# تحف (ت-ح-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%AD%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - ح - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والتاء والفاء معهما
ح ت ف، ح ف ت، ت ح ف، ف ت ح، ت ف ح مستعملات
حتف:
الحَتْفُ: المَوْتُ وقَضاؤه، ويقال: مات فُلانٌ حَتْفَ أنْفِه أي: بِلا ضَرْب ولا قَتْل، ويُجمَع على حُتُوف. ولا يقال: حَتَفَ فلان، ولا حَتَفَ نفسَه.
تحف:
التُّحْفة أُّبدِلَت التّاء فيها من الواو إلاّ أنّ هذه التاء تلزم في التصريف كله، إلاّ في يَتَفَعَّل كقولهم: يَتَوَحَّف، ويقولون: أتْحَفْتُه تُحْفةً يعني طُرَفَ الفَواكِه.
فتح:
الفَتْحُ: نقيض الإِغلاق.
والفَتْح: افتِتاح دارِ الحَرب. والفَتْح: أن تفتَحَ على مَن يَسْتَقْرِئُكَ.
والفَتْح: أنْ تحكُمَ بين قَوْمٍ يَخْتَصِمون إليكَ، قال تعالى: "رَبَّنا افتَحْ بَيْنَنا وبَيْنَ قَوْمِنا بالحَقِّ".
والفَتْح: النُّصْرةُ، قال تعالى: "إنْ تَستَفْتِحوا فقد جاءَكُم الفَتْح".
واستَفْتَحْتُ اللهَ على فُلانٍ أيْ: سَأَلْتُه النَّصْرَ عليه ونحو ذلك.
والمَفْتَح: الخِزانةُ، ولكُلِّ شَيْءٍ مَفْتَح، ومَفْتِح بالفَتْح والكَسْر، من صُنُوف الأشياء. والفَتّاح: الحاكم.
وقوله تعالى: "ما إنَّ مَفاتِحَه لتَنُوء بالعُصْبَةَ" يعني الكُنُوز وصنُوُف أمواله، فأمّا المَفاتيح فجَمْع المِفتاح الذي يُفتَحُ به المِغلاقُ.
والفُتْحة: تَفَتُّح الإِنسان بما عنده من أموال أو أدب يَتَطاوَل به، يقال: ما هذه الفُتْحة التي أظهَرْتَها، وتَفَتَّحْتَ بها علينا.
وفَواتِح القُرآن: أوائل السُّوَر. وافتِتاح الصَّلاة: التَكبيرةُ الأولى.
وبابٌ فُتُحٌ أي: واسع.
حفت:
الحَفْت: الهَلاكُ، تقول: حَفَتَه اللهُ ولَفَتَه أي أهلَكَه ودَقَّ عُنَقَه.
ورجل حَفَيْتأ، مهموز غير ممدود، إلى القِصَر ولُؤْم الخِلقة.
تفح:
التُّفّاح: فاكهة، الواحدةُ تُفّاحة.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **التاء** ve **الفاء**’ın onlarla birlikte olanı

ح ت ف، ح ف ت، ت ح ف، ف ت ح، ت ف ح kullanımdadırlar.

**حتف**:
**الحَتْفُ**: ölüm ve onun gerçekleşmesi; ve denilir: falan kimse **حَتْفَ أنْفِه** öldü; yani: vuruş olmaksızın ve öldürme olmaksızın. Ve **حُتُوف** üzere çoğul yapılır. Ve denilmez: falan **حَتَفَ** etti, ne de: kendini **حَتَفَ** etti.

**تحف**:
**التُّحْفة**: içindeki **التّاء**, **الواو**’dan bedel kılınmıştır; ancak şu var ki bu **التاء** bütün çekimde gerekli olur; ancak **يَتَفَعَّل**’de müstesna, onların sözü gibi: **يَتَوَحَّف**. Ve derler: onu bir **تُحْفةً** ile **أتْحَفْتُه**; yani meyvelerin nadir olanları.

**فتح**:
**الفَتْحُ**: kapatmanın zıddı.
Ve **الفَتْح**: harp yurdunun açılışı. Ve **الفَتْح**: sana okuma yaptıranı sana açman.
Ve **الفَتْح**: sana hasımlaşarak gelen bir kavim arasında hükmetmendir; Yüce Allah dedi ki: "**رَبَّنا افتَحْ بَيْنَنا وبَيْنَ قَوْمِنا بالحَقِّ**".
Ve **الفَتْح**: yardım/zaferdir; Yüce Allah dedi ki: "**إنْ تَستَفْتِحوا فقد جاءَكُم الفَتْح**".
Ve falana karşı Allah’tan **استَفْتَحْتُ**; yani: ona karşı O’ndan yardım istedim ve bunun benzeri.
Ve **المَفْتَح**: hazinedir; ve her şey için bir **مَفْتَح** vardır; ve **مَفْتِح** (fetha ve kesra ile), şeylerin türlerinden. Ve **الفَتّاح**: hâkimdir.
Ve Yüce Allah’ın sözü: "**ما إنَّ مَفاتِحَه لتَنُوء بالعُصْبَةَ**" yani hazineler ve mallarının türleri; أما **المَفاتيح** ise, onunla kilidin açıldığı **المِفتاح**’ın çoğuludur.
Ve **الفُتْحة**: insanın, kendisiyle üstünlük tasladığı mal veya edep bakımından yanında olanla açılıp saçılmasıdır; denilir: senin ortaya çıkardığın bu **الفُتْحة** nedir, ve onunla bize karşı **تَفَتَّحْتَ**.
Ve **فَواتِح القُرآن**: sûrelerin başları. Ve namazın **افتِتاح**’ı: ilk tekbirdir.
Ve **بابٌ فُتُحٌ**: yani geniş.

**حفت**:
**الحَفْت**: helâktir; dersin: Allah onu **حَفَتَه** ve **لَفَتَه**; yani onu helâk etti ve boynunu kırdı.
Ve **حَفَيْتأ** bir adam; hemzeli, uzatılmış olmayan; kısalığa ve yaratılışın alçaklığına (nispetle).

**تفح**:
**التُّفّاح**: bir meyvedir; tekili **تُفّاحة**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

التُحْفَةُ: ما أَتْحَفْتَ به الرجلَ من البِرِّ واللَطَف وكذلك التُحْفَةُ بفتح الحاء، والجمع تُحَفٌ.

