [mânâsı: İkisi ikiz kardeştir]: yahut **تَوْءَمٌ** yalnız iki kişiden birine uygulanır; (Msb;) **هُمَا تَوْءَمٌ** ve **هُمَا زَوْجٌ** demek hatadır: (Mgh:) [fakat bkz. **زَوْجٌ**:] Lth der ki **تَوْءَمٌ**, birlikte [doğmuş] iki oğula yahut yavruya uygulanır; ve **هُمَا تَوْءَمَانِ** denmemeli, **هُمَا تَوْءَمٌ** denmelidir: ancak bu bir hatadır: doğru olan, ISk ve Fr’nin dediği üzere, **تَوْءَمٌ** birine, **تَوْءَمَانِ** ikiye uygulanır. (T, TA.) Bu, bazılarına göre, (IB,) vezin olarak **فَوْعَلٌ** üzeredir, (Kh, S, IB, Msb,) ve aslında **وَوْءَمٌ**’dur, (Kh, T, S, IB,) tıpkı **تَوْلَجٌ**’in aslının **وَوْلَجٌ** olması gibi; (Kh, T, S;) **الوِئَامُ**’dan gelir, (T, IB,) “karşılıklı yakın olma”, (T,) “karşılıklı uyuşma”, (T, IB,) “karşılıklı uygun olma;” (IB;) böylece mânâsı, bir başkasıyla uyuşan yahut ona denk olan (şey) olur. (IB.) ― -b2- Birbirine benzeyen bütün şeyler hakkında mecazen kullanılır [böylece mânâsı (mecaz:) Bir çiftin biridir]. (M.) Bir şair der ki,
قَالَتْ لَنَا وَدَمْعُهَا تُؤَامُ
كَالدُّرِّ اـِذْ أَسْلَمَهُ النِّظَامُ
عَلَى الَّذِينَ ارْتَحَلُوا السَّلَامُ
(mecaz kabul edilerek:) [Bize dedi ki, gözyaşları ikişer ikişer yahut peş peşe dökülürken, iri inciler gibi, ip dizisi onları salıverdiğinde, Göçüp gidenlerin üzerine selâm olsun]. (S.) [Bu iktibas ve S’de onun hemen ardından gelen, çoğulun **تَوْءَمُونَ** olduğunu, **تُؤَامُونَ** olmadığını zikreden kısım, Golius tarafından yanlış anlaşılmıştır; Freytag da bu hususta onu izlemiştir.] ― -b3- **التَّوْءَمُ** ayrıca [adı olarak] (mecaz kabul edilerek:) **الجَوْزَآء**’a (burada İkizler mânâsında) ait, Ay’ın belirli bir menzilidir [yani Altıncı; daha yaygın adı **الهَنْعَةُ**’dır]; (M, K;) **تَوْءَمَانِ** denilen iki [yıldız kümesi]nden biridir: (M:) **التَّوْءَمَانِ** (mecaz kabul edilerek:) İkizler burcudur. (Kzw.) ― -b4- [Çoğul] **تَوَائِمُ** ayrıca (mecaz kabul edilerek:) yıldızlardan ve incilerden salkımlar, yahut birbirine kümelenmiş olanlar, (**مَا تَشَابَكَ**) mânâsına gelir. (M, K.) ― -b5- Ve **تَوْءَمَانِ**, (mecaz kabul edilerek:) kulak için bir çift inci, yahut iri inciler: her biri ötekine nisbetle bir **تَوْءَمَة** diye adlandırılır. (TA.) ― -b6- **التَّوْءَمَانِ**, [CK’de **التَّوْءَمانُ**,] (mecaz kabul edilerek:) belirli küçük bir ottur, (AHn, M, K,) meyvesi kimyon tohumu gibi olan, (AHn, M, ve K, وأم maddesinde,) ve çok yapraklı, ovalarda biten, uzun ve genişçe yayılan, ve sarı çiçeği olan. (AHn, TA.) ― -b7- **التَّوْءَمُ** ayrıca (mecaz kabul edilerek:) **المَيْسِر** denilen oyunda kullanılan türden ok mânâsına gelir: (M:) yahut o oyunda kullanılan oklardan belirli bir ok: (K:) yahut o oklardan ikincisi; (S, M, K;) Lh tarafından, iki çentiği olduğu, başarılı olursa iki paya hak kazandırdığı, başarısız olursa iki payın bedelini ödemeye yükümlü kıldığı söylenmiştir. (M.) ― -b8- Ve **تَوْءَمَاتٌ**, (mecaz kabul edilerek:) kadınlara mahsus bir çeşit binek mahfesi [develer üzerinde taşınan], (T, K,) **مَشَاجِر** gibi, (T, TA,) K nüshalarında **مَشَاجِب** gibi olduğu şeklinde hatalı söylenmiştir, (TA,) örtüleri yahut gölgelikleri olmayan: tekili **تَوْءَمَةٌ**’dir. (T, K.)

