# تحت (ت-ح-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%AD%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Ayağın alt tarafı demektir

- Harfler: ت - ح - ت
- Kur'an'da: 51 geçiş · 50 ayet · 9 sîga
- 9 sözlük

## Sîgalar (9)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [تَحْتِهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%92%D8%AA%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَعْلِهَا | Onun altı | 35 | 35 | [2:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/2:25.md) |
| [تَحْتَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%92%D8%AA%D9%8E.md) | فَعْلَ | Alt | 4 | 4 | [20:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/20:6.md) |
| [تَحْتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%92%D8%AA%D9%90.md) | فَعْلِ | Alt | 3 | 3 | [5:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/5:66.md) |
| [تَحْتِهِمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%92%D8%AA%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%8F.md) | فَعْلِهِمُ | Onların altı | 3 | 3 | [7:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/7:43.md) |
| [تَحْتِهِمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%92%D8%AA%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%92.md) | فَعْلِهِمْ | Onların altı | 2 | 2 | [6:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/6:6.md) |
| [تَحْتَكِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%92%D8%AA%D9%8E%D9%83%D9%90.md) | فَعْلَكِ | Senin altın | 1 | 1 | [19:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/19:24.md) |
| [تَحْتَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%92%D8%AA%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَعْاَهَا | Onun altı | 1 | 1 | [9:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/9:100.md) |
| [تَحْتَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%92%D8%AA%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | فَعْلَهُ | Onun altı | 1 | 1 | [18:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/18:82.md) |
| [تَحْتِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%92%D8%AA%D9%90%D9%8A.md) | فَعْلِي | Benim altım | 1 | 1 | [43:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/43:51.md) |

## Mücavir kökler — 89 mücavir (256 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [جري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%8A.md) — 40 ortak ayet · G² 349 · Cariye yelkenli sandal demektir
2. [نهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B1.md) — 40 ortak ayet · G² 297 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
3. [جنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D9%86.md) — 38 ortak ayet · G² 216 · Bahçe demektir
4. [خلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%AF.md) — 21 ortak ayet · G² 118 · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir
5. [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — 18 ortak ayet · G² 84 · Dahl: Kuytu yer demektir
6. [فوز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D8%B2.md) — 10 ortak ayet · G² 63 · Fevz Gölgeliktir
7. [صلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) — 14 ortak ayet · G² 45 · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
8. [عدن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%86.md) — 6 ortak ayet · G² 44 · “Firdevs“ özel mülkiyetli bahçedir, “aden“ ise yaz ve kış…
9. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 17 ortak ayet · G² 42 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
10. [أبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 37 · Badiye çöl demektir
11. [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) — 7 ortak ayet · G² 25 · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
12. [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) — 9 ortak ayet · G² 25 · Büyük
13. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 19 ortak ayet · G² 23 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
14. [فوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%82.md) — 5 ortak ayet · G² 19 · Üst
15. [ثوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 18 · Sevb dış elbise demektir
16. [نور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1.md) — 8 ortak ayet · G² 16 · Ateş demektir
17. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 28 ortak ayet · G² 14 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
18. [غرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Ğurfe, Çardak denilen yazlık evdir
19. [لبس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3.md) — 3 ortak ayet · G² 12 · “Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç…
20. [طهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%87%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 11 · Akar temiz sudur
21. [سوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%A3.md) — 6 ortak ayet · G² 10 · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
22. [حلي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Hilye takı demektir
23. [ظلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Gölge demektir
24. [جزي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 10 · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…
25. [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — 6 ortak ayet · G² 9 · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
26. [نعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 8 · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
27. [سور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · “Sare” inişli çıkışlı dağ silsilesidir
28. [ندو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Nedve halkın toplandığı yerdir
29. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 14 ortak ayet · G² 7 · Ribve, tümsek demektir
30. [حدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Hadid demir demektir
31. [ثمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%85%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Meyve demektir
32. [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
33. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 9 ortak ayet · G² 6 · Hufre, çukur demektir
34. [رجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Rical ayak demektir
35. [سكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · “Sikkin” bıçak demektir
36. [عشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · “On” demektir
37. [هجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Hecire (he), Terkedilmiş harabe yer demektir
38. [سعي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B9%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Sua’f el çatlamasıdır
39. [ودد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AF%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Vadi, bir ırmağın veya derenin içinde bulunduğu sahadır
40. [عند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 5 · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
41. [زوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D8%AC.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · İlik ve düğme çiftinin her biridir
42. [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 5 · “Va’id” yağmur bulutu demektir
43. [ذنب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%86%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Zenb : Kuyruk demektir
44. [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Ekel pas demektir
45. [طيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · İyi
46. [سري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Akan deredir
47. [عدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret…
48. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 7 ortak ayet · G² 3 · Saçak demektir
49. [ذهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
50. [زكو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%83%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “Zekiyye“ bol otlaklı arazi demektir
51. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
52. [ذوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır
53. [يمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%85%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Sağ yandır
54. [بعث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AB.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir
55. [كبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Yaşlı adamdır
56. [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
57. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Beraber
58. [ليس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Bu kelime “late”den dönüşmüştür
59. [بعض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
60. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 6 ortak ayet · G² 2 · “Yemm” durgun akan su demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | تحت |
| Yapı | Üçlü kök (mekân ismi ve zarf) |
| Özel Durum | İlk ve son harfi aynı (mükerrer harfli çerçeve) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [سفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D9%84.md), [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md), [درك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%83.md) |
| Zıt Kök | [فوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%82.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir cismin, yapının veya varlığın yerçekimi doğrultusundaki alt yüzeyi, tabanı ve aşağı ciheti |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi rızkın kaynadığı taban, nimetin aktığı zemin, otoriteye tâbiyet ve hiyerarşik boyun eğiş düzlemi |
| Çekirdek Özet 3 | Varlık hiyerarşisinde temeli, taşıyıcı zemini veya alt derekeyi temsil eden kurucu konum |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca aşağılayıcı bir zillet veya değersizlik olarak algılayıp cennet tasvirlerindeki kurucu zemin ve fıtri taşıyıcılık işlevini gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| تح | Alçakta kalma, sürtünme ve dipte tortulanma hareketi; nitekim dökülüp sıyrılmayı ifade eden [حتت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D8%AA.md) ve hareketlenmeyi anlatan تحتحة ile morfolojik yakınlık taşır | ت | Baştaki sınırlayıcı imi sonda da yineleyerek alttaki sınırı kesinleştiren, varlığın alt cihetini sabit ve müstakil bir mekân/konum haline getiren bir belirlilik kazandırmıştır. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ت | İşaret, sınır, son | Belirli bir varlığın veya yapının alt sınır çizgisini, temas noktasını ve bitim hizasını gösterir. |
| ح | Çit, duvar, çevirme | Sınırın altındaki kapalı, örtülü ve korunmuş alt hacmi veya zemin tabakasını ifade eder. |
| ت | İşaret, sınır, antlaşma | Tabanı kesin bir alt sınırla mühürler; yönün alt cihette sabitlenmesini sağlar. |
| تحت | Sınırla çevrili alt taban ve zemin | İki sınır imi arasında kalan, üstteki varlığın ağırlığını taşıyan veya onun gölgesinde uzanan alt ciheti ve taban düzlemini resmeder. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesnenin yerle temas eden alt kısmı, ayak altı, cismin üstüne kıyasla yerçekimi yönündeki tabanı ve alt ciheti. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem Arap şiirinde تحت kökü, dağların etekleri, ağaçların gölgelik altları ve süvarinin atının altındaki zemin hareketini tasvir etmek için yön zarfı olarak kullanılmıştır. |
| Erken Arapça kullanım | Hadis-i şerifte toplumsal alt tabakayı ve silik kimseleri nitelemek üzere cem sîgasıyla şöyle geçer: لا تقوم الساعة حتى تظهر التحوت ويهلك الوعول (Lisânü'l-Arab ve el-Mu‘cemü’l-Vasît nakli; dağ keçileriyle temsil edilen soyluların yok olup ayak altında kalanların öne çıkmasını anlatır). |

Kaynak: Lisânü’l-ʿArab, Maqāyīsü’l-Luğa, el-Müfredât, Garîbü’l-Hadîs (Ebû Ubeyd).

