# ترجم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ترجم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ترجم

التُّرْجُمانُ والتَّرْجَمان: المفسِّر للسان. وفي حديث هِرَقْلَ: قال لتُرْجُمانه؛ الترجمان، بالضم والفتح: هو الذي يُتَرْجِم الكلام أَي ينقله من لغة إلى لغة أُخرى، والجمع التَّراجِم، والتاء والنون زائدتان، وقد تَرْجَمه وتَرْجَم عنه، وتَرْجُمان هو من المُثُل التي لم يذكرها سيبويه، قال ابن جني: أَما تَرْجُمان فقد حكيت فيه تُرْجُمان بضم أَوله، ومثاله فُعْلُلان كعُتْرُفان ودُحْمُسان، وكذلك التاء أَيضاً فيمن فَتَحها أَصلية، وإن لم يكن في الكلام مثل جَعْفُر لأَنه قد يجوز مع الأَلف والنون من الأَمثلة ما لولاهما لم يجز كعُنْفُوان وخِنْذِيان ورَيْهُقان، أَلا ترى أَنه ليس في الكلام فُعْلُو ولا فِعْلي ولا فَيْعُل؟

### Türkçe

**التُّرْجُمانُ** ve **التَّرْجَمان**: dilin müfessiri (açıklayıcısı). **هِرَقْلَ** hadîsinde:
kendi **تُرْجُمان**’ına dedi; **الترجمان**, zamme ile ve fetha ile: o, sözü **يُتَرْجِم** eden, yani onu bir dilden başka bir dile nakleden kimsedir; çoğulu **التَّراجِم**’dir; **التاء** ve **النون** ziyadedir; ve onu **تَرْجَمه** etti ve ondan **تَرْجَم** etti; **تَرْجُمان**, Sîbeveyh’in zikretmediği misallerden (kalıplardan)dır. İbn Cinnî dedi ki: **تَرْجُمان**’a gelince, onda evvelinin zammesiyle **تُرْجُمان** rivayet edilmiştir; misali **فُعْلُلان**’dır; **عُتْرُفان** ve **دُحْمُسان** gibi. Keza onu fetha ile okuyan kimse hakkında da **التاء** dahi aslîdir; her ne kadar kelâmda **جَعْفُر** gibi bir misal olmasa da; çünkü **الأَلف** ve **النون** ile birlikte misallerden, onlar olmasaydı câiz olmayacak olan şey câiz olabilir; **عُنْفُوان** ve **خِنْذِيان** ve **رَيْهُقان** gibi. Görmüyor musun ki kelâmda **فُعْلُو** da yoktur, **فِعْلي** de yoktur, **فَيْعُل** de yoktur?
