# ترش — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%B4/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B1%D8%B4/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ترش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%B4.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: ترش

ش ت ر
شتر ، ترش ، تشر
استعمل منها : شتر ، ترش ، تشر .
شتر : قال الليث : الشَّتْرُ انقلابٌ في جَفن العين قَلَّ ما يكون خِلْقة ، والشَّتْرُ مُخَفِّفٌ : فِعْلُك بها ، والنَّعت أَشْتر وشتْراء ، وقد شَتِرَ يَشتَرُ شَتَراً .
وقال ابن الأعرابيّ : شَتَرَ قطعَ ، وشَتِر انقطَعَ .
وقال أبو زيد : الشترُ انقلاب شُفْرِ الْعَين من أَسْفل وأَعلى ويَتَشَنَّجُ شُفْرهُ تَشنُّجاً .
قلت : والشفْر حرف العين .
أبو عبيد ، عن أبي زيد : شَتَّرْتُ به تشتِيراً ، سمَّعَتُ به تسميعاً ، ونَدَّدْتُ به تنديداً ، كلُّ هذا إذا أسمعَه القبيحَ وشَتَمَه . قلت : وهكذا قال ابن الأعرابيّ وأبو عمرو : شَتَّرت بالتاء ، وكان شمر أنكَرَ التاء ، وقال : إنما هو شنُرْتُ بالتاء وقال : إنما هو شنرْتُ بالنون ، وأنشد :
وباتَتْ تُوَقِّي الزَّوُجَ وهي حَرِيصةٌ
عليه ولكن تَتَّقِي أَنْ تُشَنَّرا
قلت : جَعَله شَمِرُ من الشَّنَار ، وهو العيْب ، والتاء عندي صحيح أيضاً .
تشر : قال الليث : تِشرين اسم شهر من شهور الخريف بالرومية .
قلت : هما تِشْرِينان : الأول والثاني وبعدهما الكانُونَان .
ترش : ابن دريد : التَّرَشُ خِفَّةٌ ونَزَقٌ ، تَرِشَ يَتْرَشُ تَرَشاً ، فهو تَرِش وتارِشٌ .
قلت : الترشُ مُنْكر لم يروه غيرُه .

### Türkçe

ش ت ر
**شتر** , **ترش** , **تشر**

Bunlardan kullanılan: **شتر** , **ترش** , **تشر** .

**شتر** : Leys dedi: **الشَّتْرُ** göz kapağında bir dönmedir; yaratılıştan olması pek az olur; ve **الشَّتْرُ** (muhaffef): onunla yaptığın fiildir; sıfat **أَشْتر** ve **شتْراء**’dır; ve **شَتِرَ** **يَشتَرُ** **شَتَراً**.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **شَتَرَ** kesti; ve **شَتِر** kesildi.

Ebû Zeyd dedi: **الشترُ** gözün kirpiğinin aşağıdan ve yukarıdan dönmesidir; ve kirpiği bir kasılma ile kasılır.

Dedim: ve **الشفْر** gözün kenarıdır.

Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **شَتَّرْتُ** onunla **تشتِيراً**; **سمَّعَتُ** onunla **تسميعاً**; ve **نَدَّدْتُ** onunla **تنديداً**; bunların hepsi, ona çirkini işittirdiği ve ona sövdüğü zaman (söylenir). Dedim: ve İbnü’l-A‘râbî ve Ebû ‘Amr da böyle dedi: **شَتَّرت** **بالتاء**; Şemr ise **التاء**’yı inkâr etti ve dedi: ancak o **شنُرْتُ** **بالتاء**’dır; ve dedi: ancak o **شنرْتُ** **بالنون**’dur; ve inşad etti:

وباتَتْ تُوَقِّي الزَّوُجَ وهي حَرِيصةٌ
عليه ولكن تَتَّقِي أَنْ تُشَنَّرا

Dedim: Şemr onu **الشَّنَار**’dan yaptı; o ise ayıptır; ve **التاء** benim yanımda da sahihdir.

**تشر** : Leys dedi: **تِشرين** rûmîce sonbahar aylarından bir ayın adıdır.

Dedim: onlar iki **تِشْرِين**’dir: birinci ve ikinci; ve onların ardından iki **الكانُون** gelir.

**ترش** : İbn Düreyd: **التَّرَشُ** hafiflik ve ataklıktır; **تَرِشَ** **يَتْرَشُ** **تَرَشاً**; o hâlde o **تَرِش** ve **تارِشٌ**’dir.

Dedim: **الترشُ** münkerdir; onu ondan başkası rivayet etmedi.