### Sami etimolojik katman

Arapça تحت kökü, Afro-Asyatik dil ailesinin Sami kolunda yön bildiren en köklü ve yaygın arkaik mekân adlarından biridir. Doğu, Batı ve Güney Sami kollarının tamamında asli yapısını korumuştur. İbranicede tahat (תַּחַת), Aramicede tehot (תְּחוֹת) ve Süryanicede tḥêt (ܬܚܝܬ) biçiminde "altında, aşağısında, yerine, bedeline" anlamlarıyla kullanılır. Güney Sami kolunda Ge'ez dilinde taḥta (ታሕተ) ve Eski Güney Arapçasında (Sebece) tḥt aynı şekilde "alt, alt taraf" manasındadır. Bütün bu dillerde kök, bir nesnenin alt sınırını, fiziksel tabanını ve hiyerarşik olarak bir şeyin otoritesi altında bulunmayı gösterir; İbranice ve Aramicede buna ek olarak "bir şeyin altına/yerine geçme (ikame)" anlamı da gelişmiştir. Arapçada ise kök, hem ayrık mekânsal zarfiyet hem de varlık tabakalarının en altını belirten kurucu bir yön ismi olarak korunmuştur.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Koehler-Baumgartner (HALOT), Payne Smith Syriac Dictionary, Leslau Comparative Dictionary of Ge'ez.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Zarfiyet ve isimleşme | تحت kökü, alt ciheti belirten bir zarf iken mureb ve mebni isim olarak zemin, alt tabaka ve ayak altındaki kitle anlamlarına genişlemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Ortak Sami mirası (*taḥt-) | İbranice tahat, Süryanice tḥêt, Sebece tḥt ve Ge'ez taḥta biçimleriyle tüm Sami dillerinde "altında" anlamında ortak kök biçimdir. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik yön zarfları | Doğu ve Güney Afro-Asyatik kollarında yer bildiren temel taban edatlarıyla tipolojik paralellik gösterir. | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Lisânü’l-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| تحت | Anlamlı | Alt taraf, zemin | Bir nesnenin yerçekimi yönündeki altı, alt ciheti. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| تتح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dil fonetiğinde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| [حتت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D8%AA.md) | Anlamlı | Dökülmek, sıyrılmak, düşmek | Yaprağın daldan, tüyün deriden aşağı düşüp sıyrılması; kabuğun kazınması. | Ortak ses ve aşağı yöneliş ilişkisi; Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| تحت | Merkez | Alt taraf, zemin | Bir şeyin doğrudan altında bulunan, üstteki varlıktan ayrı veya ona taban teşkil eden alt ciheti bildirir. | Ayrık veya bitişik her türlü alt konumu ve zemin akışını kapsar. |
| [سفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D9%84.md) | Komşu | Alçaklık, aşağı seviye | Bir şeyin kendi iç yapısındaki alt parçasını veya ahlaki/fiziksel düşüklüğü bildirir; içseldir. | تحت ayrık altlığı ifade ederken [سفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D9%84.md) varlığın kendi derekesindeki düşüklüğünü anlatır. |
| [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) | Komşu | Beri, alt kademe, yakın seviye | Hiyerarşik, değer veya mesafe bakımından üsttekinden daha beride ve altta olmayı bildirir. | Fiziksel zeminden çok rütbe, değer ve sınır bakımından aşağıda olmayı vurgular. |
| [درك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%83.md) | Komşu | Dip, en alt basamak | Katmanlı bir yapının (özellikle cehennemin veya kuyunun) en dip çukurunu ifade eder. | Kademeli inişin en alt noktasını ve kuşatıcı dip tabakayı anlatır. |
| [فوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%82.md) | Zıt | Üst, yukarısı, galebe | Varlığın yerçekimi yönünün tersindeki üst ciheti, yükseklik ve hâkimiyet konumunu bildirir. | تحت kökünün tam ontolojik, mekânsal ve hiyerarşik karşıtıdır. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | تحت | Alt, taban, alt cihet | Bir nesnenin hizasından aşağıda olan yer, zemin veya egemenlik altı. | Kesin |
| Latince | sub, subter | Altında, aşağısında | Mekânsal altlığı ve bir otoriteye tâbiyeti eksiksiz karşılar; zemin bereketini kısmen dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | under, beneath, below | Altında, alt tarafında | Fiziksel konumu ve mecazi bağımlılığı tam karşılar; Kur'an'daki ontolojik taban nüansını tam yansıtmaz. | Kesin |
| Almanca | unter, unterhalb | Altında, aşağısında | Mekân ve hiyerarşik bağlılığı ifade eder; nehirlerin aktığı zemin estetiğini bağlamsal olarak taşır. | Güçlü |
| Fransızca | sous, au-dessous de | Altında, alt yüzeyinde | Fiziksel alt ciheti ve idari bağımlılığı karşılar; kökün içkin isimleşmiş taban anlamını eksik bırakır. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ | Nimet, canlılık ve zemin akışı | Cennet tasvirlerinde köşklerin, bahçelerin ve ağaçların altından ırmakların akması bağlamı (Bakara [2:25](https://lisan.digital/tr/ayet/2:25.md), Tevbe [9:72](https://lisan.digital/tr/ayet/9:72.md), Ankebût [29:58](https://lisan.digital/tr/ayet/29:58.md)). |
| مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ | Toprak bereketi veya çepeçevre kuşatan azap | Yerin altından kaynayan nimet ve rızıklar (Mâide [5:66](https://lisan.digital/tr/ayet/5:66.md)) ya da günahkârları dipten saran azap katmanı (Ankebût [29:55](https://lisan.digital/tr/ayet/29:55.md), En'âm [6:65](https://lisan.digital/tr/ayet/6:65.md)). |
| تَحْتَ عَبْدَيْنِ | Nikâh bağı, hiyerarşik ve hukuki velayet | Peygamberlerin nikâhı ve meşru idaresi altında bulunan eşlerin konumu bağlamı (Tahrîm [66:10](https://lisan.digital/tr/ayet/66:10.md)). |
| تَحْتَ أَقْدَامِنَا | Zillet, hakaret ve ayaklar altına alma | Kâfirlerin kendilerini saptıranları cehennemde ayakları altına alıp çiğneme arzusu bağlamı (Fussilet [41:29](https://lisan.digital/tr/ayet/41:29.md)). |
| وَكَانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ | Örtülü zemin, yer altı ve saklı koruma | Duvarın altındaki gizli hazine (Kehf [18:82](https://lisan.digital/tr/ayet/18:82.md)) veya yeryüzünün altındaki derin tabakalar (Tâhâ [20:6](https://lisan.digital/tr/ayet/20:6.md)). |
| مِنْ تَحْتِهَا / تَحْتَكِ | Doğum esnasında teselli ve alt taraftan sesleniş | Hz. Meryem'e hurma ağacının altından veya alt yanından seslenilip su arkı bahşedilmesi bağlamı (Meryem [19:24](https://lisan.digital/tr/ayet/19:24.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi sıfatlar ve mekândan münezzehiyet | Allah hakkında cihet isnadının reddi bağlamında "fevk" ve "taht" yönlerinin mahlukata has sınır ve zarfiyet olduğu tespiti. | Cihet ve cismaniyet sınırının alt boyutu. |
| Fıkıh | Mülkiyetin dikey sınırları ve nikâh velayeti | Bir arazinin altına (tahte'l-arz) malik olmanın sınırları ve kadının nikâh bağıyla kocasının velayeti altında ("tahte nikâhih") bulunması. | Dikey mülkiyet sahası ve hukuki tâbiyet bağı. |
| Tefsir | Cennet nimetlerinin estetiği ve zemin sürekliliği | Cennet ırmaklarının ağaçların ve köşklerin "altından akması" ifadesinin zemin mimarisi ve kesintisiz akış olarak yorumlanması. | Görünür köşklerin altındaki görünmez veya berrak taban nizamı. |
| Hadis | Kıyamet alametleri ve toplumsal altüst oluş | "Tehlükü'l-vuûl ve tazheru't-tuhût" rivayetinde toplumun en dip, liyakatsiz tabakalarının üste çıkması. | Sosyolojik dip ve ayak altı kitle. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık hiyerarşisi ve kulluk | Tâbiyet ve zemin | Yaradılmışlığın sınırını kabullenip ilahi iradenin altında durma | İnsan ilahi hükmün altında kuldur; kibirlenip kendini üstte göremez. | Kesin |
| İlmi | Bilgi temelleri ve nedensellik | Altyapı ve temel ilkeler | Görüngülerin altında yatan asıl yasaları ve kurucu verileri keşfetme | Yüzeysel olanın altındaki nedensel mekanizmayı ve tabanı kurar. | Güçlü |
| Siyasi | Hiyerarşi, tebaa ve meşru yönetim | Meşru velayet ve yönetim bağı | Otoritenin himayesi ve nizamın tabanı olma | Yönetilenler meşru sözleşmenin çatısı altındadır; hiyerarşik istikrarı sağlar. | Güçlü |
| İktisadi | Üretim tabanı ve yer altı kaynakları | Toprak altı ve maden zemini | Üretim süreçlerinin beslendiği hammadde ve taban bereketi | Ziraat ve madenler üstteki refahın altındaki maddi zemindir. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Alt sınır, taban değeri ve alt manifold (infimum / sub-space) | Bir fonksiyonun veya kümenin tanımlandığı en alt sınır çizgisi; üstteki yapıyı taşıyan referans düzlemi ve yerçekimsel potansiyel enerjinin en düşük noktası. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toplumsal taban, altyapı (substructure) ve zemin sınıf | Üst yapıyı (kültür, hukuk, siyaset) maddi olarak taşıyan ekonomik zemin, üretici kitle ve sosyolojik taban katmanı. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca aşağılayıcı bir zillet, kölelik, değersizlik veya basit bir uzamsal edat olarak görüp taşıyıcı zemin boyutunu dışlamak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, cennetin kesintisiz ırmaklarla beslenen zemin canlılığını, yerin altından fışkıran ilahi rızkı ve meşru hukuki koruma çatısını da içeren kurucu bir taban kavramıdır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennet tasvirlerindeki "altından ırmaklar akan" ifadesini kuru bir peyzaj gibi okumak; meşru himaye ve velayet altındaki hukuki ilişkileri zorba bir tahakküm gibi yorumlamak. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlık hiyerarşisinin dikey boyutunu kurar; nimetin, azabın, otoritenin ve korunmanın taban düzlemini göstererek insanın varlıktaki haddini ve istinat noktasını anlamasını sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cennet nimetlerinin zeminini tasvir eden ayetlerde, gökten inen ve yerden kaynayan rızık bağlamlarında, cehennem azabının kuşatıcılığında ve aile hukuku velayetinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Maddi altta oluşun her zaman bir zillet veya eksiklik olduğu önyargısını yıkar; alt konumun aynı zamanda besleyici bir kaynak, taşıyıcı bir zemin ve ilahi lütfun kaynadığı bereketli bir taban olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir cismin, yapının veya canlının yerçekimi ekseninde yerle temas eden alt yüzeyi, tabanı ve aşağı ciheti.
- Soyut anlam: Varlık düzeninde taşıyıcı altyapıyı, hiyerarşik bağımlılığı, meşru tâbiyeti veya zemin seviyesindeki rızık akışını temsil eden dikey konum.
- Sistematik karşılık: Üstteki yapının dengede kalmasını sağlayan, nimet ve feyiz akışının altından geçtiği kurucu istinat tabanı.
- LaTeX modeli: $$\mathcal{S}_{\text{taht}} = \{ x \in V \mid z(x) < z(y), \, \forall y \in U \} \implies \nabla \Phi(x) \cdot \vec{k} \le 0$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $V$ varlık uzayını, $U$ üstte konumlanan referans varlık kümesini, $z$ dikey yükseklik koordinatını temsil eder. Bir $x$ elemanının alt cihette ($\mathcal{S}_{\text{taht}}$) yer alması, referans varlık $y$'nin dikey konumundan küçük olmasıyla tanımlanır. $\nabla \Phi(x) \cdot \vec{k} \le 0$ ifadesi ise yerçekimsel veya hiyerarşik potansiyel akışının tabana doğru yöneldiğini, böylece alt konumun taşıyıcı zemin ve besleyici taban işlevini matematiksel olarak simgeler.