##### Türkçe

**التُحْفَةُ**: kişiye iyilikten ve lütuftan olarak onunla ihsanda bulunduğun şey; aynı şekilde **التُحْفَةُ** (حاء’nın fethasıyla); çoğulu **تُحَفٌ**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ت ف
حتف ، حفت ، فتح ، تفح ، تحف .
حتف : قال الليث : الحَتْفُ : الموْتُ ، وقول العرَب : ماتَ فلانٌ حَتْفَ أَنْفِهِ أي بِلاَ ضَرْبٍ ولا قتلٍ ، والجميع الحُتُوف ، ولم أسمع للحَتْفِ فعلاً .
وروي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( منْ ماتَ حَتْفَ أَنفِه في سبيل الله فقدْ وقَعَ أَجْرُه على الله ) .
قال أبو عُبَيد : هو أن يموت مَوْتاً على فِراشِهِ من غير قَتْل ولا غَرَق ولا سَبُع ولا غيره .
وروي عن عُبَيد بن عُمَيْر أنه قال في السمك : ( ما مات حَتْفَ أَنفِه فلا تأْكُله ) يعني الذي يموت في الماء وهو الطافي .
وقال غيره : إنما قيل للذي يموت على فراشه مات حَتْفَ أَنْفِه . ويقال حَتْفَ أَنْفَيْه ، لأن نَفْسه تخرُجُ بتَنَفُّسِه من فيهِ وأَنفِه .
ويقال أيضاً : ماتَ حَتْفَ فيه ، كما يقال : مات حتْفَ أَنْفِه ، والأنفُ والفمُ : مَخْرَجَا النَّفَس .
ومَنْ قال : حَتْفَ أنْفَيْه ، احْتَمَل أن يكون أراد بأَنْفَيْه سَمَّيْ أنفِه وهما مَنْخَراه ، ويُحْتَمَلُ أن يُرادَ به أَنْفُه وفَمُه فَغُلِّب أحَدُ الإسمين على الآخر لتجاورهما .
شمر : الحَتْفُ : الأمرُ الذي يُوقِعُ في الهلاَكِ ، والسَّبَبُ الذي يكون به الموت ، وأنشد لبعض هُذَيْل :
فَكانَ حَتْفاً بمِقْدَارٍ وأَدْرَكَه
طولُ النَّهار وليلٌ غَيْرُ مُنْصَرِم
تفح : التُّفَّاحُ هذا الثَّمرُ المعروف ، وجمعه تَفَافيح ، وتُصَغَّر التُّفَّاحةُ الواحدةُ تُفَيْفِيحَة ، والمَتْفَحَةُ : المكانُ الذي يَنْبُتُ فيه التُّفَّاحُ الكثيرُ .
تحف : قال الليث : التُّحْفَةُ أبدلت التاء فيها من الواو إلاّ أن هذه التاء تلزم تصريف فعلها إلاّ في التفعّل فإنه يُقَالُ : يَتَوَحَّف ، ويقولون أَتْحَفْتُه تُحْفَةً يعني طُرَفَ الفواكه وغيرهما من الرياحين .
قلت : وأصلُ التُحَفَة وُحَفَة ، وكذلك التُّهَمَة أَصْلُها وُهمَةَ وكذلك التُّخَمَة . ورجل تُكَلَة ، والأصلُ وُكَلَة ، وتُقَاة أَصْلُها وُقَاة ، وتُراثٌ أَصْلُها وُرَاث .
فتح : قال الليث : الفَتْحُ : افتِتَاحُ دار الحرْب ، والفَتْح : نقيض الإغْلاَق ، والفَتْحُ : أن تحكم بين قومٍ يختصمون إليك كما قال الله جلّ وعزّ مُخْبِراً عن شُعَيْب : ( رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ ) ( الأعرَاف : 89 ) .
واسْتَفْتَحْتُ الله على فلان أي سألتُه النَّصْرَ عليه ونحو ذلك .
قال : والمَفْتَحُ : الخِزَانَةُ وكلُّ خِزَانة كانت لِصِنْفٍ من الأشياء فهو مَفْتَحٍ .
والفَتَّاحُ : الحاكِمُ .
وقال الله تعالى : ( إِن تَسْتَفْتِحُواْ فَقَدْ جَآءَكُمُ الْفَتْحُ ) ( الأنفَال : 19 ) . أي إن تَسْتَنْصِرُوا فقد جَاءكُم النَّصْرُ .
ومنه حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه كان يَسْتَفْتِحُ بصعاليك المُهَاجِرِين أي يَسْتَنْصِرُ بهِمْ .
وقال الفَرَّاء : قال أبو جهل يوم بدر : اللَّهم انصر أَفْضَلَ الدِّينَيْن وأحَقَّه بالنَّصْر ، فقال الله : ( إِن تَسْتَفْتِحُواْ فَقَدْ جَآءَكُمُ الْفَتْحُ ) ( الأنفَال : 19 ) يعني النَّصْر .
وقال أبو إسحاق : معناه إن تستنصروا فقد جاءكم النَّصْرُ .
قال : ويجوز أن يكون معناه : إن تَسْتَقْضُوا فَقدْ جاءكم القَضَاء ، وقد جاء في التفسير المعنيان جميعاً .
ورُوِي أن أبا جهل قال يومئذٍ : اللَّهم أقْطَعَنَا للرَّحِم وأفسدَنا للجماعة فأَحِنْه اليوم ، فسأل الله أن يَحكمُ بحَيْن من كان كذلك فَنُصِرَ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ونَالَه هو الحَيْنُ وأَصْحَابَه فقال الله : ( إِن تَسْتَفْتِحُواْ فَقَدْ جَآءَكُمُ الْفَتْحُ ) ( الأنفَال : 19 ) أي إن تَسْتَقضُوا فَقَدْ جَاءكُم القَضَاء .
وقيل إنه قال : ( اللَّهم انْصُر أحَبَّ الفِئَتَيْنِ إليك ) فهذا يدل أَنَّ مَعْنَاه إن تَسْتَنْصِروا ، وكِلا القَوْلَيْن جَيِّد .
وقال الله جلّ وعزّ : ( مِنَ الْكُنُوزِ مَآ إِنَّ مَفَاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ ) ( القَصَص : 76 ) .
قال الفرّاء : مَفَاتحه هاهنا كنوزه وخزائنه ، والمعنى : ما إنَّ مَفَاتِحَه لتُنِيء العُصْبَة تُمِيلُهم من ثِقَلِها .
وروى أبو عَوانة عن حُصَيْن عن أبي رَزِين قال : مفاتِحهُ : خزَائنه أنْ كان كَافِياً مفتاحٌ واحدٌ خَزَائنَ الكوفة ، إنما مَفاتِحُه المالُ .
وروى أبو عَوانة أيضاً عن إسماعيل بن سالم عن أبي صالح ) مِنَ الْكُنُوزِ مَآ إِنَّ مَفَاتِحَهُ ) ( القَصَص : 76 ) .
قال : ما في الخَزائن من مَالٍ تنوء به العُصْبَة .
وقال الزَّجاج في قوله : ( مِنَ الْكُنُوزِ مَآ ) ( القَصَص : 76 ) جاء في التفسير أنَّ مَفاتحه كانت من جلود وكانت تُحْمَلُ على سِتَّين بَغْلاً .
قال : وقيل : مَفَاتحه : خَزَائنه .
