# ترز — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%B2/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B1%D8%B2/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ترز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%B2.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ترز

التارز: اليابس الذي لا روح فيه، وبه سمي الميت تارزا، لأنه يابس، والفعل كضرب، قال الأزهري: أجازه بعضهم، الأصل فيه ترز، مثل سمع، ترزا وتروزا: مات ويبس، قاله ابن الأعرابي، قال أبو ذؤيب الهذلي يصف ثورا وحشيا:
  فكبا كما يكبو فنيق تارز                      بالخبت إلا أنه هو أبرع أي سقط الثور، وأبرع: أكمل. والترز: الجوع، ليبسه، الترز: الصرع، وأصله من ترز الشيء، إذا يبس. الترز: أن تأكل الغنم حشيشا فيه الندى فيقطع أجوافها تقطيعا، نقله الصاغاني. في حديث مجاهد:  لا تقوم الساعة حتى يكثر التراز  ، ضبطوه، كغراب وكتاب، وهو موت الفجأة. وقال الصاغاني: هو القعاص. وترز الماء، كفرح، إذا جمد. والتروز: الغلظ واليبس والاشتداد، يقال ترز اللحم تروزا إذا صلب، وكل قوي صلب تارز. وعجينكم تارز. نقله الزمخشري. وأترزت المرأة عجينها، وأترزه العدو، أي لحم الفرس: صلبه وأيبسه. وفي المحكم: وأترز الجري لحم الدابة: صلبه، وأصله من التارز: اليابس الذي لا روح فيه، قال امرؤ القيس:
  بعجلزة قد أترز الجري لحمها                      كميت كأنها هرواة منـوال ثم كثر ذلك في كلامهم حتى سموا الموت تارزا، قال الشماخ:
  كأن الذي يرمي من الموت تارز

  وترزت أذناب الإبل، من حد ضرب، كما ضبطه الصاغاني: ذهبت شعورها من داء أصابها، وهم إنما أجازوا الفتح في ترز بمعنى هلك، فلينظر. ومما يستدرك عليه: التارزة: الحشفة اليابسة. وقد جاء ذكره في الحديث. والتارز: القوي الصلب من كل شيء.

### Türkçe

**التارز**: içinde ruh bulunmayan kuru şey; bununla ölüye **تارزا** adı verilmiştir; çünkü o kurudur. Fiil, **ضرب** gibi (çekimlenir). el-Ezherî dedi: Bazıları onu câiz gördü; aslında onda **ترز** vardır; **سمع** gibi; **ترزا** ve **تروزا**: öldü ve kurudu; bunu İbnü’l-A‘râbî söyledi. Ebû Züeyb el-Hüzelî, bir yaban öküzünü vasfederek dedi:
  فكبا كما يكبو فنيق تارز                      بالخبت إلا أنه هو أبرع
Yani: öküz düştü; ve **أبرع**: daha kâmil.

Ve **الترز**: açlıktır; kuruluğu sebebiyle. **الترز**: sara (yere yıkılma)dır; aslı, şeyin **ترز**’inden (gelir); yani kuruduğu zaman. **الترز**: koyunun, üzerinde çiy bulunan bir otu yemesidir; böylece onun içlerini parça parça keser; bunu es-Sâğânî nakletti. Mücâhid hadîsinde: “Kıyamet kopmaz, ta ki **التراز** çoğalıncaya kadar”; onu **غراب** ve **كتاب** gibi ضبط ettiler; o, ansızın ölümdür. es-Sâğânî dedi: o, **القعاص**’tır. Ve su **ترز** etti; **فرح** gibi; donduğu zaman. Ve **التروز**: kalınlık, kuruluk ve şiddetlenmedir; “Et **ترز** etti, **تروزا**” denir; katılaştığı zaman. Ve her güçlü katı olan **تارز**’dır. “Hamurunuz **تارز**.” Bunu ez-Zemahşerî nakletti. Ve kadın hamurunu **أترزت**; ve düşman onu, yani atın etini, **أترزه**: onu katılaştırdı ve kuruttu. Ve **المحكم**’de: ve koşu, binit hayvanının etini **أترز** etti: onu katılaştırdı; aslı **التارز**’dendir: içinde ruh bulunmayan kuru şey. İmruü’l-Kays dedi:
  بعجلزة قد أترز الجري لحمها                      كميت كأنها هرواة منـوال
Sonra bu, onların كلامında çoğaldı; ta ki ölüme **تارزا** adını verinceye kadar. eş-Şemmâh dedi:
  كأن الذي يرمي من الموت تارز

Ve develerin kuyrukları **ترزت**; **ضرب** haddinden; es-Sâğânî’nin ضبط ettiği gibi: onlara isabet eden bir hastalıktan dolayı kılları gitti. Onlar ancak **ترز**’de, “helâk oldu” mânasında, fethi câiz gördüler; öyleyse bakılsın.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **التارزة**: kuru **الحشفة**. Hadîste onun zikri gelmiştir. Ve **التارز**: her şeyden güçlü, katı olandır.