## Geçtiği ayetler (50 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/2:25.md) — تَحْتِهَا

وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقًا قَالُوا هَذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهًا وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَهُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): İman eden, salih ameller işleyenlere; altından ırmaklar akan cennetlerin kendileri için olduğunu müjdele. Onlara ne zaman bunlardan bir meyve rızık olarak verilirse bu, evvelce rızıklandığımız şeydi, derler. Onlara birbirine benzeyen (böyle nimetler) verilecek. Onlar için orada temiz eşler de vardır. Hem onlar orada temelli kalıcıdırlar.

### [Bakara 2:266](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/2:266.md) — تَحْتِهَا

أَيَوَدُّ أَحَدُكُمْ أَنْ تَكُونَ لَهُ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَأَعْنَابٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ لَهُ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَأَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهُ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاءُ فَأَصَابَهَا إِعْصَارٌ فِيهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Biriniz ister mi ki; hurmalardan ve üzümlerden bir bahçesi olsun, altından ırmaklar aksın, içinde her çeşit meyve bulunsun da; kendisi ihtiyarlamış, çocukları da güçsüz kalmışken; bahçesi ateşli bir kasırga ile yanıversin. Düşünesiniz diye Allah, size ayetlerini böyle açıklar.

### [Ali İmran 3:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/3:15.md) — تَحْتِهَا

قُلْ أَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذَلِكُمْ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ

Meal (IK): De ki: Size bunlardan daha hayırlısını haber vereyim mi? Takvaya erenler için, altından ırmaklar akan cennetler vardır. Orada devamlı kalacaklardır. Tertemiz eşler ve Allah’ın rızası vardır. Ve Allah kullarını hakkıyla görendir.

### [Ali İmran 3:136](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/3:136.md) — تَحْتِهَا

أُولَئِكَ جَزَاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَجَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ

Meal (IK): İşte onların mükafatı: Rabblarından bir mağfiret ve altından ırmaklar akan cennetlerdir. Orada temelli kalacaklardır. Ne de güzeldir mükafatı iş yapanların.

### [Ali İmran 3:195](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/3:195.md) — تَحْتِهَا

فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ثَوَابًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ

Meal (IK): Nihayet Rabbları, onlara icabet etti: Birbirinizden meydana gelen sizlerden; gerek erkek olsun gerek dişi olsun, çalışanın işini boşa çıkarmam. Hicret edenlerin, yurtlarından çıkarılanların, benim yolumda işkenceye, hakarete, ziyana uğrayanların, muharebe edenlerin ve öldürülenlerin suçlarını elbette örteceğim, Allah katından mükafat olmak üzere; onları altlarından ırmaklar akan cennetlere koyacağım. Sevabın en güzeli, Allah katındadır.

### [Ali İmran 3:198](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/3:198.md) — تَحْتِهَا

لَكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نُزُلًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرَارِ

Meal (IK): Fakat Rabblarından korkanlar için; altlarından ırmaklar akan cennetler var. Orada temelli kalacaklar. Allah tarafından ağırlanacaklar. Allah katında olanlar kendileri için daha hayırlıdır.

### [Nisa 4:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/4:13.md) — تَحْتِهَا

تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): İşte bunlar; Allah’ın hudududur. Kim, Allah’a ve O’nun elçisine itaat ederse; Allah onu, altından ırmaklar akan cennetlere koyacaktır. İşte bu; en büyük kurtuluştur.

### [Nisa 4:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/4:57.md) — تَحْتِهَا

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا لَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيلًا

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenleri; içinde ebedi kalacakları, altından ırmaklar akan cennetlere koyacağız. Onlara orada tertemiz eşler vardır. Onları koyu bir gölgeye sokacağız.

### [Nisa 4:122](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/4:122.md) — تَحْتِهَا

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا

Meal (IK): İman edip salih ameller işleyenlere gelince; Biz, onları altlarından ırmaklar akan cennetlere koyacağız. İşte Allah’ın gerçek vaadi. Allah’dan daha doğru sözlü kim olabilir?

### [Maide 5:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/5:12.md) — تَحْتِهَا

وَلَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا وَقَالَ اللَّهُ إِنِّي مَعَكُمْ لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلَاةَ وَآتَيْتُمُ الزَّكَاةَ وَآمَنْتُمْ بِرُسُلِي وَعَزَّرْتُمُوهُمْ وَأَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَلَأُدْخِلَنَّكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ فَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ

Meal (IK): And olsun ki, Allah İsrailoğullarından söz almıştı. Biz, onlardan oniki temsilci seçtik. Allah demişti ki: Muhakkak ki Ben, sizinleyim; namaz kılar, zekat verir, peygamberlerime inanır, onlara yardım ederseniz, Allah’a güzel bir borç verirseniz; andolsun ki sizin kötülüklerinizi örterim. Ve andolsun ki sizi, altlarından ırmaklar akan cennetlere koyarım. Bundan sonra sizden her kim de küfrederse; şüphesiz doğru yoldan sapmış olur.

### [Maide 5:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/5:66.md) — تَحْتِ

وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ سَاءَ مَا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Eğer onlar; Tevrat’ı, İncil’i ve kendilerine Rabblarından indirilmiş olanı dosdoğru tutsalardı; muhakkak ki hem üstlerinden, hem de ayaklarının altlarından yiyeceklerdi. İçlerinden orta yolu tutan bir ümmet vardır. Onlardan bir çoğunun yapmakta oldukları şey ise ne kötüdür.

### [Maide 5:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/5:85.md) — تَحْتِهَا

فَأَثَابَهُمُ اللَّهُ بِمَا قَالُوا جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ جَزَاءُ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Allah da onları dediklerinden dolayı; altlarından ırmaklar akan cennetlerle mükafatlandırdı. Orada temelli kalacaklardır. İşte ihsan edenlerin mükafatı budur.

