# تحف — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D9%81/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%AD%D9%81/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تحف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D9%81.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: تحف

باب الحاء والتاء والفاء معهما
ح ت ف، ح ف ت، ت ح ف، ف ت ح، ت ف ح مستعملات
حتف:
الحَتْفُ: المَوْتُ وقَضاؤه، ويقال: مات فُلانٌ حَتْفَ أنْفِه أي: بِلا ضَرْب ولا قَتْل، ويُجمَع على حُتُوف. ولا يقال: حَتَفَ فلان، ولا حَتَفَ نفسَه.
تحف:
التُّحْفة أُّبدِلَت التّاء فيها من الواو إلاّ أنّ هذه التاء تلزم في التصريف كله، إلاّ في يَتَفَعَّل كقولهم: يَتَوَحَّف، ويقولون: أتْحَفْتُه تُحْفةً يعني طُرَفَ الفَواكِه.
فتح:
الفَتْحُ: نقيض الإِغلاق.
والفَتْح: افتِتاح دارِ الحَرب. والفَتْح: أن تفتَحَ على مَن يَسْتَقْرِئُكَ.
والفَتْح: أنْ تحكُمَ بين قَوْمٍ يَخْتَصِمون إليكَ، قال تعالى: "رَبَّنا افتَحْ بَيْنَنا وبَيْنَ قَوْمِنا بالحَقِّ".
والفَتْح: النُّصْرةُ، قال تعالى: "إنْ تَستَفْتِحوا فقد جاءَكُم الفَتْح".
واستَفْتَحْتُ اللهَ على فُلانٍ أيْ: سَأَلْتُه النَّصْرَ عليه ونحو ذلك.
والمَفْتَح: الخِزانةُ، ولكُلِّ شَيْءٍ مَفْتَح، ومَفْتِح بالفَتْح والكَسْر، من صُنُوف الأشياء. والفَتّاح: الحاكم.
وقوله تعالى: "ما إنَّ مَفاتِحَه لتَنُوء بالعُصْبَةَ" يعني الكُنُوز وصنُوُف أمواله، فأمّا المَفاتيح فجَمْع المِفتاح الذي يُفتَحُ به المِغلاقُ.
والفُتْحة: تَفَتُّح الإِنسان بما عنده من أموال أو أدب يَتَطاوَل به، يقال: ما هذه الفُتْحة التي أظهَرْتَها، وتَفَتَّحْتَ بها علينا.
وفَواتِح القُرآن: أوائل السُّوَر. وافتِتاح الصَّلاة: التَكبيرةُ الأولى.
وبابٌ فُتُحٌ أي: واسع.
حفت:
الحَفْت: الهَلاكُ، تقول: حَفَتَه اللهُ ولَفَتَه أي أهلَكَه ودَقَّ عُنَقَه.
ورجل حَفَيْتأ، مهموز غير ممدود، إلى القِصَر ولُؤْم الخِلقة.
تفح:
التُّفّاح: فاكهة، الواحدةُ تُفّاحة.

### Türkçe

باب **الحاء** ve **التاء** ve **الفاء**’ın onlarla birlikte olanı

ح ت ف، ح ف ت، ت ح ف، ف ت ح، ت ف ح kullanımdadırlar.

**حتف**:
**الحَتْفُ**: ölüm ve onun gerçekleşmesi; ve denilir: falan kimse **حَتْفَ أنْفِه** öldü; yani: vuruş olmaksızın ve öldürme olmaksızın. Ve **حُتُوف** üzere çoğul yapılır. Ve denilmez: falan **حَتَفَ** etti, ne de: kendini **حَتَفَ** etti.

**تحف**:
**التُّحْفة**: içindeki **التّاء**, **الواو**’dan bedel kılınmıştır; ancak şu var ki bu **التاء** bütün çekimde gerekli olur; ancak **يَتَفَعَّل**’de müstesna, onların sözü gibi: **يَتَوَحَّف**. Ve derler: onu bir **تُحْفةً** ile **أتْحَفْتُه**; yani meyvelerin nadir olanları.

**فتح**:
**الفَتْحُ**: kapatmanın zıddı.
Ve **الفَتْح**: harp yurdunun açılışı. Ve **الفَتْح**: sana okuma yaptıranı sana açman.
Ve **الفَتْح**: sana hasımlaşarak gelen bir kavim arasında hükmetmendir; Yüce Allah dedi ki: "**رَبَّنا افتَحْ بَيْنَنا وبَيْنَ قَوْمِنا بالحَقِّ**".
Ve **الفَتْح**: yardım/zaferdir; Yüce Allah dedi ki: "**إنْ تَستَفْتِحوا فقد جاءَكُم الفَتْح**".
Ve falana karşı Allah’tan **استَفْتَحْتُ**; yani: ona karşı O’ndan yardım istedim ve bunun benzeri.
Ve **المَفْتَح**: hazinedir; ve her şey için bir **مَفْتَح** vardır; ve **مَفْتِح** (fetha ve kesra ile), şeylerin türlerinden. Ve **الفَتّاح**: hâkimdir.
Ve Yüce Allah’ın sözü: "**ما إنَّ مَفاتِحَه لتَنُوء بالعُصْبَةَ**" yani hazineler ve mallarının türleri; أما **المَفاتيح** ise, onunla kilidin açıldığı **المِفتاح**’ın çoğuludur.
Ve **الفُتْحة**: insanın, kendisiyle üstünlük tasladığı mal veya edep bakımından yanında olanla açılıp saçılmasıdır; denilir: senin ortaya çıkardığın bu **الفُتْحة** nedir, ve onunla bize karşı **تَفَتَّحْتَ**.
Ve **فَواتِح القُرآن**: sûrelerin başları. Ve namazın **افتِتاح**’ı: ilk tekbirdir.
Ve **بابٌ فُتُحٌ**: yani geniş.

**حفت**:
**الحَفْت**: helâktir; dersin: Allah onu **حَفَتَه** ve **لَفَتَه**; yani onu helâk etti ve boynunu kırdı.
Ve **حَفَيْتأ** bir adam; hemzeli, uzatılmış olmayan; kısalığa ve yaratılışın alçaklığına (nispetle).

**تفح**:
**التُّفّاح**: bir meyvedir; tekili **تُفّاحة**.