قال : والأشبه في التفسير أن مَفَاتحه خَزائنُ مَالِه والله اعْلَمُ بما أراد .
وقال الليث : جمعُ المِفْتاح الذي يُفتح به المِغْلاَق مفاتيح ، وجَمْعُ المَفْتَح الخِزانة المفاتح .
قلت : ويقال للذي يُفْتَح به المِغْلاَق مفتح بكسر الميم ومِفتاح وجمْعُهما مَفَاتح ومفَاتيح ، وهذا قول النحويين .
وقول الله جلّ وعزّ : ( ء أَفَلاَ يُبْصِرُونَ وَيَقُولُونَ مَتَى هَاذَا الْفَتْحُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ لاَ يَنفَعُ الَّذِينَ كَفَرُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ إِيَمَانُهُمْ وَلاَ هُمْ يُنظَرُونَ ) ( السجدة : 28 ، 29 ) الآية .
وقال مجاهد : يومُ الفَتْحِ هاهنا يوم القيامة ، وكذلك قال قَتَادة والكَلْبِيّ .
وقال قتادة : كان أصحاب رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) يقولون : إنْ لنَا يَوماً أوشكَ أَن نَسْتريح فيه وننعَم فقال الكفارُ : ( يُبْصِرُونَ وَيَقُولُونَ مَتَى هَاذَا الْفَتْحُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ ) ( السَّجدَة : 28 ) .
وقال الفَرَّاء : يوم الفتح يعني يوم فتح مكة .
قلتُ : والتفسير جاء بخلاف ما قال وقد نفع الكفارَ من أهل مكة إيمانُهُم يوم فتح مكة .
وقال الزَّجَّاجُ : جاء أيضاً في قوله : ( أَفَلاَ يُبْصِرُونَ وَيَقُولُونَ مَتَى هَاذَا الْفَتْحُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ ) ( السَّجدَة : 28 ) متى هذا الحُكْمُ وَالقضَاءُ ، فأعلم الله أن يوم ذلك الفتح لا ينفع الذين كفروا إيمَانُهُم أي ما داموا في الدنيا فالتَّوْبَةُ مُعْرِضة ولا توبة في الآخرة .
وقال شمر في قول الأسعَر الجُعْفِي :
بأَنِّي عن فُتَاحَتكم غَنِيّ
أي من قضائكم وحُكْمِكم .
وقال قتادة في قوله تعالى : ( ) ( الفَتْح : 1 ) أي قضينا لك قضاءً مُبِيناً .
وفي حديث أبي الدرداء أنه أتى باب معاوية فحجبه فقال : من يأت سُدَدَ السلطان يقم ويقعد ، ومن يأتِ باباً مغلقاً يجد إلى جَنْبه باباً فُتُحاً رحْباً إن دعا أُجِيبَ وإن سأل أَعْطِي . والسّدَّة : السَّقِيفَةُ فوق باب الدار ، وقيل : السُّدَّة : الباب نفسه .
قال أبو عُبَيد وقال الأصمعي : الفُتُح : الواسع . قال : ولم يذهب إلى المفْتُوح ولكن إلى السَّعَة . قال أبو عُبَيد : يعني بالفُتُح الطلب إلى الله والمسألة .
والفَتّاحُ في صفة الله معناه الحَاكم ، وأهلُ اليمن يقولون للقَاضِي الفَتَّاحُ ، ويقول أحدهم لصاحبه : تعال حتى أُفَاتِحَك إلى الفَتّاح .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الفَتَاح : الحكومة ، ويقال للقاضي الفَتّاح : لأنه يَفْتح مواضع الحقِّ .
قال : والفَتْحُ : النَّهْرُ ، قلت : وجاء في الحديث ( ما سُقِيَ فَتْحاً ففيه العُشْر ) والمعنى ما فُتِح إليه ماءُ النهر فتحاً من الزروع والنخيل ففيه العُشْر .
وأخبرني المُنْذِرِي عن ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الوَسْمِيُّ أولُ المطر وهو الفَتُوح بفتح الفاء ، وأقرأنيه المنذري في موضع آخر أَوَّل مطر الوَسْمِي الفُتُوحُ ، الواحدُ فَتْح ، وأَنْشَد :
يَرْعَى غُيُوثَ العَهْدِ والفُتُوحا
قلت : وهذا هو الصَّوَابُ .
أبو عُبَيد عن الأصمعي : الفتْحُ : ما جَرَى في الأنهار من الماء .
وقال الليْثُ : الفُتْحَةُ . تَفَتُّح الإنسان بما عنده من مِلْكٍ أو أَدَبٍ يَتَطَاوَلُ به ، تقول : ما هذه الفُتْحَةُ التي أظهرتها وتَفَتَّحْتَ بها علينا .
وفواتِحُ القرآن : أوائل السَّور ، الواحدةُ فاتحة ، وأُمُّ الكِتَابِ يقال لها فاتحةُ القرآن .
أبو عُبَيد عن أبي زيد : باب فُتُحٌ أي واسعٌ ضَخْم ، وقال الكِسَائِيُّ : قارورةٌ فُتُحٌ : ليس لها صِمَامٌ ولا غِلاف .
وقال ابن بُزُرْج : الفَتْحَي : الرِّيحُ ، وأنْشَد :
أكُلُّهُمُ لا بَارَكَ الله فيهِمُ
إذا ذُكِرَتْ فَتْحَى من البَيْع عَاجِبُ
فَتْحَى على فَعْلَي .
شمر عن خالد بن جَنْبَه يقال : فاتَحَ الرجلُ امْرَأَتَهُ إذا جامعها .
قال : وتفاتَحَ الرجلان إذا تَفَاتَحَا كلاماً
بينهما وتَخَافَتَا دون الناس .
والفُتْحَةُ : الفُرْجَةُ في الشيء .
أبو عُبَيد عن أبي زيد : الفَتُوح : الناقة الواسعةُ الإحليل وقد فَتَحَت وأَفْتَحَت ، والثَّرُورُ مثل الفَتُوح . والفُتَاحَةُ : الحُكُومةُ ، ومنه قوله :
بأنِّي عن فُتَاحَتِكُم غَنِيّ
حفت : قال الليث : الْحَفْتُ : الهَلاكُ ، تقول : حَفَتَه الله أي أهلكه ودَقَّ عُنُقه ، قلت : لم أسمع حَفَتَه بمعنى دَقَّ لغير اللَّيْث ، والذي سمعناه عَفَتَه ولَفَتَه إذا لَوَى عَنُقَهُ وكسره ، فإن جاء عن العرب حَفَتَه بمعنى عَفَتَه فهو صحيح وإلا فهو مُريب ويشبه أن يكون صحيحاً لتعاقب الحاء والعَين في حروف كثيرة .
أبو عُبَيد عن الأصمعي إذا كان مع قِصَرِ الرجل سِمَنٌ قيل رجلٌ حَفَيْتَأٌ مَهْمُوزٌ مَقْصُورٌ ، ومثله حَفَيْسَأٌ وأنشد ابن الأعرابي :
لا تجعليني وعُقَيْلاً عِدْلَيْنِ
حَفَيْسَأ الشَّخصِ قَصيرَ الرِّجْلَيْنِ

##### Türkçe

ح ت ف
**حتف** , **حفت** , **فتح** , **تفح** , **تحف** .