### [Maide 5:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/5:119.md) — تَحْتِهَا

قَالَ اللَّهُ هَذَا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Allah buyurdu ki: Bu, doğru söyleyenlerin doğruluklarının fayda verdiği gündür. Onlara; altından ırmaklar akan, içinde temelli kalacakları cennetler vardır. Allah; onlardan hoşnud olmuştur, onlar da Allah’dan hoşnud olmuşlardır. Büyük kurtuluş işte budur.

### [En'am 6:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/6:6.md) — تَحْتِهِمْ

أَلَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَكُمْ وَأَرْسَلْنَا السَّمَاءَ عَلَيْهِمْ مِدْرَارًا وَجَعَلْنَا الْأَنْهَارَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمْ فَأَهْلَكْنَاهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَأَنْشَأْنَا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْنًا آخَرِينَ

Meal (IK): Görmediler mi ki; Biz, onlardan önce nice nesilleri yok ettik. Biz, onları sizi yerleştirmediğimiz şekilde yer yüzüne yerleştirmiş, gökten bol yağmur yağdırmış ve altlarından ırmaklar akıtmıştık. Sonra onları günahlarından dolayı yok ettik. Ve aralarından başka bir nesil yetiştirdik.

### [En'am 6:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/6:65.md) — تَحْتِ

قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ

Meal (IK): De ki: Üstünüzden ve altınızdan size azab göndermeye, sizi fırka fırka yapıp kiminizin hıncını kimine tattırmaya Kadir olan O’dur. Bak; onlar iyice anlasınlar diye ayetlerimizi nasıl açıklıyoruz.

### [Araf 7:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/7:43.md) — تَحْتِهِمُ

وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَا أَنْ هَدَانَا اللَّهُ لَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ وَنُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Göğüslerinde kinden ne varsa söküp atmışızdır. Altlarından ırmaklar akar ve derler ki: Hamdolsun Allah’a ki; bizi buna hidayet etti. Eğer Allah bizi hidayete erdirmemiş olsaydı, biz hidayete erecek değildik. Andolsun ki; Rabbımızınpeygamberleri hakkı getirmişlerdir. Onlara: Yapmakta olduklarınızdan dolayı mirasçısı kılındığınız cennet işte budur, diye seslenilir.

### [Tevbe 9:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/9:72.md) — تَحْتِهَا

وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Allah mü’min erkeklere ve mü’min kadınlara, içinde temelli kalacakları ve altından ırmaklar akan cennetleri vaadetti. Ve Adn cennetlerinde çok güzel meskenler de. Allah tarafından bir hoşnudluk ise daha büyüktür. En büyük kurtuluş işte budur.

### [Tevbe 9:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/9:89.md) — تَحْتِهَا

أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Onlar için Allah; içinde ebedi kalacakları ve altından ırmaklar akan cennetler hazırladı. İşte bu, en büyük kurtuluştur.

### [Tevbe 9:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/9:100.md) — تَحْتَهَا

وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Muhacirlerden, ensardan en ileri ve önde gelenlerle, ihsan ile onlara uyanlardan Allah razı olmuştur. Onlar da Allah’tan hoşnuddurlar. Hem onlara altından ırmaklar akan cennetler hazırlamıştır. Orada temelli kalıcıdırlar. İşte budur en büyük kurtuluş.

### [Yunus 10:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/10:9.md) — تَحْتِهِمُ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ يَهْدِيهِمْ رَبُّهُمْ بِإِيمَانِهِمْ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ

Meal (IK): Muhakkak ki iman edip salih amellerde bulunanları; Rabbları imanlarına karşılık doğru yola eriştirir. Na’im cennetlerinde altlarından ırmaklar akar.

### [Rad 13:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/13:35.md) — تَحْتِهَا

مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ أُكُلُهَا دَائِمٌ وَظِلُّهَا تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوْا وَعُقْبَى الْكَافِرِينَ النَّارُ

Meal (IK): Müttakilere vaad olunan cennetin içinden ırmaklar akar. Oranın yiyecekleri de, gölgeleri de ebedidir. Bu, takva sahiplerinin akıbetidir. Kafirlerin akıbeti ise ateştir.

### [İbrahim 14:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/14:23.md) — تَحْتِهَا

وَأُدْخِلَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ تَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَامٌ

Meal (IK): İman edenler, salih amel işleyenler; altlarından ırmaklar akan cennetlere konulurlar. Rabblarının izni ile orada ebediyyen kalırlar. Onların birbirine sağlık temennileri de; selam’dır.

### [Nahl 16:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/16:31.md) — تَحْتِهَا

جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ لَهُمْ فِيهَا مَا يَشَاءُونَ كَذَلِكَ يَجْزِي اللَّهُ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Adn cennetlerine girerler. Onların altlarından ırmaklar akar. Orada diledikleri kendilerinindir. Ve işte Allah; müttakileri böyle mükafatlandırır.

### [Kehf 18:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/18:31.md) — تَحْتِهِمُ

أُولَئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا

Meal (IK): İşte onlara; altlarından ırmaklar akan Adn cennetleri vardır. Orada altın bilezikler takınırlar, ince ve kalın ipekliden yeşil elbiseler giyerek tahtları üzerine otururlar. O ne güzel mükafat ve ne güzel duraktır.

### [Kehf 18:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/18:82.md) — تَحْتَهُ

وَأَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلَامَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي الْمَدِينَةِ وَكَانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ لَهُمَا وَكَانَ أَبُوهُمَا صَالِحًا فَأَرَادَ رَبُّكَ أَنْ يَبْلُغَا أَشُدَّهُمَا وَيَسْتَخْرِجَا كَنْزَهُمَا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ وَمَا فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِي ذَلِكَ تَأْوِيلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا

Meal (IK): Duvar ise; o şehirdeki iki yetim erkek çocuğa aitti. Altında da onlara ait bir define vardı. Babaları iyi bir kimseydi. Rabbın; onların erginlik çağına ulaşmasını ve Rabbından bir rahmet olarak deefinelerini çıkar malarını istedi. Ben, bunları kendiliğimden yapmadım. İşte dayanamadığın şeylerin tevili budur.

### [Meryem 19:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/19:24.md) — تَحْتِهَا · تَحْتَكِ

فَنَادَاهَا مِنْ تَحْتِهَا أَلَّا تَحْزَنِي قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا

Meal (IK): Altından ona şu nida geldi: Üzülme sakın, Rabbın senin ayağının altında bir ırmak akıttı.

### [Taha 20:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/20:6.md) — تَحْتَ

لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَمَا تَحْتَ الثَّرَى

Meal (IK): Göklerde, yerde, ikisinin arasında ve toprağın altında bulunanlar O’nun.

### [Taha 20:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/20:76.md) — تَحْتِهَا

جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ جَزَاءُ مَنْ تَزَكَّى

Meal (IK): Altlarından ırmaklar akan ve içinde temelli kalacakları Adn cennetleri vardır ve bu, arınanların mükafatıdır.

### [Hac 22:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/22:14.md) — تَحْتِهَا

إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ إِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ

Meal (IK): Muhakkak ki Allah; iman edenleri ve salih ameller işleyenleri altından ırmaklar akan cennetlere koyar. Doğrusu Allah; istediğini yapar.

### [Hac 22:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/22:23.md) — تَحْتِهَا

إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ

Meal (IK): Muhakkak ki Allah; iman edip salih ameller işleyenleri altından ırmaklar akan cennetlere koyar. Orada altun bilezikler ve inciler takınırlar. Ve oradaki elbiseleri ipektendir.

### [Furkan 25:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/25:10.md) — تَحْتِهَا

تَبَارَكَ الَّذِي إِنْ شَاءَ جَعَلَ لَكَ خَيْرًا مِنْ ذَلِكَ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَيَجْعَلْ لَكَ قُصُورًا

Meal (IK): Dilerse sana bunlardan daha hayırlı olarak altından ırmaklar akan cennet ler verebilen ve köşkler kurabilen Allah ne yücedir.

### [Ankebut 29:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/29:55.md) — تَحْتِ

يَوْمَ يَغْشَاهُمُ الْعَذَابُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ وَيَقُولُ ذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): O günde hem tepelerinden, hem de ayaklarının altından azab kendilerini kaplayacaktır. Ve: Yaptıklarınızın karşılığını tadın, diyecektir.

### [Ankebut 29:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/29:58.md) — تَحْتِهَا

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفًا تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ

Meal (IK): İman edip de salih amel işleyenleri altından ırmaklar akan, içinde temelli kalacakları cennetteki köşklere yerleştiririz. Çalışanların mükafatları ne güzeldir.

