# تخرب (ت-خ-ر-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AE%D8%B1%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%AE%D8%B1%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - خ - ر - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AE%D8%B1%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ناقةٌ تَخْرَبُوتٌ: خِيارٌ فارِهةٌ. قال ابن سيده: وإِنما قضي على التاء الأُولى أَنها أَصل لأَنها لا تُزادُ أَوّلاً إِلا بِثَبْتٍ.

##### Türkçe

**ناقةٌ تَخْرَبُوتٌ**: seçkin, semiz bir (dişi deve). İbn Sîde dedi: Ancak birinci **التاء**’nın asl (kök) olduğuna hükmedildi; çünkü o, başlangıçta ancak sabit bir delil ile ziyade edilmez.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AE%D8%B1%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

التخربوت بالفتح والمثناة في آخره، كذا في نسختنا، وهو الذي جزم به أبو حيان وغيره، وعليه جرى العلم السخاوي في سفر السعادة فقال: تخربوت، قال الجرمي: هو فعللوت، وفي نسخة شيخنا بالباء الموحدة في آخره، فوزنه فعللول، وجزم غيره بأن وزنه تفعلول بناء على زيادة التاء: الخيار الفارهة من النوق، هذا أي فصل المثناة الفوقية موضعه بناء على أن التاء أصلية فوزنه فعللول، قال ابن سيده لأن التاء لا تزاد أولا إلا بثبت، فقضى عليها بالأصالة ووهم الجوهري ولكن صوب أبو حيان وغيره أن التاء هي الزائدة في هذا اللفظ، وأن القول بأصالتها خطأ لا يساعده القياس ولا السماع، قاله شيخنا.
 قلت: وصوبه الصاغاني وغيره.
 والنخاريب سيأتي ذكره في ن خ ر ب والأولى أن محله خ ر ب كما ستأتي الإشارة إليه في محله.

##### Türkçe

**التخربوت**; fetha ile ve sonunda **المثناة** ile; bizim nüshamızda böyle; ve buna Ebû Hayyân ve başkaları kesin hüküm vermiştir; ve bunun üzere el-‘allâme es-Sehâvî **سفر السعادة**’de yürümüştür de şöyle demiştir: **تخربوت**. el-Cermî dedi: o **فعللوت**’tur. Şeyhimizin nüshasında ise sonunda **الباء** **الموحدة** iledir; böylece vezni **فعللول** olur. Başkası, **التاء**’nın ziyade oluşu üzerine binaen vezninin **تفعلول** olduğuna kesin hükmetti: develerden seçkin, iri yapılı olanlar; bu, yani **المثناة الفوقية**’nin faslı, **التاء**’nın aslî olduğu üzerine binaen onun yeri (buradadır); böylece vezni **فعللول** olur. İbn Sîde dedi: çünkü **التاء** evvelde ancak sabit (olanla) ziyade edilir; böylece onun aslîliğine hükmetti; el-Cevherî ise yanıldı. Fakat Ebû Hayyân ve başkaları, bu lafızda ziyade olanın **التاء** olduğunu ve onun aslîliği sözü(nün) hata olduğunu; kıyasın da semâ‘ın da ona yardım etmediğini tashih ettiler; bunu şeyhimiz söyledi.

Dedim: es-Sâgânî ve başkaları da onu tashih etti.

**النخاريب** ise zikri **ن خ ر ب**’de gelecektir; ve evlâ olan, yerinin **خ ر ب** olmasıdır; nitekim mahallinde ona işaret gelecektir.
