# ترح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B1%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ترح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ترح

الترح، محركة: الهم  ، نقيض الفرح. وقد  ترح كفرح  ترحا  وتترح وترحه  الأمر  تتريحا  : أي أحزنه. أنشد ابن الأعرابي:
  قد طالما ترحها المترح أي نغصها المرعى. رواه الأزهري عن ثعلب، والاسم الترحة. قال ابن مناذر: الترح:  الهبوط  . وما زلنا مذ الليلة في ترح. وأنشد:
  كأن جرس القتب المضبب
  إذا انتحى بالترح المصوب قال: والانتحاء أن يسقط هكذا، وقال بيده بعضها فوق بعض. وهو في السجود أن يسقط جبينه إلى الأرض ويشده، ولا يعتمد على راحتيه، ولكن يعتمد على جبينه، قال الأزهري: حكى شمر هذا عن عبد الصمد بن حسان، عن بعض العرب. قال: وكنت سألت ابن مناذر عن الانتحاء في السجود فلم يعرفه. قال: فذكرت له ما سمعت، فدعا بداواته وكتبه بيده، كذا في اللسان. الترح  ككتف: القليل الخير  ، قال أبو وجزة السعدي يمدح رجلا:
  يحيون فياض الندى متفضلا                      إذا الترح المناع لم يتفضل الترح،  بالفتح: الفقر  ، قال الهذلي:
  كسوت على شفا ترح ولؤم                      فأنت على دريسك مستميت

  روى الأزهري بإسناده عن علي بن أبي طالب رضي الله عنه قال:  نهاني رسول الله صلى الله عليه وسلم عن لباس القسي  المترح  ، وأن أفترش حلس دابتي على ظهرها حتى أذكر اسم الله، فإن على كل ذروة شيطانا، فإذا ذكرتهم اسم الله ذهب  ، وهو  من الثياب ما صبغ صبغا مشبعا  . المترح  من العيش: الشديد. و  المترح  من السيل: القليل وفيه انقطاع  . وقال ابن الأثير: الترح: ضد الفرح، وهو الهلاك والانقطاع أيضا.  والمترح كمحسن  ، وفي نسخة: كمكرم  : من لا يزال يسمع ويرى مالا يعجبه  . ومما في الصحاح واللسان وأغفله المصنف: ناقة متراح: يسرع انتقطاع لبنها، والجمع المتاريح  وتارح، كآدم: أبو إبراهيم الخليل صلى الله عليه وسلم  وعلى نبينا، بناء على أن آزر عمه وأطلق عليه أبا مجازا، وفيه خلاف مشهور؛ قاله شيخنا.

### Türkçe

**الترح**، harekeli: keder; sevincin zıddı. Ve (kişi) **ترح** etti, **فرح** gibi; **ترحا** (olarak) ve **تترح** etti; ve işi ona **ترحه** etti, **تتريحا**: yani onu hüzünlendirdi. İbnü’l-A‘râbî inşad etti:
  “Nice zamandır onu **المترح** **ترح** etti” yani otlağı ona tatsızlaştırdı. Ezherî bunu Sa‘leb’den rivayet etti; isim **الترحة**’dır. İbn Münâzir dedi: **الترح**: iniş. Ve biz bu geceden beri **ترح** içindeyiz. Ve inşad etti:
  “Sanki gümüş kaplı semerin çanı,
  **الترح المصوب** ile yöneldiği vakit”
Dedi: ve **الانتحاء** şu şekilde düşmektir; ve eliyle (bir kısmını) bir kısmının üstüne (koyarak) söyledi. Ve o, secdede, alnını yere düşürüp onu sıkıca bastırmasıdır; ve avuçlarına dayanmaz, fakat alnına dayanır. Ezherî dedi: Şemmer bunu Abdüssamed b. Hassân’dan, bazı Araplardan nakletti. Dedi: ve ben İbn Münâzir’e secdede **الانتحاء** hakkında sormuştum da onu bilmedi. Dedi: ona işittiğimi zikrettim; bunun üzerine yazı aletlerini çağırdı ve onu eliyle yazdı; Lisân’da böyledir. **الترح** **كتف** gibi: hayrı az olan. Ebû Vecze es-Sa‘dî bir adamı överken söyledi:
  “Cömertçe, bol ihsanı yaşatırlar;
  **الترح المناع** cömertlik etmediği zaman (bile) cömertlik ederler.”
**الترح**; fetha ile: fakirlik. Hüzeylî dedi:
  “Fakirlik ve alçaklığın kenarında giydirdim;
  sen ise harmanına karşı can atansın.”

Ezherî isnadıyla Ali b. Ebî Tâlib’den, Allah ondan razı olsun, rivayet etti; dedi: Allah’ın Resûlü صلى الله عليه وسلم beni **القسي المترح** elbisesini giymekten ve Allah’ın adını anıncaya kadar binitimin örtüsünü sırtı üzerine sermekten nehyetti; çünkü her hörgücün üzerinde bir şeytan vardır; siz Allah’ın adını andığınızda gider. Ve o, elbiselerden, doyurucu bir boyama ile boyanmış olandır. **المترح** geçimden: şiddetli olan. Ve **المترح** selden: az olan ve onda kesilme bulunan. İbnü’l-Esîr dedi: **الترح**: sevincin zıddıdır; ve helâk ve kesilme de (demektir). Ve **المترح** **محسن** gibi; ve bir nüshada: **مكرم** gibi: hoşuna gitmeyen şeyi işitip görmeye devam eden kimse. Ve Sıhâh ve Lisân’da olup musannifin gözden kaçırdığı şeylerdendir: **ناقة متراح**: sütünün kesilmesi çabuk olan (dişi deve); çoğulu **المتاريح** ve **تارح**. Ve **تارح** **آدم** gibi: İbrâhîm el-Halîl’in babasıdır, عليه السلام, ve nebîmizin üzerine (salât olsun); Âzer’in amcası olduğu ve ona mecazen baba denildiği esasına göre; bunda meşhur bir ihtilaf vardır; bunu şeyhimiz söyledi.