### [Zümer 39:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/39:16.md) — تَحْتِهِمْ

لَهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِنَ النَّارِ وَمِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ذَلِكَ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِ عِبَادَهُ يَاعِبَادِ فَاتَّقُونِ

Meal (IK): Onların üstlerinde kat kat ateşler, altlarında kat kat ateşler vardır. Allah, kullarını bununla korkutur. Ey kullarım, benden korkun.

### [Zümer 39:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/39:20.md) — تَحْتِهَا

لَكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِنْ فَوْقِهَا غُرَفٌ مَبْنِيَّةٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَعْدَ اللَّهِ لَا يُخْلِفُ اللَّهُ الْمِيعَادَ

Meal (IK): Fakat Rabblarından korkanlar için, üzerlerine konaklar yapılmış, altlarında ırmaklar akan yüksek menziller vardır. Bu, Allah’ın verdiği sözdür. Allah, verdiği sözden caymaz.

### [Fussilet 41:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/41:29.md) — تَحْتَ

وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا رَبَّنَا أَرِنَا الَّذَيْنِ أَضَلَّانَا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ نَجْعَلْهُمَا تَحْتَ أَقْدَامِنَا لِيَكُونَا مِنَ الْأَسْفَلِينَ

Meal (IK): Ve küfredenler derler ki: Rabbımız; cinnlerden ve insanlardan bizi saptırmış olanları göster, onları ayaklarımızın altına alalım da alçaklar, aşağıların aşağısı olsunlar.

### [Zuhruf 43:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/43:51.md) — تَحْتِي

وَنَادَى فِرْعَوْنُ فِي قَوْمِهِ قَالَ يَاقَوْمِ أَلَيْسَ لِي مُلْكُ مِصْرَ وَهَذِهِ الْأَنْهَارُ تَجْرِي مِنْ تَحْتِي أَفَلَا تُبْصِرُونَ

Meal (IK): Firavun, kavmine seslendi ve dedi ki: Ey kavmim; Mısır mülkü ve altımdan akan şu ırmaklar benim değil mi? Hala görmüyor musunuz?

### [Muhammed 47:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/47:12.md) — تَحْتِهَا

إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَيَأْكُلُونَ كَمَا تَأْكُلُ الْأَنْعَامُ وَالنَّارُ مَثْوًى لَهُمْ

Meal (IK): Muhakkak ki Allah iman edip salih amel işleyenleri altlarından ırmaklar akan cennetlere koyar. Küfredenler ise, eğlenirler ve hayvanların yediği gibi yerler. Onları yeri de ateştir.

### [Fetih 48:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/48:5.md) — تَحْتِهَا

لِيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَيُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَكَانَ ذَلِكَ عِنْدَ اللَّهِ فَوْزًا عَظِيمًا

Meal (IK): Ta ki; mü’min erkeklerle mü’min kadınları, altlarından ırmaklar akan ve içinde ebedi kalacakları cennetlere koysun ve onların kötülüklerini örtsün. İşte Allah katında en büyük kurtuluş budur.

### [Fetih 48:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/48:17.md) — تَحْتِهَا

لَيْسَ عَلَى الْأَعْمَى حَرَجٌ وَلَا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَلَا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَمَنْ يَتَوَلَّ يُعَذِّبْهُ عَذَابًا أَلِيمًا

Meal (IK): Gözü kör olana vebal yok. Topala da vebal yok, hastaya da vebal yok. Kim, Allah’a ve peygamberine itaat ederse; onu altlarından ırmaklar akan cennetlere sokar. Kim de geri kalırsa; onu elim bir azab ile azablandırır.

### [Fetih 48:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/48:18.md) — تَحْتَ

لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًا

Meal (IK): Andolsun ki; sana, o ağacın altında bi’at ederlerken Allah mü’minlerden hoşnud olmuştur. Kalblerinde olanı bilmiş de onlara sekineti indirmiş ve onları pek yakın bir fethle mükafatlandırmıştır.

### [Hadid 57:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/57:12.md) — تَحْتِهَا

يَوْمَ تَرَى الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ يَسْعَى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِمْ بُشْرَاكُمُ الْيَوْمَ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): O gün; mü’min erkeklerle mü’min kadınların nurları önlerinden ve sağlarından koşarken görürsün. Müjde, bugün altlarından ırmaklar akan ve içinde ebediyyen kalacağınız cennetler sizindir, denilir. İşte bu, büyük kurtuluşun kendisidir.

### [Mücadele 58:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/58:22.md) — تَحْتِهَا

لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ أُولَئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ وَأَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ أُولَئِكَ حِزْبُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meal (IK): Allah’a ve ahiret gününe iman eden bir kavmin; kendi babaları, oğulları, kardeşleri veya akrabaları da olsa Allah ve Peygamberine muhalefet eden kimselere sevgi beslediğini göremezsin. İşte onların kalbine Allah, iman yazmış ve katından bir ruh ile onları desteklemiştir. Onları altlarından ırmaklar akan cennetlere sokacaktır. Bunlar orada ebediyyen kalacaklardır. Allah; onlardan razı olmuştur, onlar da Allah’tan hoşnud olmuşlardır. İşte onlar; Allah’ın hizbidir. Dikkat edin; Allah’ın hizbi, felaha erenlerin kendileridir.

### [Saff 61:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/61:12.md) — تَحْتِهَا

يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَيُدْخِلْكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): O; sizin günahlarınızı bağışlar, sizi altlarından ırmaklar akan cennetlere ve Adn cennetlerindeki güzel yerlere koyar. İşte en büyük kurtuluş budur.

### [Tegabün 64:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/64:9.md) — تَحْتِهَا

يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ ذَلِكَ يَوْمُ التَّغَابُنِ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَيَعْمَلْ صَالِحًا يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّئَاتِهِ وَيُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Sizi toplanma günü için topladığı gün; işte o gün, kimin aldandığının açığa çıkacağı gündür. Kim, Allah’a inanır ve salih amel işlerse; Allah onun kötülüklerini örter ve onu, altından ırmaklar akan, içinde ebediyyen kalacakları cennetlere sokar. İşte büyük kurtuluş budur.

### [Talak 65:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/65:11.md) — تَحْتِهَا

رَسُولًا يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِ اللَّهِ مُبَيِّنَاتٍ لِيُخْرِجَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَيَعْمَلْ صَالِحًا يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا قَدْ أَحْسَنَ اللَّهُ لَهُ رِزْقًا

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenleri karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için, size Allah’ın apaçık bildiren ayetlerini okuyan bir peygamber gönderdi. Kim Allah’a inanır ve salih amel işlerse; onu, altlarından ırmaklar akan cennetlere girdirir, orada ebediyyen kalırlar. Allah; ona, gerçekten güzel bir rızık vermiştir.

### [Tahrim 66:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/66:8.md) — تَحْتِهَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحًا عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يَوْمَ لَا يُخْزِي اللَّهُ النَّبِيَّ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ نُورُهُمْ يَسْعَى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَاغْفِرْ لَنَا إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’a nasuh tevbesi ile tevbe edin. Umulur ki Rabbınız kötülüklerinizi örter ve sizi altlarından ırmaklar akan cennetlere koyar. O gün, Allah; peygamberini ve onunla beraber olan mü’minleri utandırmayacak. Onların nurları önlerinde ve sağlarında koşacak; Rabbımız, ışığımızı tamamla, bizi bağışla. Şüphesiz ki Sen, her şeye kadirsin, diyecekler.

### [Tahrim 66:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/66:10.md) — تَحْتَ

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَةَ نُوحٍ وَامْرَأَةَ لُوطٍ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمْ يُغْنِيَا عَنْهُمَا مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَقِيلَ ادْخُلَا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ

Meal (IK): Allah; küfredenlere Nuh’un karısıyla Lut’un karısını misal verdi. Onlar, kullarımızdan iki salih kulun nikahında iken hainlik ettiler de, onları Allah’tan hiç bir şeyle kurtaramadılar. O iki kadına; ateşe girenlerle beraber siz de girin, denildi.

### [Buruc 85:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/85:11.md) — تَحْتِهَا

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ

Meal (IK): Doğrusu iman edip salih amel işlemiş olanlar için, altlarından ırmaklar akan cennetler vardır. İşte büyük kurtuluş budur.

### [Beyyine 98:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/ayet/98:8.md) — تَحْتِهَا

جَزَاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ

Meal (IK): Rabbları katında onların mükafatı; altlarından ırmaklar akan ve orada temelli kalacakları Adn cennetleridir. Allah onlardan hoşnud, onlar da O’ndan razıdırlar. İşte bu, Rabbından korkan kimseye mahsustur.