**حتف** : **الليث** dedi: **الحَتْفُ**: ölüm(dür); ve Arapların sözü: “Falanca **حَتْفَ أَنْفِهِ** öldü” yani darbe olmaksızın ve öldürme olmaksızın; ve çoğulu **الحُتُوف**’tur; ve **الحَتْف** için bir fiil işitmedim.

Peygamber’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet olundu ki şöyle dedi: “Kim Allah yolunda **حَتْفَ أَنفِه** ölürse, artık onun ecri Allah’ın üzerine düşmüştür.”

**أبو عُبَيد** dedi: O, öldürme olmaksızın ve boğulma olmaksızın ve yırtıcı hayvan olmaksızın ve başkası olmaksızın, döşeğinde bir ölümle ölmesidir.

**عُبَيد بن عُمَيْر**’den rivayet olundu ki balık hakkında şöyle dedi: “**حَتْفَ أَنفِه** ölen şeyi yeme” yani suda ölen ve suyun yüzüne çıkan (balık)tır.

Başkası dedi: Ancak döşeğinde ölen kimse için “**حَتْفَ أَنْفِه** öldü” denilmiştir. Ve “**حَتْفَ أَنْفَيْه**” de denir; çünkü nefsi, ağzından ve burnundan nefes almasıyla çıkar.

Ve ayrıca denir: “**حَتْفَ فيه** öldü”; “**حتْفَ أَنْفِه** öldü” denildiği gibi; ve burun ile ağız: nefesin iki çıkış yeridir.

Ve kim “**حَتْفَ أنْفَيْه**” derse, “**أَنْفَيْه**” ile burnunun iki ucunu, yani iki burun deliğini kastetmiş olması muhtemeldir; ve onunla burnu ve ağzı kastedilmiş olması da muhtemeldir; böylece komşulukları sebebiyle iki isimden biri diğerine galip kılınmıştır.

**شمر**: **الحَتْفُ**: helâke düşüren iş; ve ölümün kendisiyle olduğu sebep; ve Hüzeyl’den birine ait olarak şu beyti okudu:
فَكانَ حَتْفاً بمِقْدَارٍ وأَدْرَكَه
طولُ النَّهار وليلٌ غَيْرُ مُنْصَرِم

**تفح** : **التُّفَّاحُ** bu bilinen meyvedir; çoğulu **تَفَافيح**’tir; tek bir **التُّفَّاحة** küçültülerek **تُفَيْفِيحَة** yapılır; **المَتْفَحَةُ**: içinde çok **التُّفَّاحُ** biten yer.

**تحف** : **الليث** dedi: **التُّحْفَةُ**’deki **التاء**, **الواو**’dan bedel kılınmıştır; ancak bu **التاء**, fiilinin çekiminde, yalnız **التفعّل** dışında, lâzım olur; çünkü (o babda) “**يَتَوَحَّف**” denir; ve “Ona **تُحْفَةً** verdim” derler; yani meyvelerin nadirleri ve ikisi dışındaki reyhanlardan (şeyler).

Dedim: **التُحَفَة**’nin aslı **وُحَفَة**’dir; ve yine **التُّهَمَة**’nin aslı **وُهمَةَ**’dir; ve yine **التُّخَمَة**. Ve **تُكَلَة** (olan) bir adam; aslı **وُكَلَة**’dir; ve **تُقَاة**’nin aslı **وُقَاة**’dir; ve **تُراثٌ**’ın aslı **وُرَاث**’tır.

**فتح** : **الليث** dedi: **الفَتْحُ**: harp yurdunun açılışı; ve **الفَتْح**: kapatmanın zıddı; ve **الفَتْحُ**: sana davalaşarak gelen bir kavim arasında hükmetmendir; nitekim Allah azze ve celle, Şuayb’dan haber vererek şöyle dedi: “( رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ ) ( الأعرَاف : 89 )”.

Ve “Falana karşı Allah’tan **اسْتَفْتَحْتُ**” yani ona karşı O’ndan yardım istedim ve bunun benzeri.

Dedi: **المَفْتَحُ**: hazine; ve her ne hazine bir şey türü için olursa o **مَفْتَحٍ**’tır.

Ve **الفَتَّاحُ**: hâkimdir.

Allah تعالى dedi: “( إِن تَسْتَفْتِحُواْ فَقَدْ جَآءَكُمُ الْفَتْحُ ) ( الأنفَال : 19 )” yani eğer yardım isterseniz, size yardım gelmiştir.

Ve ondan, Peygamber’in ( صلى الله عليه وسلم ) hadisi: muhacirlerin yoksullarıyla **يَسْتَفْتِحُ** idi; yani onlarla yardım isterdi.

**الفَرَّاء** dedi: **أبو جهل** Bedir günü dedi: “Allah’ım, iki dinden en faziletlisini ve yardıma en layık olanını muzaffer kıl”; bunun üzerine Allah dedi: “( إِن تَسْتَفْتِحُواْ فَقَدْ جَآءَكُمُ الْفَتْحُ ) ( الأنفَال : 19 )” yani yardım.

**أبو إسحاق** dedi: manası: eğer yardım isterseniz, size yardım gelmiştir.

Dedi: ve caizdir ki manası şu olsun: eğer hüküm isterseniz, size hüküm gelmiştir; ve tefsirde iki mana da birlikte gelmiştir.

Ve rivayet olundu ki **أبو جهل** o gün dedi: “Allah’ım, akrabalığı en çok koparanımız ve topluluğu en çok bozanımız biziz; bugün onu helâk et”; böylece Allah’tan, böyle olan kimse hakkında helâk hükmü vermesini istedi; derken Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) muzaffer kılındı; ve helâk ona ve ashabına erişti; bunun üzerine Allah dedi: “( إِن تَسْتَفْتِحُواْ فَقَدْ جَآءَكُمُ الْفَتْحُ ) ( الأنفَال : 19 )” yani eğer hüküm isterseniz, size hüküm gelmiştir.