**تَوْءَمِيَّةٌ**
**تَوْءَمِيَّةٌ** تميه تمية توءميه توءمية توأم : bkz. **تُؤَامِيَّةٌ**.

**مُتْئِمٌ**
**مُتْئِمٌ** ذ İkiz doğuran, yahut bir doğumda iki (yavru) doğuran; (S, M, Msb, K;) bir anneye, (K,) yahut bir kadına, (S, M, Msb,) ve her gebe hayvana uygulanır; (M;) ة olmaksızın. (Msb.)

**مِتْآمٌ**
**مِتْآمٌ** متآم İkiz doğurmaya, yahut bir doğumda iki (yavru) doğurmaya alışkın; (S, M, K;) bir anneye, (K,) yahut bir kadına, (S, M,) ve her gebe hayvana uygulanır: (M:) çoğulu **مَتَائِيمُ**. (Har p. 613.) ― -b2- Buradan, (Har, yukarıda geçen yerde,) **ثَوْبٌ مِتْآمٌ**, (S, Har,) yahut ↓ **مُتَآءَمٌ**, (TA, PS,) [ikisi de görünüşe göre doğrudur,] (mecaz kabul edilerek:) çözgüsünde ve atkısında iplikleri ikişer ikişer birlikte dokunmuş bir kumaş parçası. (S, Har, TA.) ― -b3- Buradan ayrıca, **أَبْيَاتٌ مَتَائِيمُ** (mecaz:) her bir parçası yazılışta ötekine benzeyen ikili kelimelerden oluşan beyitler. (Har, yukarıda geçen yerde.) [Ayrıca bkz. **مُتَوْءَمٌ**.]

**مُتَآءَمٌ**
**مُتَآءَمٌ** متآءم : bkz. **مِتْآمٌ**.

**فَرَسٌ مُتَائِمٌ**
**فَرَسٌ مُتَائِمٌ** ذ (mecaz kabul edilerek:) koşu üstüne koşu yapan, yahut yapan at. (S, M.)

**تَجْنِيسٌ مُتَوْءَمٌ**
**تَجْنِيسٌ مُتَوْءَمٌ** تجنيس متم تجنيس متوءم (mecaz kabul edilerek:) yazılışta birbirine benzeyen fakat telaffuzda (ifade edilişte) benzemeyen iki kelimeyi kullanmak; şu sözde olduğu gibi: **غَرَّكَ عِزُّكَ فَصَارَ قُصَارُ ذٰلِكَ ذُلَّكَ فَاخْشَ فَاحِشَ فِعْلِكَ فَعَلَّكَ تُهْدَا بِهٰذَا** [Senin izzetin yahut yüce merteben seni aldattı; bunun sonu senin zilletin oldu: öyleyse aşırı fiilinden kork; belki bununla doğru yola sevk edilirsin]. (Har p. 269.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A3%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: تءم

تَأَمَ
تَأَمَ تَاْءَمَ III ,  أَتْءَمَ IV ,
a.  Was twin-born with.

أَتْءَمَ
أَتْءَمَ IV ,
a.  Bore twins.

تَوْأَم
تَوْأَم ,  تَوْم ( pl. تَؤَاْم 24 ,  تَوَاْئِمُ 41 ),
a.  Twin.

تَوْءَمِيَّة
تَوْءَمِيَّة ,  تُؤَامِيَّة
a.  Pearl.

تَامُوْرَة
تَامُوْرَة
a.  Steeple, tower, belfry. -

تَامُوْسَة
تَامُوْسَة ( pl. تَوَاْئِيْمُ 66 ),
a.  Shoe: slipper.

##### Türkçe

تَأَمَ
**تَأَمَ** **تَاْءَمَ** III ,  **أَتْءَمَ** IV ,
a.  ile ikiz doğmuş oldu.

أَتْءَمَ
**أَتْءَمَ** IV ,
a.  ikizler doğurdu.

تَوْأَم
**تَوْأَم** ,  **تَوْم** ( çoğ. **تَؤَاْم** 24 ,  **تَوَاْئِمُ** 41 ),
a.  İkiz.

تَوْءَمِيَّة
**تَوْءَمِيَّة** ,  **تُؤَامِيَّة**
a.  İnci.

تَامُوْرَة
**تَامُوْرَة**
a.  Çan kulesi, kule, çanlık. -

تَامُوْسَة
**تَامُوْسَة** ( çoğ. **تَوَاْئِيْمُ** 66 ),
a.  Ayakkabı: terlik.