## Sözlükler (9)

### ★ Akevler Sözlüğü

Ayağın alt tarafı demektir.
Tahta demektir. Ayakların veya oturmak için üzerine konan ağaç parçasıdır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الحاء والتاء
حت ، تح ، تحت : مستعملة .
حت : قال الليث : الحَتّ : فَرْكك الشيء اليابس عن الثوب ونحوه . وحُتَات كل شيء : ما تحاتّ منه وأنشد :
تحتّ بقرنيها بَرِير أراكة
وتعطو بظِلفيها إذا الغصن طالها
قال : والحتّ لا يبلغ النحت .
أبو عبيد عن أبي عمرو الأصمعي : فرس حَتٌّ إذا كان جواداً وجمعه أحتات .
وروي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال لسعد يوم أحُد : احتُتْهم يا سعد فِداك أبي وأمّي ، يعني ارددهم .
قلت : إن صحَّت هذه اللفظة فهي مأخوذة من حتّ الشيء وهو قَشره شيئاً بعد شيء وحكُه .
وقد روي عنه عليه الصلاة والسلام أنه قال لامرأة سألته عن الدم يصيب ثوبها فقال لها : ( حُتّيه ولو بضِلْع ) . ومعناه حُكِّيه وأزيليه . ويقال : انحتّ شعرُه عن رأسه ، وانحصّ إذا تساقط .
عمرو عن أبيه : الحَتَّة : القَشرة . وحَتَّه مائة سوط إذا عجَّل ضربه ، وحتّه مائة درهم إذا نقده بالعَجَلة . والحَتّ . العجلة في كل شيء .
وقال شمر : تركتهم حتًّا فتًّا بتًّا إذا اسْتَأْصَلْتَهم . والحَتُوت من النخل : التي يتناثر بُسرها ، وهي شجرة مِحتات : منثار .
وقال النحويون : حتى تجيء لوقت منتظر . وتجيء بمعنى إلى . وأجمعوا أن الإمالة فيها غير مستقيم . وكذلك في على . ولحتى في الأسماء والأفعال أعمال مختلفة ، وليس هذا المكان موضعاً لاستقصاء تفسيرها .
وقال بعضهم : حتى فَعْلَى من الحتّ وهو الفراغ من الشيء ، مثل شَتّى من الشَتّ .
قلت : وليس هذا القول ممّا يُعَرَّج عليه ؛ لأنها لو كانت فَعْلى من الحت كانت الإمالة جائزة ، ولكنها حرف أداة وليست باسم ولا فعل .
أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : الحَتّ القَشْر . وفي الحديث ( حُتيّة بضِلْع ) . قال والضلع : العُود . وأنشد :
وما أخذا الديوان حتى تصعلكا
زماناً وحتّ الأشهبان غناهما
حت : قشر وحك . تصعلكا : افتقرا .
تح : قال الليث : لو جاء في الحكاية تحتحه تشبيهاً بشيء لجاز وحسن .
تحت : قال : وتحت نقيض فوق . وفي الحديث : ( لا تقوم الساعة حتى يظهر التحوت ، ويهلك الوعول .
والتحوت : الذين كانوا تحت أقدام الناس لا يُؤبه لهم . وهم السِفَل والأنذال : والوعول : الأشراف .

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **التاء**
**حت** ، **تح** ، **تحت** : kullanımdadır.

**حت** : Leys dedi: **الحَتّ**: kuru şeyi elbiseden ve benzerinden ovup gidermendir. Ve her şeyin **حُتَات**’ı: ondan dökülen şeydir. Ve inşad etti:
تحتّ بقرنيها بَرِير أراكة
وتعطو بظِلفيها إذا الغصن طالها
Dedi: ve **الحتّ** **النحت**’e ulaşmaz.

Ebû Ubeyd, Ebû Amr el-Asmaî’den: **حَتٌّ** at; eğer çevik/iyi koşan olursa; çoğulu **أحتات**’tır.

Ve Peygamber’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet olundu ki Sa‘d’a Uhud günü dedi: **احتُتْهم** ey Sa‘d, babam ve annem sana feda olsun; yani onları geri çevir.

Dedim: Eğer bu lafız sahih olursa, **حتّ**’tan alınmıştır; o da şeyin kabuğunu soyup onu şeyden sonra şey olarak kazımak ve ovmaktır.

Ve ondan, عليه الصلاة والسلام, rivayet olundu ki elbisesine kan isabet eden hakkında kendisine soran bir kadına dedi; ona: ( **حُتّيه** ولو بضِلْع ) dedi. Manası: onu ovala ve gider. Ve denir: saçı başından **انحتّ** etti; ve **انحصّ** etti, eğer dökülürse.

Amr, babasından: **الحَتَّة**: kabuk. Ve onu yüz kırbaç **حَتَّه** etti; eğer vuruşunu çabuklaştırırsa. Ve onu yüz dirhem **حتّه** etti; eğer onu aceleyle peşin verirse. Ve **الحَتّ**: her şeyde acele.

Şemmer dedi: onları **حتًّا فتًّا بتًّا** bıraktım; eğer onları kökünden kazıyıp bitirdiysen. Ve hurmadan **الحَتُوت**: **بُسر**’ı (olgunlaşmamış hurması) dökülen (ağaç)tır; ve o **مِحتات** bir ağaçtır: saçıcı.

Nahivciler dedi: **حتى** beklenen bir vakit için gelir. Ve **إلى** manasında gelir. Ve onda **الإمالة**’nin düzgün olmadığı üzerinde icma ettiler. Aynı şekilde **على**’da da. Ve **حتى**’nın isimlerde ve fiillerde farklı amelleri vardır; ve burası onun tefsirini istiksâ etme yeri değildir.

Bazıları dedi: **حتى** **فَعْلَى**’dır, **الحتّ**’tan; o da şeyden boşalma/bitirme (manası)dır; **شَتّى** gibi, **الشَتّ**’tan.

Dedim: Bu söz, kendisine dönülür şeylerden değildir; çünkü eğer **الحتّ**’tan **فَعْلى** olsaydı, **الإمالة** caiz olurdu; fakat o bir edat harfidir; isim de değildir fiil de değildir.

Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **الحَتّ** kabuğu soymadır. Ve hadiste: ( **حُتيّة** بضِلْع ) (vardır). Dedi: ve **الضلع**: çubuktur. Ve inşad etti:
وما أخذا الديوان حتى تصعلكا
زماناً وحتّ الأشهبان غناهما
**حت**: soydu ve ovaladı. **تصعلكا**: fakirleştiler.

**تح** : Leys dedi: eğer hikâyede **تحتحه** bir şeye benzetme olarak gelseydi, caiz olurdu ve güzel olurdu.

**تحت** : Dedi: ve **تحت**’ın zıddı **فوق**’tur. Ve hadiste: ( لا تقوم الساعة حتى يظهر التحوت ، ويهلك الوعول . )
Ve **التحوت**: insanların ayaklarının altında olan, kendilerine aldırış edilmeyen kimselerdir. Ve onlar **السِفَل** ve **الأنذال**’dır. Ve **الوعول**: eşraftır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب التاء والحاء وما يثلثهما)
(تحم) الأتْحميُّ: ضربٌ من البُرودِ(1):‏
(تحت) التاء والحاء والتاء كلمةٌ واحدةٌ، تحت الشّيء. والتُّحُوت: الدُّونُ من النّاس وفي الحديث: "تَهْلِكُ الوُعولُ وتَظْهَر التُّحوتُ". والوُعُول: الكِبار والعِلْية.‏

ـ

##### Türkçe

(تâ باب **التاء** ve **الحاء** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**تحم**) **الأتْحميُّ**: **البُرودِ**’dan bir türdür(1):‏
(**تحت**) **التاء** ve **الحاء** ve **التاء** bir tek kelimedir: **تحت** şey(in). **التُّحُوت**: insanlardan aşağı olan(lar)dır. Ve hadiste: "تَهْلِكُ الوُعولُ وتَظْهَر **التُّحوتُ**". Ve **الوُعُول**: büyükler ve üst tabaka(lar)dır.‏

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- تحت مقابل لفوق، قال تعالى: ﴿لأكلوا من فوقهم ومن تحت أرجلهم﴾ [المائدة/66]، وقوله تعالى: ﴿جنات تجري من تحتها الأنهار﴾ [الحج/23]، ﴿تجري من تحتهم﴾ [يونس/9]، ﴿فناداها من تحتها﴾ [مريم/24]، ﴿يوم يغشاهم العذاب من فوقهم ومن تحت أرجلهم﴾ [العنكبوت/55]. و (تحت) : يستعمل في المنفصل، و (أسف) في المتصل، يقال: المال تحته، وأسفله أغلظ من أعلاه، وفي الحديث: (لا تقوم الساعة حتى يظهر التحوت) (الحديث تمامه: (لا تقوم الساعة حتى يظهر الفحش والبخل، ويخون الأمين، ويؤتمن الخائن، وتهلك الوعول، وتظهر التحوت) قالوا: يا رسول الله، وما الوعول والتحوت؟ قال: (الوعول: وجوه الناس وأشرافهم، والتحوت: الذين كانوا تحت أقدام الناس لا يعلم بهم) أخرجه الطبراني في الأوسط 1/420 انظر فتح الباري 13/15 باب ظهور الفتن، ورجاله رجال الصحيح غير محمد بن الحارث، وهو ثقة، وأخرجه أبو عبيد في غريب الحديث 3/125) أي: الأراذل من الناس. وقيل: بل ذلك إشارة إلى ما قال سبحانه: ﴿وإذا الأرض مدت *** وألقت ما فيها وتخلت﴾ [الانشقاق/3 - 4].