Ve denildi ki o dedi: “( اللَّهم انْصُر أحَبَّ الفِئَتَيْنِ إليك )”; bu, manasının “eğer yardım isterseniz” olduğuna delalet eder; ve iki sözün ikisi de iyidir.

Allah azze ve celle dedi: “( مِنَ الْكُنُوزِ مَآ إِنَّ مَفَاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ ) ( القَصَص : 76 )”.

**الفرّاء** dedi: buradaki **مَفَاتحه**: onun hazineleri ve depolarıdır; mana: “Onun **مَفَاتِحَه**’i, ağırlığından dolayı topluluğu eğdirir, onları meylettirir.”

**أبو عَوانة** **حُصَيْن**’den, o da **أبي رَزِين**’den rivayet etti; dedi: **مفاتِحهُ**: onun hazineleridir; tek bir anahtar Kûfe hazinelerine kâfi olsaydı (bile); onun **مَفاتِحُه**’i ancak maldır.

**أبو عَوانة** ayrıca **إسماعيل بن سالم**’den, o da **أبي صالح**’tan rivayet etti: “( مِنَ الْكُنُوزِ مَآ إِنَّ مَفَاتِحَهُ ) ( القَصَص : 76 )”.

Dedi: hazinelerdeki, topluluğun yüklenip taşıyamayacağı maldır.

**الزَّجاج** “( مِنَ الْكُنُوزِ مَآ ) ( القَصَص : 76 )” sözü hakkında dedi: tefsirde geldiğine göre onun **مَفاتحه**’i derilerden idi ve altmış katır üzerinde taşınırdı.

Dedi: ve denildi: **مَفَاتحه**: onun hazineleridir.

Dedi: tefsirde daha benzeri, **مَفَاتحه**’in onun mal hazineleri olmasıdır; Allah, neyi murad ettiğini daha iyi bilir.

**الليث** dedi: kilidi açan **المِفْتاح**’ın çoğulu **مفاتيح**’tir; hazine olan **المَفْتَح**’ın çoğulu **المفاتح**’tır.

Dedim: kilidi açan şeye, **الميم**’i kesreli olarak **مفتح** ve **مِفتاح** denir; ikisinin çoğulu **مَفَاتح** ve **مفَاتيح**’tir; bu, nahivcilerin sözüdür.

Allah azze ve celle’nin sözü: “( ء أَفَلاَ يُبْصِرُونَ وَيَقُولُونَ مَتَى هَاذَا الْفَتْحُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ لاَ يَنفَعُ الَّذِينَ كَفَرُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ إِيَمَانُهُمْ وَلاَ هُمْ يُنظَرُونَ ) ( السجدة : 28 ، 29 )” âyeti.

**مجاهد** dedi: buradaki **يومُ الفَتْحِ** kıyamet günüdür; **قَتَادة** ve **الكَلْبِيّ** de böyle dedi.

**قتادة** dedi: Resûlullah’ın ( صلى الله عليه وسلم ) ashabı derlerdi: “Bizim bir günümüz var; yakındır ki onda rahat eder ve nimetleniriz”; bunun üzerine kâfirler dedi: “( يُبْصِرُونَ وَيَقُولُونَ مَتَى هَاذَا الْفَتْحُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ ) ( السَّجدَة : 28 )”.

**الفَرَّاء** dedi: **يوم الفتح** yani Mekke’nin fetih günü.

Dedim: tefsir, onun dediğinin hilafına geldi; ve Mekke ehlinden kâfirlere, Mekke’nin fetih günü imanları fayda verdi.

**الزَّجَّاجُ** dedi: “( أَفَلاَ يُبْصِرُونَ وَيَقُولُونَ مَتَى هَاذَا الْفَتْحُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ ) ( السَّجدَة : 28 )” hakkında da geldi: “Ne zaman bu hüküm ve kaza?”; böylece Allah bildirdi ki o **الفتح** gününde, kâfir olanlara imanları fayda vermez; yani dünyada oldukları müddetçe tevbe arz olunmuştur; âhirette tevbe yoktur.

**شمر**, **الأسعَر الجُعْفِي**’nin sözü hakkında:
بأَنِّي عن فُتَاحَتكم غَنِيّ
yani sizin kazanızdan ve hükmünüzden (müstağniyim).

**قتادة** Allah تعالى’nın sözü hakkında dedi: “( ) ( الفَتْح : 1 )” yani sana apaçık bir hükümle hükmettik.

**أبي الدرداء** hadîsinde: Muâviye’nin kapısına geldi de onu perdeledi; bunun üzerine dedi: “Kim sultanın **سُدَد**’ına gelirse kalkar ve oturur; kim kapalı bir kapıya gelirse, yanında genişçe açılmış bir kapı bulur; dua ederse icabet olunur, isterse verilir.” Ve **السّدَّة**: ev kapısının üstündeki saçaktır; ve denildi: **السُّدَّة**: kapının kendisidir.

**أبو عُبَيد** dedi; ve **الأصمعي** dedi: **الفُتُح**: geniştir. Dedi: ve **المفْتُوح**’a gitmedi; fakat genişliğe gitti. **أبو عُبَيد** dedi: **الفُتُح** ile Allah’a yönelişi ve istemeyi kastediyor.

Allah’ın sıfatında **الفَتّاحُ**: manası hâkimdir; Yemen ehli kadıya **الفَتَّاحُ** derler; ve onlardan biri arkadaşına der: “Gel, seni **الفَتّاح**’a **أُفَاتِحَك** edeyim.”

**ثعلب**’ın **ابن الأعرابي**’den rivayeti: **الفَتَاح**: hüküm vermedir; ve kadıya **الفَتّاح** denir; çünkü hakkın yerlerini açar.

Dedi: ve **الفَتْحُ**: nehirdir. Dedim: hadiste geldi: “( ما سُقِيَ فَتْحاً ففيه العُشْر )”; mana: nehir suyunun, ekinlere ve hurmalıklara doğru bir açılışla akıtıldığı şeyde onda öşür vardır.

**المُنْذِرِي** bana haber verdi; **ثعلب**’dan, o da **ابن الأعرابي**’den: **الوَسْمِيُّ** yağmurun ilki olup o, **الفَتُوح**’tur (fâ’nın fethasıyla); ve **المنذري** bana başka bir yerde okuttu: **الوَسْمِي** yağmurunun ilki **الفُتُوحُ**’tur; tekili **فَتْح**’tır; ve şu beyti okudu:
يَرْعَى غُيُوثَ العَهْدِ والفُتُوحا

Dedim: ve bu, doğru olanın ta kendisidir.

