# تب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: تب

1 تَبڤ٣َ [تَبَّ, aor. تَبِ٣َ , inf. n. تَبٌّ, and perhaps ↓ تَبَبٌ and ↓ تَبَابٌ and ↓ تَبِيبٌ, He, or it, suffered loss, or diminution; or became lost: and perished, or died: as also ↓ تبّب, inf. n. تَتْبِيبٌ: and app. تُبَّ also.] تَبٌّ (M, A, K) and ↓ تَتْبِيبٌ (M, K) [as inf. ns.] signify The suffering loss, or diminution; or being lost: and perishing, or dying: or [used as substs.] loss, or diminution; or the state of being lost: and perdition, or death: (M, * A, K: *) and so ↓ تَبَابٌ, (T, S, A, Msb, K,) [said to be] a subst. from تَبَّبَهُ, with teshdeed, (Msb,) and ↓ تَبَبٌ and ↓ تَبِيبٌ: (K:) or the last three signify [simply] perdition, or death: (M:) and ↓ تَتْبِيبٌ is explained as signifying loss, or diminution, that brings, or leads, to perdition or death; (IAth, TA;) and so ↓ تَبَابٌ; (Bd in cxi. 1;) and the causing to perish. (T, TA.) Hence you say, ↓ تَبَّ تَبَابًا [meaning, in an emphatic manner, May he suffer loss, or be lost, or perish]. (S.) And تَبًّا لَهُ May God decree to him loss, or perdition; or cause loss, or perdition, to cleave to him: (S, M, * Msb, * K: *) تَبًّا being in the accus. case as an inf. n. governed by a verb understood. (S.) And ↓ تَبًّا تَبِيبًا, [in the CK تَتْبِيبًا,] meaning the same in an intensive, or emphatic, manner: (M, K:) and ↓ تَبًّا تَبَابًا. (TA.) And تَبَّتْ يَدَاهُ, (T, S, M, K,) and تَبَّتْ يَدُهُ, aor. تَبِ٣َ , (Msb,) inf. n. تَبٌّ and ↓ تَبَابٌ, but IDrd says that the former of these seems to be the inf. n., and the latter the simple subst., (M,) May his arms, or hands, and his arm, or hand, suffer loss, or be lost, or perish: (T, M, Msb, K, and Bd in cxi. 1:) or (tropical:) may he himself suffer loss, &c., (Msb, * and Bd ubi suprà,) i. e., (tropical:) his whole person: (Jel in cxi. 1:) or (tropical:) his good in the present life and that in the life to come. (Bd ubi suprà.) ― -b2- [Hence,] تَبَّ (A, TA) and ↓ تَبْتَبَ (T, K) (tropical:) He became an old man: (T, A, K:) the loss of youth being likened to تَبَابَ. (TA.) -A2- تَبَّ, [aor., accord. to rule, تَبُ٣َ ,] He cut, or cut off, a thing. (K.) And تُبَّ It was cut, or cut off. (TA.)

تبّب
2 تبّب تبب , inf. n. تَتْبِيبٌ: see 1, in three places. -A2- , تبّبهُ (inf. n. as above, S,) [He caused him to suffer loss, or to become lost: or] he destroyed him, or killed him. (S, K.) ― -b2- He said to him تَبًّا: (M, K: *) [i. e.] he imprecated loss, or perdition, or death, upon him. (A.)

اتبّ اللّٰهُ قُوَّتَهُ
4 اتبّ اللّٰهُ قُوَّتَهُ ذ (tropical:) God weakened, or impaired, or may God weaken, or impair, his strength. (K, TA.)

استتبّ
10 استتبّ أستتب استتب ٱستتاب ٱستتب (tropical:) It (a road) became beaten, or trodden, and rendered even, or easy to walk or ride upon, or easy and direct. (A.) ― -b2- (tropical:) It (an affair) was, or became, rightly disposed or arranged; in a right state: (S, M, A, Msb:) or it followed a regular, or right, course; was in a right state; and clear, or plain: from مُسْتَتِبٌّ applied to a road, explained below: (T, TA:) or it became complete, and in a right state: lit. it demanded loss, or diminution, or destruction; because these sometimes follow completeness: (Har p. 35:) or the ب may be a substitute for م; the meaning being استتمّ. (TA.)

تَبْتَبَ
R. Q. 1 تَبْتَبَ تبتب : see 1.

تِبَّةٌ
تِبَّةٌ بهي تب تبه تبة A difficult, or distressing, state or condition. (K.)

تَبَبٌ
تَبَبٌ تبب : see 1, in several places.

تَبَابٌ
تَبَابٌ تباب : see 1, in several places.

تَبِيبٌ
تَبِيبٌ تبيب : see 1, in several places.

تَبُّوبٌ
تَبُّوبٌ بوب تبوب i. q. مَهْلَكَةٌ [A place of perdition, or destruction; or a desert; or a desert such as is termed مَفَازَة]. (K.) -A2- [It is also said in the K to signify What the ribs infold: but I think it probable that this meaning has been assigned to it from its having been found erroneously written for تَبُوتٌ, a dial. var. of تَابُوتٌ.]