##### Türkçe

- **تحت** **فوق**’un karşılığıdır. Yüce Allah dedi ki: ﴿لأكلوا من فوقهم ومن تحت أرجلهم﴾ [المائدة/66], ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿جنات تجري من تحتها الأنهار﴾ [الحج/23], ﴿تجري من تحتهم﴾ [يونس/9], ﴿فناداها من تحتها﴾ [مريم/24], ﴿يوم يغشاهم العذاب من فوقهم ومن تحت أرجلهم﴾ [العنكبوت/55]. Ve **تحت**: ayrık olanda kullanılır; **أسف** ise bitişik olanda. Denilir ki: مال **تحته** (onun altındadır); ve onun altı, onun üstünden daha kalındır. Ve hadiste: (لا تقوم الساعة حتى يظهر **التحوت**) (hadisin tamamı: (لا تقوم الساعة حتى يظهر الفحش والبخل، ويخون الأمين، ويؤتمن الخائن، وتهلك الوعول، وتظهر **التحوت**) dediler ki: ey Allah’ın Resûlü, **الوعول** ve **التحوت** nedir? Dedi ki: (**الوعول**: insanların yüzleri ve onların eşrafı; ve **التحوت**: insanların ayaklarının altında olan, kendileri bilinmeyen kimseler) onu Taberânî el-Evsat’ta 1/420 çıkardı; Fethu’l-Bârî 13/15 fitnelerin ortaya çıkması babına bak; ve onun râvileri, Muhammed b. el-Hâris hariç Sahîh’in râvileridir; o ise sika’dır; ve onu Ebû Ubeyd Garîbu’l-Hadîs’te 3/125 çıkardı) yani: insanların rezilleri. Ve denildi ki: bilakis bu, O’nun سبحانه söylediğine bir işarettir: ﴿وإذا الأرض مدت *** وألقت ما فيها وتخلت﴾ [الانشقاق/3 - 4].

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ت ح ت
في الحديث‏:‏ ‏"‏ حتى تهلك الوعول وتظهر التحوت ‏"‏ أي السفلة‏.‏

##### Türkçe

ت ح ت
Hadiste: “... **حتى تهلك الوعول وتظهر التحوت** ...” yani aşağı tabaka.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

تحت: إِحْدى الجهاتِ السِّتِّ المُحيكة بالجِرْمِ، تكون مَرَّةً ظرفاً، ومرَّة اسماً، وتبنى في حال الاسمية على الضم، فيقال: من تَحْتُ. وتَحْتُ: نقيض فوق.
وقومٌ تُحوتٌ: أَرذالٌ سَفِلةٌ. وفي الحديث: لا تقوم الساعةُ حتى تَظْهَرَ التُّحوتُ، ويَهْلِكَ الوُعُول؛ يعني الذين كانوا تَحْتَ أَقدام الناسِ، لا يُشعَرُ بهم ولا يُؤْبَه لهم لحقارتهم، وهم السِّفْلَةُ والأَنْذالُ؛ والوُعُولُ: الأَشْرافُ. قال ابن الأَثير: جَعَلَ التَّحتَ الذي هو ظَرْفٌ اسْماً، فأَدْخَلَ عليه لامَ التعريف، وجَمَعه؛ وقيل: أَرادَ بظهور التُحُوتِ، ظُهُورَ الكُنوز التي تحت الأَرض؛ ومنه حديث أَبي هريرة، وذَكَرَ أَشْراطَ الساعةِ، فقال: وإِنَّ منها أَن تَعْلُوَ التُحُوتُ الوُعولَ أَي يَغْلِبَ الضُّعَفاءُ من الناس أَقْوياءَهم، شَبَّه الأَشْرافَ بالوُعُول لارْتِفاع مَساكنها.
والتحتحة: الحركة
(* قوله «والتحتحة الحركة» لم يذكر ذلك في حرف الحاء
ظناً منه أَن موضعه حرف التاء وليس كذلك كما لا يخفى.).
وما تَتَحْتحَ من مكانه أَي ما تَحَرَّكَ. قال الأَزهري: لو جاء في الحكاية تَحْتَحَه تشبيهاً بشيء، لجاز وحسن.

##### Türkçe

تحت: Cisimle kuşatılmış altı cihetten biridir; bir defa zarf olur, bir defa isim olur; isimlik hâlinde zamme üzere bina edilir; şöyle denir: **من تَحْتُ**.

Ve **تَحْتُ**: **فوق**’un zıddıdır.

Ve **قومٌ تُحوتٌ**: aşağılık, sefil reziller. Hadiste: “Kıyamet kopmaz; ta ki **التُّحوتُ** ortaya çıkıncaya ve **الوُعُول** helâk oluncaya kadar”; yani insanların ayaklarının altında olanlar; hakirliklerinden dolayı kendileri hissedilmez ve kendilerine aldırış edilmez; onlar aşağı tabaka ve rezillerdir; ve **الوُعُولُ**: eşraflardır. İbnü’l-Esîr dedi: Zarf olan **التَّحتَ**’ı isim kıldı; böylece ona tarif lâmını soktu ve onu çoğul yaptı; ve denildi ki: **التُحُوتِ**’un ortaya çıkmasıyla, yerin altındaki hazinelerin ortaya çıkmasını murad etti; ve ondan Ebû Hureyre hadisi: kıyametin alâmetlerini zikretti, sonra dedi: “Ve şüphesiz ondan, **التُحُوتُ**’un **الوُعولَ**’a üstün gelmesidir”; yani insanlardan zayıfların, onların güçlülerine galip gelmesidir; meskenlerinin yüksekliği sebebiyle eşrafları **الوُعُول**’a benzetti.

Ve **التحتحة**: harekettir
(* “Ve **التحتحة** harekettir” sözü: bunu **الحاء** harfinde zikretmedi; onun yerinin **التاء** harfi olduğunu zannetmesinden dolayı; hâlbuki öyle değildir, gizli olmadığı üzere.).

Ve **ما تَتَحْتحَ** min mekânihî: yani yerinden hareket etmedi. Ezherî dedi: Hikâyede, bir şeye benzetme olarak **تَحْتَحَه** gelseydi, câiz olurdu ve güzel olurdu.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

تحت أهمله الجوهري، وكأنه لشهرته، وهو من الجهات الست نقيض فوق، يكون مرة ظرفا، ومرة اسما، ويبنى في حال اسميته على الضم، فيقال: من تحت. والتحوت: جمع تحت، هم الأرذال السفلة وفي الحديث:  لا تقوم الساعة حتى تظهر التحوت، وتهلك الوعول  ، أي: الأشراف، قال ابن الأثير: جعل التحوت، الذي هو ظرف، اسما، فأدخل عليه لام التعريف وجمعه. وقيل: أراد بظهور التحوت، أي الكنوز التي تحت الأرض، ومنه في حديث أشراط الساعة، فقال  وأن منها أن تعلو التحوت الوعول  أي: يغلب الضعفاء من الناس أقوياءهم، شبه الأشراف بالوعول، لارتفاع مساكنها. قال شيخنا: والنسبة إلى تحت، تحتاني؛ وإلى فوق، فوقاني، فكأنهم زادوا في آخرها الألف والنون لأنهما كثيرا يزادان في النسب، حتى كاد أن يطرد لكثرته. أشار إليه الخفاجي في العناية، في عبس.

##### Türkçe

**تحت**: Cevherî onu ihmal etti; sanki şöhretinden dolayı. O, altı cihetten (yönden) **فوق**’un zıddı olarak (gelir). Bazen zarf olur, bazen isim olur; isim oluşu hâlinde zamme üzere bina edilir; şöyle denir: **من تحت**.