**أبو عُبَيد** **الأصمعي**’den: **الفتْحُ**: nehirlerde akan sudur.

**الليْثُ** dedi: **الفُتْحَةُ**: kişinin, kendisiyle üstünlük tasladığı mülk veya edep bakımından yanında olanla açılıp saçılmasıdır; dersin ki: “Bize karşı ortaya çıkardığın ve onunla bize karşı **تَفَتَّحْتَ** olduğun bu **الفُتْحَةُ** nedir?”

Kur’ân’ın **فواتِحُ**’i: sûrelerin başlarıdır; tekili **فاتحة**’dır; ve **أُمُّ الكِتَابِ**’a Kur’ân’ın **فاتحةُ**’sı denir.

**أبو عُبَيد** **أبي زيد**’den: **باب فُتُحٌ** yani geniş, iri. Ve **الكِسَائِيُّ** dedi: **قارورةٌ فُتُحٌ**: onun tıpası da yoktur, kılıfı da yoktur.

**ابن بُزُرْج** dedi: **الفَتْحَي**: rüzgârdır; ve şu beyti okudu:
أكُلُّهُمُ لا بَارَكَ الله فيهِمُ
إذا ذُكِرَتْ فَتْحَى من البَيْع عَاجِبُ
**فَتْحَى** **فَعْلَي** vezni üzerinedir.

**شمر** **خالد بن جَنْبَه**’den: denir ki: adam, karısıyla cima ederse **فاتَحَ** (olur).

Dedi: ve iki adam, aralarında konuşmayı **تَفَاتَحَا** ederlerse **تفاتَحَ** ederler; ve insanlardan aşağıda **تَخَافَتَا** ederler.

**الفُتْحَةُ**: şeydeki gediktir.

**أبو عُبَيد** **أبي زيد**’den: **الفَتُوح**: idrar yolu geniş olan dişi devedir; ve **فَتَحَت** ve **أَفْتَحَت**. Ve **الثَّرُورُ** **الفَتُوح** gibidir. Ve **الفُتَاحَةُ**: hüküm vermedir; ve ondan onun sözü:
بأنِّي عن فُتَاحَتِكُم غَنِيّ

**حفت** : **الليث** dedi: **الْحَفْتُ**: helâktir; dersin ki: “Allah onu **حَفَتَه**” yani onu helâk etti ve boynunu inceltti. Dedim: **حَفَتَه**’yi “inceltti” manasında **اللَّيْث**’ten başkası için işitmedim; işittiğimiz **عَفَتَه** ve **لَفَتَه**’dir; boynunu büktüğünde ve kırdığında. Eğer Araplardan **حَفَتَه** “**عَفَتَه**” manasında gelmişse o doğrudur; yoksa o şüphelidir; ve birçok harfte **الحاء** ile **العَين**’in ardışıklığı sebebiyle doğru olması benzer.

**أبو عُبَيد** **الأصمعي**’den: adamın kısalığıyla beraber şişmanlık olursa “**حَفَيْتَأٌ**” denir; hemzeli, maksûr; ve benzeri **حَفَيْسَأٌ**’dır. Ve **ابن الأعرابي** şu beyti okudu:
لا تجعليني وعُقَيْلاً عِدْلَيْنِ
حَفَيْسَأ الشَّخصِ قَصيرَ الرِّجْلَيْنِ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التُّحْفةُ: الطُرْفةُ من الفاكهة وغيرها من الرَّياحين.
والتُّحْفةُ: ما أَتْحَفْتَ به الرجلَ من البِرِّ واللُّطْف والنَّغَص، وكذلك التُّحَفة، بفتح الحاء، والجمع تُحَفٌ، وقد أَتْحَفَه بها واتَّحَفَه؛ قال ابن هَرْمةَ:
واسْتَيْقَنَتْ أَنها مُثابِرةٌ،
وأَنـَّها بالنَّجاحِ مُتَّحِفَهْ
قال صاحب العين: تاؤه مبدلة من واو إلا أَنـَّها لازمةٌ لجميع تَصارِيف فعلها إلا في يَتَفَعل. يقال: أَتْحَفْتُ الرجل تُحْفةً وهو يَتَوَحَّفُ، وكأَنهم كرهوا لزوم البدل ههنا لاجتماع المِثْلين فردوه إلى الأَصل، فإن كان على ما ذهب إليه فهو من وَحَفَ، وقال الأَزهري: أَصل التُّحْفةِ وُحْفةٌ، وكذلك التُّهَمَةُ أَصلها وُهَمَةٌ، وكذلك التُّخَمةُ، ورجل تُكَلةٌ، والأَصل وُكَلة، وتُقاةٌ أَصلها وُقاةٌ، وتُراثٌ أَصله وُراثٌ. وفي الحديث: تُحْفةُ الصائِم الدُّهْنُ والمِجْمَرُ، يعني أَنه يُذْهِب عنه مَشَقَّةَ الصوْمِ وشِدَّتَه. وفي حديث أَبي عَمْرةَ في صفة التمر: تُحْفةُ الكَبير وصُمْتةُ الصغير. وفي الحديث: تُحْفةُ المؤمنِ الموتُ أَي ما يُصِيبُ المؤْمنَ في الدنيا من الأَذى، وما له عند اللّه من الخير الذي لا يَصِلُ إليه إلا بالموتِ؛ وأَنشد ابن الأَثير:
قد قُلْت إذ مَدَحُوا الحياةَ وأَسْرَفُوا:
في الـمَوْتِ أَلْفُ فَضِيلةٍ لا تُعْرَفُ
مِنْها أَمانُ عَذابِه بِلقائِه،
وفِراقُ كلِّ مُعاشِرٍ لا يُنْصِفُ
ويشبهه الحديث الآخر: الموتُ راحةُ المؤمنِ.

