# ترد (ت-ر-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B1%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - ر - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

التريدي، بفتح المثناة وكسر الراء وسكون التحتية، هكذا هو في النسخ، وقد أهمله الجماعة، والذي صححه شيخنا أنه الترمدي بفتح أوله وضم الميم نقلا عن صاحب النموس، وأنه موضع في ديار بني أسد فلينظر ويحقق. قلت: وقد رأيت ذلك في اللسان والنهاية في ثرمد، وقد جاء ذكره في الحديث أن النبي صلى الله عليه وسلم كتب لحصين ابن نضلة أن له ترمد، وفسراه بأنه موضع في ديار بني أسد والثاء لغة فيه، كما سيأتي. والمشهور بهذه النسبة عمرو بن محمد، هكذا في سائر نسخ القاموس، وهو شاعر، والذي يغلب على ظني أنه التزيدي، بالزاي بدل الراء، إلى بلدة باليمن ينسج بها البرود. والشاعر النسوب إليها هو عمرو بن مالك، القائل:
  وليلتها بآمد لم ننمها                      كليلتنا بميافارقينـا وما تريد، بالضم، قال شيخنا:الصواب في مثل هذا أن تعد حروفه كلها أصولا، فتذكر في فصل الميم، لأن البلدة أعجمية. وإن كان عبيا فالصواب أن يذكر في فصل الراء، لأنها مضارع أراد يريد مسندا للمخاطب. وأما ذكرها هنا فخارج عن الطريقين. قاله شيخنا - ة ببخارا، مثله في شرح المقاصد، وشروح الأمالي وغيرها. وقيل: قرية أو محلة بسمرقند. والذي ذكره ابن السمعاني، وهو أعرف بها، أنها محلة بسمرقند، منها الإمام أبو منصور محمد بن محمد بن محمود الماتريدي، ويقال الماتريتي، إمام الهدي الحنفي المفسر المتكلم، رأس الطائفة الماتريدية، نظير الأشعرية، مات سنة 333 بعد موت أبي الحسن الأشعري بقليل.

##### Türkçe

**التريدي**; **المثناة**’nın fethi, **الراء**’ın kesri ve **التحتية**’nin sükûnu ile; nüshalarda böyledir. Cemaat onu ihmal etmiştir. Şeyhimizin tashih ettiği ise, **صاحب النموس**’tan naklen, başı feth ile ve **الميم**’in zammı ile **الترمدي** olduğudur; ve onun Benî Esed diyarında bir yer olduğudur; öyleyse bakılsın ve tahkik edilsin. Dedim: Ben bunu **اللسان** ve **النهاية**’de **ثرمد** maddesinde gördüm; hadiste onun zikri gelmiştir: Nebî صلى الله عليه وسلم, Husayn b. Nadla’ya yazdı ki ona **ترمد** vardır; ve onu Benî Esed diyarında bir yer diye tefsir ettiler; ve **الثاء** onda bir lugattır; geleceği üzere. Bu nisbe ile meşhur olan **عمرو بن محمد**’dur; **القاموس**’un sair nüshalarında böyledir; ve o bir şairdir. Bana galip gelen zannım şudur ki o, **الراء** yerine **الزاي** ile, Yemen’de bir beldeye nisbetle **التزيدي**’dir; orada **البرود** dokunur. Ona nisbet edilen şair ise **عمرو بن مالك**’tir; söyleyen:

  Ve onun gecesi **بآمد**’de onu uyumadık;                      **بميافارقينـا**’daki gecemiz gibi; ve **ما تريد**; zamm ile. Şeyhimiz dedi: Bunun gibi bir yerde doğru olan, harflerinin hepsinin asl sayılmasıdır; böylece **الميم** faslında zikredilir; çünkü belde acemîdir. Eğer **عبيا** ise, doğru olan **الراء** faslında zikredilmesidir; çünkü o, muhataba isnad edilmiş **أراد يريد**’in muzâriidir. Onu burada zikretmeye gelince, iki yoldan da dışarıdır. Bunu şeyhimiz söyledi. — **ة** Buhara’da; **شرح المقاصد**’de ve **شروح الأمالي** ve başkalarında onun misli. Ve denildi: Semerkand’da bir köy yahut bir mahalle. İbnü’s-Sem‘ânî’nin zikrettiği—ki o onu daha iyi bilir—şudur ki o, Semerkand’da bir mahalledir; ondan imam **أبو منصور محمد بن محمد بن محمود الماتريدي**’dir; ve **الماتريتي** de denilir; Hanefî hidayet imamı, müfessir, mütekellim; Mâtürîdiyye taifesinin reisi; Eş‘ariyye’nin naziri; Ebü’l-Hasen el-Eş‘arî’nin ölümünden az sonra, 333 senesinde vefat etti.