**التحوت**: **تحت**’ın cem‘idir; onlar aşağılık alçak kimselerdir. Hadiste: “Kıyamet kopmaz; ta ki **التحوت** ortaya çıkıncaya ve **الوعول** helâk oluncaya kadar”; yani: eşraf. İbnü’l-Esîr dedi ki: Zarf olan **التحوت**’u isim kıldı; böylece ona tarif lâmını dâhil etti ve onu cem‘ etti. Ve denildi ki: **التحوت**’un ortaya çıkmasıyla muradı, yani yerin altındaki hazineler(Dir). Bundan, kıyamet alâmetleri hadîsinde: “Ve ondan (alâmetlerden) şudur ki: **التحوت** **الوعول**’a üstün gelsin”; yani insanların zayıfları, güçlülerine galip gelsin. Eşrafı **الوعول**’a benzetti; meskenlerinin yüksekliği sebebiyle.

Şeyhimiz dedi ki: **تحت**’a nisbet: **تحتاني**; **فوق**’a nisbet: **فوقاني**. Sanki onlar sonunda elif ve nûn ziyade ettiler; çünkü ikisi nisbet(te) çokça ziyade edilir; çokluğundan dolayı neredeyse muttarid oldu. Buna, Hufâcî **العناية**’de, **عبس**’te işaret etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

تَحْت
تَحْت حت تحت is the contr. of فَوْق: (Msb, K:) and التَّحْتُ [signifying The location that is beneath, below, or under,] is opposed to الفَوْقُ, and is used in relation to that which is separate from another thing; الأَسْفَلُ being used in relation to that which is united with [or a part of] another thing. (Kull.) Sometimes, (K,) تَحْت is an adv. n., (Msb, K,) having a vague signification, its meaning not being clear unless it is prefixed to another word, as in the phrase هٰذَا تَحْتَ هٰذَا [This is beneath, below, or under, this]. (Msb.) And sometimes, it is a simple noun; (K;) in which case, [not having the article ال,] it is indecl., with dammeh for its termination, (K, and I'Ak p. 204,) provided that the noun to which it should be prefixed is suppressed, and the meaning of this is intended to be understood, but not the word itself; (I'Ak ubi suprà;) as in مِنْ تَحْتُ [Beneath, below, or under]; (K;) and in the saying,
أَقَبٌ مِنْ تَحْتُ عَرِيضٌ مِنْ عَلُ
[Lean beneath; broad above]: otherwise, it is decl.; (I'Ak ibid.;) as in تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهَارُ [Rivers running beneath them]; (Kur ii. 23, &c.;) i.e., beneath their trees, (Bd, Jel,) and their pavilions. (Jel.) [You say also, فُلَانٌ تَحْتَ أَمْرِ فُلَانٍ (assumed tropical:) Such a one is under the command, rule, or authority, of such a one. And فُلَانٌ تَحْتَهُ فُلَانَةُ (assumed tropical:) Such a one has as his wife such a woman: see an ex. in a verse cited voce اـِذَا. The dim. is ↓ تُحَيْت: you say, هٰدَا تُحَيْتَ هٰذَا, and مِنْ تُحَيْتِ هٰذَا, This is a little beneath, below, or under, this.] ― -b2- التَّحْتُ is also the sing. of التُّحُوتُ, (IAth, TA,) which latter [in the CK erroneously written التُّحُتُ] signifies The low, base, vile, or ignoble, persons. (A, IAth, K.) It is said in a trad., لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَظْهَرَ التُّحُوتُ وَ تَهْلِكَ الوُعُولُ, i. e. [The hour of resurrection will not come until] the low, or ignoble, persons [shall prevail], and the noble persons [shall perish]: (A, IAth, TA:) or, as some say, until the treasures that are beneath the earth appear. (TA.) And in another trad. it is said that among the signs of the resurrection shall be this: أَنْ يَعْلُو التُّحُوتُ الوُعُولَ That the weak of mankind shall have ascendency over the strong. (TA.)

تَحْتَانِىٌّ
تَحْتَانِىٌّ حت تحتانى تحتاني [Of, or relating to, the location that is beneath, below, or under; inferior; lower;] rel. n. of تَحْت, like as فَوْقَانِىٌّ is of فَوْق: ا and ن being very often added in the rel. n. (TA.) [تُحَيْت dim. of تَحْت, q. v.]

##### Türkçe

تَحْت
**تَحْت** … **فَوْق**’un zıddıdır: (Msb, K:) ve **التَّحْتُ** [altında, aşağıda yahut altında olan mekânı ifade ederek] **الفَوْقُ**’a karşıttır; ve bir şeyden ayrı olan şeye nispetle kullanılır; **الأَسْفَلُ** ise başka bir şeyle birleşik olan [yahut onun bir parçası olan] şeye nispetle kullanılır. (Kull.) Bazen, (K,) **تَحْت** bir zarf ismidir, (Msb, K,) muğlak bir delâlete sahip olarak; başka bir kelimenin başına getirilmedikçe mânâsı açık olmaz; **هٰذَا تَحْتَ هٰذَا** ibaresinde olduğu gibi [Bu, bunun altındadır, aşağısındadır yahut altındadır]. (Msb.) Ve bazen, o yalın bir isimdir; (K;) bu durumda, [başında **ال** olmaksızın] i‘râb kabul etmez, sonu damme ile olur, (K, ve I'Ak s. 204,) kendisine muzaf kılınması gereken isim hazfedildiği ve bunun mânâsının anlaşılması murad edildiği, fakat kelimenin kendisinin değil; (I'Ak mezkûr yerde;) **مِنْ تَحْتُ**’ta olduğu gibi [altından, aşağısından yahut altından]; (K;) ve şu sözde:

أَقَبٌ مِنْ تَحْتُ عَرِيضٌ مِنْ عَلُ
[Altta ince; üstte geniş]: aksi hâlde, i‘râb olunur; (I'Ak aynı yerde;) **تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهَارُ**’da olduğu gibi [Nehirler onların altından akar]; (Kur ii. 23, vb.;) yani, onların ağaçlarının altından, (Bd, Jel,) ve onların çadırlarının altından. (Jel.) [Şunu da dersin: **فُلَانٌ تَحْتَ أَمْرِ فُلَانٍ** (mecazî farz edilerek:) Filân kimse filânın emri, idaresi yahut otoritesi altındadır. Ve **فُلَانٌ تَحْتَهُ فُلَانَةُ** (mecazî farz edilerek:) Filân kimsenin eşi olarak filân kadın vardır: **اـِذَا** maddesinde zikredilen bir beyitte bir örneğe bak. Tasğîri ↓ **تُحَيْت**’tir: **هٰدَا تُحَيْتَ هٰذَا**, ve **مِنْ تُحَيْتِ هٰذَا** dersin; Bu, bunun biraz altındadır, aşağısındadır yahut altındadır.] ― -b2- **التَّحْتُ**, ayrıca **التُّحُوتُ**’un müfredidir, (IAth, TA,) ki bu ikincisi [CK’de yanlışlıkla **التُّحُتُ** yazılmıştır] alçak, bayağı, rezil yahut soysuz kimseler mânâsına gelir. (A, IAth, K.) Bir rivayette şöyle denilmiştir: **لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَظْهَرَ التُّحُوتُ وَ تَهْلِكَ الوُعُولُ**, yani [kıyamet saati gelmez, ta ki] alçak yahut soysuz kimseler [galip gelinceye], ve soylu kimseler [helâk oluncaya kadar]: (A, IAth, TA:) yahut bazılarına göre, yerin altında olan hazineler ortaya çıkıncaya kadar. (TA.) Ve başka bir rivayette, kıyametin alâmetlerinden bunun olacağı söylenmiştir: **أَنْ يَعْلُو التُّحُوتُ الوُعُولَ** İnsanların zayıflarının güçlüler üzerine üstün gelmesi. (TA.)

تَحْتَانِىٌّ
**تَحْتَانِىٌّ** … **تَحْت**’un nisbet ismidir; **فَوْقَانِىٌّ**’nin **فَوْق**’tan olduğu gibi: **ا** ve **ن** nisbet isminde pek çok defa ilâve edilir. (TA.) [**تُحَيْت** **تَحْت**’un tasğîridir; ona bak.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

تَحَتَ
تَحَتَ A ( n. ac. تَحْت 1 ),
a.  Took a low place; was lowly.

تَحْت
تَحْت 1 ,
a.  Under, beneath, below; lower part, underneath.

تُحُوْت
تُحُوْت 27
a.  [ art. ], The lower classes.

تَحْتَاْنِيّ
تَحْتَاْنِيّ 33yi ,
a.  Lower, under; inferior.

##### Türkçe

تَحَتَ
**تَحَتَ** A ( i. is. **تَحْت** 1 ),
a. Alçak bir yer aldı; aşağı oldu.

تَحْت
**تَحْت** 1 ,
a. Altında, altında; aşağıda; alt kısım, alt taraf.

تُحُوْت
**تُحُوْت** 27
a. [ harf-i tarif ], alt sınıflar.

تَحْتَاْنِيّ
**تَحْتَاْنِيّ** 33yi ,
a. Aşağı, alt; aşağı derecede.