##### Türkçe

**التُّحْفةُ**: meyveden ve başka **الرَّياحين**den (güzel kokulu bitkilerden) olan **الطُرْفةُ** (nadir/hoş şey).

Ve **التُّحْفةُ**: erkeğe **البِرِّ** (iyilik), **اللُّطْف** (lütuf/yumuşaklık) ve **النَّغَص** (rahatsızlık/acı) cinsinden kendisiyle **أَتْحَفْتَ** ettiğin şey; yine böyledir **التُّحَفة**; **الحاء**’ın fethiyle; çoğulu **تُحَفٌ**dur. Ve onu onunla **أَتْحَفَه** etti ve **اتَّحَفَه** etti; İbn Herme dedi ki:

واسْتَيْقَنَتْ أَنها مُثابِرةٌ،
وأَنـَّها بالنَّجاحِ مُتَّحِفَهْ

**العين**’in sahibi dedi ki: onun **تاء**’sı bir **واو**’dan bedeldir; ancak o, fiilinin bütün tasrifleri için lâzımdır; yalnız **يَتَفَعل**’de (böyle) değildir. Denir ki: “Erkeği bir **تُحْفةً** ile **أَتْحَفْتُ** ettim” ve o **يَتَوَحَّفُ** eder; sanki burada bedelin lüzumunu, iki benzerin birleşmesi sebebiyle çirkin gördüler de onu asla döndürdüler; eğer onun gittiği üzere ise, o **وَحَفَ**’dandır. Ve el-Ezherî dedi ki: **التُّحْفةِ**’nin aslı **وُحْفةٌ**’dir; yine **التُّهَمَةُ**’nin aslı **وُهَمَةٌ**’dir; yine **التُّخَمةُ** (böyledir); ve bir adam **تُكَلةٌ** (dir); asl(ı) **وُكَلة**’dir; ve **تُقاةٌ**’nin aslı **وُقاةٌ**’dir; ve **تُراثٌ**’ın aslı **وُراثٌ**’tır. Ve hadiste: “**تُحْفةُ الصائِم** **الدُّهْنُ** ve **المِجْمَرُ**dur”; yani o, ondan orucun meşakkatini ve şiddetini giderir. Ve hurmanın sıfatı hakkında Ebû Amra hadîsinde: “**تُحْفةُ الكَبير** ve **صُمْتةُ الصغير**.” Ve hadiste: “**تُحْفةُ المؤمنِ** ölüm(dür)”; yani mümine dünyada eziyetten isabet eden şey ve Allah katında onun için olan, ölümsüz ona ulaşamadığı hayır. Ve İbnü’l-Esîr inşâd etti:

قد قُلْت إذ مَدَحُوا الحياةَ وأَسْرَفُوا:
في الـمَوْتِ أَلْفُ فَضِيلةٍ لا تُعْرَفُ
مِنْها أَمانُ عَذابِه بِلقائِه،
وفِراقُ كلِّ مُعاشِرٍ لا يُنْصِفُ

Ve ona benzer diğer hadis: “Ölüm, müminin rahatıdır.”

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ت ح ف * * التُّحْفةُ * ما أتحفت به الرجل من البر واللطف وكذا * التُحَفَةُ * بفتح الحاء والجمع * تُحَفٌ

##### Türkçe

* ت ح ف * * **التُّحْفةُ** * bir kimseye iyilik ve lütuf kabilinden kendisiyle ihsanda bulunduğun şey; aynı şekilde * **التُحَفَةُ** * (حاء’nın fethiyle); çoğulu * **تُحَفٌ** *

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

التحفة، بالضم وكهمزة، نقلها الجوهري، والصاغاني: ما أتحفت به الرجل من البر واللطف، محركة، وفي بعض النسخ بالضم، التحفة: الطرفة من الفاكهة وغيرها من الرياحين، ج: تحف، وقد أتحفته تحفة: إذا أطرفته بها، وفي الحديث: )تحفة الصائم الدهن والمجمر( يعني أنه يذهب عنه مشقة الصوم وشدته، وفي حديث أبي عمرة: )تحفة الكبير وصمتة الصغير( وفي حديث آخر: ) تحفة المؤمن الموت(، أو أصلها وحفة بالواو، إلا أن هذه التاء لازمة في تصريف الفعل كله، إلا في قولهم: يتفعل، فإنهم يقولون: أتحفت الرجل تحفة، وهو يتوحف، كما يقولون: يتوكف، قاله الليث، وكأنهم كرهوا لزوم البدل هنا، لاجتماع المثلين، فردوه إلى الأصل، فإن كان على ما ذهب إليه فتذكر في و ح ف، وكذلك التهمة، والتخمة، وتقاة، وتراث، وأشباهها.
 ومما يستدرك عليه: اتحفه، بتشديد التاء، فهو متحف، بمعنى أتحفه، قال ابن هرمة:
  واستفنت أنها مثابرة                      وأنها بالنجاح متحفه

##### Türkçe

**التحفة**, (ötre ile) ve hemze gibi; onu el-Cevherî ve es-Sâğânî nakletti: erkeğe iyilik ve lütuf olarak **أتحفت** ettiğin şey; harekeli; ve bazı nüshalarda ötre ile: **التحفة**: meyveden ve reyhanlardan başkasından olan nadire; çoğulu: **تحف**; ve onu bir **تحفة** ile **أتحفته** ettim: onunla onu nadire sahibi kıldığın zaman. Ve hadiste: (**تحفة الصائم الدهن والمجمر**) yani o, ondan orucun meşakkatini ve şiddetini giderir. Ve Ebû ‘Amra hadîsinde: (**تحفة الكبير وصمتة الصغير**) ve başka bir hadiste: (**تحفة المؤمن الموت**); yahut aslı vav ile **وحفة**’dir; ancak bu **التاء** fiilin bütün tasrifinde lâzımdır; ancak onların “**يتفعل**” sözünde; çünkü onlar: erkeği bir **تحفة** ile **أتحفت** ettim derler, o da **يتوحف** eder; onların: **يتوكف** dedikleri gibi; onu el-Leys söyledi. Ve sanki burada bedelin lâzım olmasını kerih gördüler; iki benzerin toplanmasından dolayı; onu asla döndürdüler. Şayet onun gittiği üzere ise, **و ح ف**’te zikredilir; ve كذلك **التهمة** ve **التخمة** ve **تقاة** ve **تراث** ve benzerleri.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **اتحفه**, **التاء**’yı şeddeli (olarak); o hâlde o **متحف**’tır; **أتحفه** manasında. İbn Hirma dedi ki:
  Ve o, onun sebat edici olduğunu anladı                      Ve onun, başarı ile **متحفه** olduğunu

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

اتحفهُ بِهِ
4 اتحفهُ بِهِ اتحفه به اتحفه بة [He presented him with it; or gave it to him as a تُحْفَة, q. v.]: (S, Msb:) and اتحفهُ تُحْفَةً [He made a present to him; or gave him a تُحْفَة; and so اتحفهُ alone, as in an ex. cited voce أَتْفَحَ]: (K, TA:) i. q. أَطْرَفَهُ بِتُحْفَةٍ [which properly means He presented him with a novel, or rare, and pleasing present; or a gift not given to any one before; or a gift of which he (the recipient) did not possess the like, and which pleased him]: and ↓ اِتَّحَفَهُ signifies the same as أَتْحَفَهُ. (TA.)

اِتَّحَفَهُ
8 اِتَّحَفَهُ أتحف أتحفه اتحفه اتحفة تحفى : see above. [Perhaps originally اِوْتَحَفَهُ: see what follows.]

