# تابوت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تابوت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: تبت

تبت، كسكر، هكذا ضبطه غير واحد. وكان الزمخشري يقول بالكسر. وروي بفتح أوله وكسر ثانيه، مشدد في الجميع نقله شيخنا. وقد أهمله الجوهري. وهي اسم بلاد بالمشرق وعمائر كبيرة، وله خواص في هوائها ومياهها، وفيها ظباء المسك التي لا يشبهها شيء، ولا يزال الإنسان بها ضاحكا مسرورا، لا تعر له الأحزان والهموم. وذكر صاحب اللسان في تركيب ت ب ع: أن تبت اشتق لهم هذا الاسم من اسم تبع، ولكن فيه عجمة. ويقال هم اليوم من وضائع تبع بتلك البلاد. ينسب إليها المسك الأذفر، وهو أفضل من الصيني، لخاصية مراعيها. ومنها أبو جعفر محمد بن محمد التبتي، روى له أبو سعد الماليني، عن ابن صهيب، عن أبيه، عن جده. والتبوت، كصبور: لغة في التابوت، قال ابن منظور: هذه ترجمة، لم يترجم عليها أحد من مصنفي الأصول، وذكره ابن الأثير لمراعاته ترتيبه، في كتابه، وترجمنا نحن عليها؛ لأن الشيخ أبا محمد بن بري، رحمه الله تعالى، قال في ترجمة توب، رادا على الجوهري لما ذكر تابوت. قال: وكان الصواب أن يذكره في فصل تبت؛ لأن تاءه أصلية ووزنه فاعول، كما ذكرناه هناك في توب. وذكره ابن سيده أيضا في تبه، وقال: التابوه لغة في التابوت، أنصارية؛ وقد ذكرناه نحن أيضا في ترجمة تبه، ولم أر في ترجمة تبت شيئا في الأصول، وذكرتها أنا هنا مراعاة لقول الشيخ أبي محمد بن بري: كان الصواب أن يذكر في تبت. وقال ابن الأثير في حديث دعاء قيام الليل:  اللهم اجعل في قلبي نورا، وذكر سبعا في التابوت  . التابوت: الأضلاع وما تحويه كالقلب والكبد وغيرهما، تشبيها بالصندوق الذي يحرز فيه المتاع، أي: أنه مكتوب موضوع في الصندوق. قلت: وفي أحكام الأساس: التابوت الصدر، تقول: ما أودعت تابوتي شيئا ففقدته أي: ما أودعت صدري علما، فعدمته. والأشعث بن سوار الكوفي مولى ثقيف، يعرف بالأثرم وبالتابوتي وبالساجي والنجار والأفرق والنقاش، ضعيف، عن الشعبي وغيره، وعنه سفيان الثوري وشعبة، وذكره ابن حبان فيمن اسمه أيوب. قال: هو الذي يقال له أشعث الأفرق، مات سنة 136.

### Türkçe

تبت, **كسكر**, böylece birden fazla kimse onu ضبط etti. Zemahşerî ise kesre ile söylerdi. İlk harfinin fetha, ikincisinin kesre ile olduğu da rivayet edildi; hepsinde şeddeli olarak; bunu şeyhimiz nakletti. Cevherî onu ihmal etmiştir. O, doğuda bir beldenin adı ve büyük imaretlerdir; havasında ve sularında özellikler vardır; onda misk ceylanları vardır ki ona hiçbir şey benzemez; insan orada daima güler, sevinçli olur; hüzünler ve kederler ona arız olmaz. Lisân sahibi **ت ب ع** terkibinde şunu zikretti: **تبت**’e bu adın, **تبع** adından onlar için türetildiğini; fakat onda yabancılık vardır. “Bugün onlar o beldelerde **تبع**’ın aşağı tabakasındandır” denilir. Ona **المسك الأذفر** nisbet edilir; o, Çinî olandan daha üstündür; otlaklarının özelliğinden dolayı. Ondan Ebû Ca‘fer Muhammed b. Muhammed **التبتي** vardır; ona Ebû Sa‘d el-Mâlînî, İbn Suheyb’den, o da babasından, o da dedesinden rivayet etti.

**التبوت**, **صبور** gibi: **التابوت** hakkında bir lugattır. İbn Manzûr dedi: Bu bir tercemedir; usûl musanniflerinden hiçbiri onun üzerine terceme yapmadı; İbnü’l-Esîr onu, kitabında tertibini gözetmesi sebebiyle zikretti; biz de onun üzerine terceme yaptık; çünkü şeyh Ebû Muhammed b. Berrî, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, **توب** tercemesinde, Cevherî’nin **تابوت**’u zikretmesine reddiye olarak dedi ki: “Doğrusu, onu **تبت** faslında zikretmesiydi; çünkü onun **تاء**’sı aslîdir ve vezni **فاعول**’dür; orada **توب**’da zikrettiğimiz gibi.” İbn Sîde de onu **تبه**’de zikretti ve dedi: **التابوه**, **التابوت** hakkında bir lugattır; Ensârîdir; biz de onu **تبه** tercemesinde zikrettik. Usûlde **تبت** tercemesinde bir şey görmedim; ben onu burada, şeyh Ebû Muhammed b. Berrî’nin “doğrusu **تبت**’te zikredilmesiydi” sözüne riayet ederek zikrettim.

İbnü’l-Esîr, gece namazına kalkış duası hadîsinde dedi: “Allah’ım, kalbimde bir nur kıl” ve **التابوت**’ta yediyi zikretti. **التابوت**: kaburgalar ve onların ihtiva ettikleri, kalp ve karaciğer ve başkaları gibi; eşyanın korunduğu sandığa benzetme olarak; yani o, sandığa konulmuş yazılıdır. Dedim: **الأساس**’ın ahkâmında: **التابوت** göğüstür; “**تابوتي**’me bir şey emanet etmedim de onu kaybettim” dersin; yani: göğsüme bir ilim emanet etmedim de onu yitirdim.

Eş‘as b. Sevâr el-Kûfî, Sakîf’in mevlası; **الأثرم** ve **التابوتي** ve **الساجي** ve **النجار** ve **الأفرق** ve **النقاش** diye bilinir; zayıftır; Şa‘bî ve başkalarından (rivayet eder); ondan Süfyân es-Sevrî ve Şu‘be (rivayet etmiştir). İbn Hibbân onu, adı Eyyûb olanlar arasında zikretti. Dedi: O, kendisine Eş‘as **الأفرق** denilen kimsedir; 136 yılında öldü.