تَابٌّ
تَابٌّ أبى تأب تاب (tropical:) An old man; (AZ, T, M, A, K;) fem. with ة: (AZ, T, M, A:) and (assumed tropical:) weak: pl. أَتْبَابٌ: of the dial. of Hudheyl; and extr. [with respect to analogy]. (M.) You say, كُنْتُ شَابًّا فَصِرْتُ تَابًّا [I was a young man, and I have become an old man]. (A.) And أَشَابَّةٌ أَنْتِ أَمْ تَابَّةٌ [Art thou a young woman or an old woman?] (A.) ― -b2- Also, (T, K,) or تَابُّ الظَّهْرِ, (T,) (assumed tropical:) An ass, and a camel, having galls, or sores, on his back: (T, K:) pl. as above. (K.) ― -b3- [See also بَاتٌّ.]

مُسْتَتِبٌّ
مُسْتَتِبٌّ مستتب , applied to a road, (tropical:) Furrowed by passengers, so that it is manifest to him who travels along it; and to this is likened an affair that is clear, or plain, and in a right state. (T.) [See the verb, 10.]

### Türkçe

1 تَبڤ٣َ [**تَبَّ**, muzâri‘ **تَبِ٣َ**, mastar ismi **تَبٌّ**, ve belki ↓ **تَبَبٌ** ve ↓ **تَبَابٌ** ve ↓ **تَبِيبٌ**, o, yahut o şey, ziyana uğradı, yahut eksildi; yahut kaybolmuş oldu: ve helâk oldu, yahut öldü: yine ↓ **تبّب**, mastar ismi **تَتْبِيبٌ**: ve görünüşe göre **تُبَّ** da.] **تَبٌّ** (M, A, K) ve ↓ **تَتْبِيبٌ** (M, K) [mastar isimleri olarak] ziyana uğramayı, yahut eksilmeyi; yahut kaybolmuş olmayı: ve helâk olmayı, yahut ölmeyi; yahut [isim olarak kullanıldığında] ziyanı, yahut eksilmeyi; yahut kaybolmuş olma hâlini: ve helâki, yahut ölümü: (M, * A, K: *) ve yine ↓ **تَبَابٌ**, (T, S, A, Msb, K,) [denilmiştir ki] **تَبَّبَهُ**’dan, şeddeli olarak, (Msb,) bir isimdir, ve ↓ **تَبَبٌ** ve ↓ **تَبِيبٌ**: (K:) yahut son üçü [sadece] helâki, yahut ölümü ifade eder: (M:) ve ↓ **تَتْبِيبٌ**, helâke yahut ölüme götüren ziyanı, yahut eksilmeyi ifade eder diye açıklanmıştır; (IAth, TA;) ve yine ↓ **تَبَابٌ**; (Bd in cxi. 1;) ve helâk etmeyi. (T, TA.) Bundan dolayı dersin ki, ↓ **تَبَّ تَبَابًا** [yani, pekiştirmeli bir tarzda, “Ziyana uğrasın, yahut kaybolsun, yahut helâk olsun”]. (S.) Ve **تَبًّا لَهُ**: Allah ona ziyanı, yahut helâki takdir etsin; yahut ziyanı, yahut helâki ona yapışık kılsın: (S, M, * Msb, * K: *) **تَبًّا**, gizli anlaşılan bir fiilin yönettiği mastar ismi olarak mansub hâldedir. (S.) Ve ↓ **تَبًّا تَبِيبًا**, [CK’de **تَتْبِيبًا**,] aynı mânâda, şiddetli, yahut pekiştirmeli bir tarzda: (M, K:) ve ↓ **تَبًّا تَبَابًا**. (TA.) Ve **تَبَّتْ يَدَاهُ**, (T, S, M, K,) ve **تَبَّتْ يَدُهُ**, muzâri‘ **تَبِ٣َ**, (Msb,) mastar ismi **تَبٌّ** ve ↓ **تَبَابٌ**, fakat IDrd der ki bunlardan birincisi mastar ismi gibi görünür, ikincisi ise yalın isimdir, (M,) “Kolları, yahut elleri, ve kolu, yahut eli ziyana uğrasın, yahut kaybolsun, yahut helâk olsun”: (T, M, Msb, K, ve Bd in cxi. 1:) yahut (mecazen:) “kendisi ziyana uğrasın, vb.”, (Msb, * ve Bd ubi suprà,) yani (mecazen:) bütün şahsı: (Jel in cxi. 1:) yahut (mecazen:) dünyadaki hayrı ve âhiretteki hayrı. (Bd ubi suprà.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **تَبَّ** (A, TA) ve ↓ **تَبْتَبَ** (T, K) (mecazen:) ihtiyar bir adam oldu: (T, A, K:) gençliğin zayi oluşu **تَبَابَ**’a benzetilmiştir. (TA.) -A2- **تَبَّ**, [muzâri‘i, kaideye göre, **تَبُ٣َ**,] bir şeyi kesti, yahut kopardı. (K.) Ve **تُبَّ**: kesildi, yahut koparıldı. (TA.)