تُحْفَةٌ
تُحْفَةٌ حف حفي تحفه تحفة and تُحَفَةٌ (S, Msb, K, &c.) i. q. بِرٌّ [as meaning A gratuitous gift, or favour; or a bounty, or benefit]; and لَطَفٌ [meaning a present; i. e. a thing sent to another in token of courtesy or honour]; (K;) in some copies of the K, لُطْف; (TA;) [i. e.] التحفة signifies مَا أَتْحَفْتَ بِهِ الرَّجُلَ مِنَ البِرِّ وَاللَّطَفِ; (S;) or [simply] مَا أَتْحَفْتَ بِهِ غَيْرَكَ: (Msb:) and a طُرْفَة [which properly signifies a gift not given to any one before; or of which the recipient did not possess the like, and which pleases him;] (K, TA;) of fruit, and of sweet-smelling flowers: (TA:) [it generally means simply a present; or a rare, or pleasing, or rare and pleasing, present:] pl. تُحَفٌ. (S, K.) Accord. to some, it is originally وُحْفَةٌ: (K, TA:) Az says that its ت is originally و: (Msb:) and تَوَحَّفَ is quasi-pass. of أَتْحَفَهُ: (Lth, TA:) so that it should be mentioned in art. وحف: (K, TA:) being like تُهَمَةٌ and تُخَمَةٌ &c. (TA.) It is said in a trad., تُحْفَةُ الصَّائِمِ الدُّهْنُ وَ المِجْمَرُ [The pleasing present for the faster is oil, and aloes-wood or the like]; i. e., these dispel from him the grievousness and distress occasioned by the fasting. (TA.) And in another, respecting dates, تُحْفَةُ الكَبِيرِ وَصُمْتَةُ الصَّغِيرِ [i. e. The date is the pleasing gift for the big, or full-grown, or old, and the quieter of the little one, or child]. (TA.) And in another, تُحْفَةُ المُؤْمِنِ المَوْتُ [The boon for the believer is death]. (TA.)

##### Türkçe

اتحفهُ بِهِ
4 **اتحفهُ بِهِ** **اتحفه به** **اتحفه بة** [Onu bununla ona sundu; yahut onu ona bir **تُحْفَة** olarak verdi; bkz.]: (S, Msb:) ve **اتحفهُ تُحْفَةً** [Ona bir hediye yaptı; yahut ona bir **تُحْفَة** verdi; ve böylece, **اتحفهُ** tek başına da; **أَتْفَحَ** maddesinde zikredilen bir örnekte olduğu gibi]: (K, TA:) **أَطْرَفَهُ بِتُحْفَةٍ** ile aynı (i. q.) [ki bu aslında “Ona yeni, yahut nadir ve hoş bir hediye sundu; yahut daha önce hiç kimseye verilmeyen bir hediye; yahut (alanın) benzerine sahip olmadığı ve onu hoşnut eden bir hediye” demektir]: ve ↓ **اِتَّحَفَهُ** **أَتْحَفَهُ** ile aynı şeyi ifade eder. (TA.)

اِتَّحَفَهُ
8 **اِتَّحَفَهُ** **أتحف** **أتحفه** **اتحفه** **اتحفة** **تحفى**: yukarıya bak. [Belki aslında **اِوْتَحَفَهُ** idi: aşağıda gelen şeye bak.]

تُحْفَةٌ
**تُحْفَةٌ** **حف** **حفي** **تحفه** **تحفة** ve **تُحَفَةٌ** (S, Msb, K, vb.) **بِرٌّ** ile aynı (i. q.) [“karşılıksız bir bağış yahut iyilik; yahut bir ihsan, yahut fayda” mânasında]; ve **لَطَفٌ** [“hediye” mânasında; yani nezaket yahut ikram nişanesi olarak başkasına gönderilen bir şey]; (K;) K’nin bazı nüshalarında **لُطْف**; (TA;) [yani] **التحفة** şu mânaya gelir: **مَا أَتْحَفْتَ بِهِ الرَّجُلَ مِنَ البِرِّ وَاللَّطَفِ**; (S;) yahut [sadece] **مَا أَتْحَفْتَ بِهِ غَيْرَكَ**: (Msb:) ve bir **طُرْفَة** [ki bu aslında “daha önce hiç kimseye verilmeyen; yahut alanın benzerine sahip olmadığı ve onu hoşnut eden bir hediye”yi ifade eder;] (K, TA;) meyveden ve güzel kokulu çiçeklerden: (TA:) [genellikle sadece “hediye”; yahut “nadir”; yahut “hoş”; yahut “nadir ve hoş” hediye demektir:] çoğulu **تُحَفٌ**. (S, K.) Bazılarına göre, aslında **وُحْفَةٌ**’dir: (K, TA:) Az der ki onun **ت**’si aslında **و**’dur: (Msb:) ve **تَوَحَّفَ** **أَتْحَفَهُ**’nun kısmen edilgeni (quasi-pass.) gibidir: (Lth, TA:) böylece **وحف** maddesinde zikredilmesi gerekir: (K, TA:) **تُهَمَةٌ** ve **تُخَمَةٌ** vb. gibi olmak üzere. (TA.) Bir rivayette şöyle denilmiştir: **تُحْفَةُ الصَّائِمِ الدُّهْنُ وَ المِجْمَرُ** [Oruçlunun hoş hediyesi yağdır ve öd ağacı yahut benzeri]; yani bunlar, orucun sebep olduğu ağırlığı ve sıkıntıyı ondan giderir. (TA.) Ve bir diğerinde, hurmalar hakkında: **تُحْفَةُ الكَبِيرِ وَصُمْتَةُ الصَّغِيرِ** [yani: Hurma, büyük yahut yetişkin yahut yaşlı için hoş hediyedir; ve küçük yahut çocuk için daha susturucudur]. (TA.) Ve bir diğerinde: **تُحْفَةُ المُؤْمِنِ المَوْتُ** [Mümin için ihsan ölümdür]. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

تَحَفَ
تَحَفَ أَتْحَفَ IV
a.  [ acc. &  Bi ], Presented with ( a gift ).

تُحْفَة
تُحْفَة 3t ,  تُحَفَة 9t , ( pl. تُحَف 9 ,  تَحَاْئِفُ 46 ),
a.  Goodness, gentleness.

b.  Precious thing.

##### Türkçe

تَحَفَ
**تَحَفَ** **أَتْحَفَ** IV
a. [ -i hâl & **بِ** ile ], (bir hediye ile) hediye etti.

تُحْفَة
**تُحْفَة** 3t, **تُحَفَة** 9t, (çoğ. **تُحَف** 9, **تَحَاْئِفُ** 46),
a. İyilik, yumuşak huyluluk.

b. Kıymetli şey.