تبّب
2 **تبّب** **تبب**, mastar ismi **تَتْبِيبٌ**: bk. 1, üç yerde. -A2- , **تبّبهُ** (mastar ismi yukarıdaki gibi, S,) [ona ziyan ettirdi, yahut onu kaybolmuş hâle getirdi: yahut] onu helâk etti, yahut öldürdü. (S, K.) ― -b2- Ona **تَبًّا** dedi: (M, K: *) [yani] ona ziyanı, yahut helâki, yahut ölümü beddua etti. (A.)

اتبّ اللّٰهُ قُوَّتَهُ
4 **اتبّ اللّٰهُ قُوَّتَهُ** ذ (mecazen:) Allah onun kuvvetini zayıflattı, yahut bozdu; yahut Allah onun kuvvetini zayıflatsın, yahut bozsun. (K, TA.)

استتبّ
10 **استتبّ** **أستتب** **استتب** **ٱستتاب** **ٱستتب** (mecazen:) O (bir yol) çiğnenmiş, yahut ayakla basılmış oldu ve düzleştirilmiş, yahut üzerinde yürümek yahut binmek kolay kılınmış, yahut kolay ve dosdoğru oldu. (A.) ― -b2- (mecazen:) O (bir iş) düzgünce düzenlenmiş yahut tertip edilmiş oldu; düzgün bir hâlde oldu: (S, M, A, Msb:) yahut muntazam, yahut doğru bir seyir izledi; düzgün bir hâlde oldu; ve açık, yahut belirgin oldu: aşağıda açıklanan, yola nispetle kullanılan **مُسْتَتِبٌّ**’den: (T, TA:) yahut tamam oldu ve düzgün bir hâlde oldu: aslında, ziyanı, yahut eksilmeyi, yahut yok etmeyi talep etti; çünkü bunlar bazen tamamlığı takip eder: (Har p. 35:) yahut **ب**, **م**’nin yerine bir bedel olabilir; mânâ **استتمّ** olur. (TA.)

تَبْتَبَ
R. Q. 1 **تَبْتَبَ** **تبتب**: bk. 1.

تِبَّةٌ
**تِبَّةٌ** **بهي** **تب** **تبه** **تبة**: zor, yahut sıkıntılı bir hâl yahut durum. (K.)

تَبَبٌ
**تَبَبٌ** **تبب**: bk. 1, birkaç yerde.

تَبَابٌ
**تَبَابٌ** **تباب**: bk. 1, birkaç yerde.

تَبِيبٌ
**تَبِيبٌ** **تبيب**: bk. 1, birkaç yerde.

تَبُّوبٌ
**تَبُّوبٌ** **بوب** **تبوب**: **مَهْلَكَةٌ** ile aynı mânâda [helâk, yahut yok oluş yeri; yahut çöl; yahut **مَفَازَة** diye adlandırılan türden bir çöl]. (K.) -A2- [K’da bunun, “kaburgaların içine aldığı şey” mânâsına geldiği de söylenmiştir: fakat bana muhtemel görünür ki bu mânâ ona, yanlışlıkla **تَبُوتٌ** için yazılmış olarak bulunmasından verilmiştir; **تَبُوتٌ**, **تَابُوتٌ**’un bir lehçe varyantıdır.]

تَابٌّ
**تَابٌّ** **أبى** **تأب** **تاب** (mecazen:) ihtiyar bir adam; (AZ, T, M, A, K;) dişili ة ile: (AZ, T, M, A:) ve (mecazen kabul edilen:) zayıf: çoğulu **أَتْبَابٌ**: Huzeyl lehçesindendir; ve kıyas bakımından nadirdir. (M.) Dersin ki, **كُنْتُ شَابًّا فَصِرْتُ تَابًّا** [“Genç idim, sonra ihtiyar oldum”]. (A.) Ve **أَشَابَّةٌ أَنْتِ أَمْ تَابَّةٌ** [“Sen genç bir kadın mısın yoksa ihtiyar bir kadın mı?”] (A.) ― -b2- Ayrıca, (T, K,) yahut **تَابُّ الظَّهْرِ**, (T,) (mecazen kabul edilen:) sırtında yara izleri, yahut yaralar bulunan bir eşek ve bir deve: (T, K:) çoğulu yukarıdaki gibidir. (K.) ― -b3- [Bk. ayrıca **بَاتٌّ**.]

مُسْتَتِبٌّ
**مُسْتَتِبٌّ** **مستتب**, bir yola nispetle, (mecazen:) yolcular tarafından oluklanmış; öyle ki onun üzerinde yolculuk eden kimseye belirgin olur; ve buna, açık yahut belirgin ve düzgün hâlde olan bir iş benzetilir. (T.) [Bk. fiil, 10.]
