# ترك — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%83/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B1%D9%83/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ترك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%83.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ترك

تَرَكَهُ
1 تَرَكَهُ رك ترك تركه تركة تركي , (S, M, Msb, K, &c.,) aor. تَرُكَ , (S, M,) inf. n. تَرْكٌ (S, M, Msb, K, &c.) and ترْكَانٌ, with kesr, (Fr, K,) He left it, forsook it, relinquished it, abandoned it, deserted it, or quitted it; either intentionally, and by choice, or by constraint, and of necessity: (Er-Rلghib, TA:) he left it, forsook it, &c., as above; namely, a thing that he desired, or wished for, and also a thing that he did not desire, or did not wish for: (Ibn-'Arafeh, TA:) he left it, quitted it, went away from it, or departed from it; namely, a place: and he left him, forsook him, relinquished him, abandoned him, deserted him, quitted him, or separated himself from him: (Msb:) he cast it, or threw it, away, as a thing of no account; rejected it; discarded it; cast it off; left it off: (MF, TA:) he left it, left it alone, let it alone; ceased, desisted, forbore, or abstained, from it; neglected it, omitted it, or left it undone; syn. خَلَّاهُ; (S, A, O;) or وَدَعَهُ; (M, K;) as also ↓ اتّركهُ. (K. [But respecting this latter verb, see what follows.]) وَاتْرُكِ البَحْرَ رَهْوًا, in the Kur xliv. 23, And leave thou the sea opened with a wide interval; or motionless, in the same state as before thy passing through it, and strike it not with thy rod, nor alter anything thereof; (Bd;) or motionless, parted asunder; (Jel;) so that the Egyptians may enter it; (Bd, Jel;) is an instance of the verb meaning leaving intentionally, and by choice: (Er-Rلghib, TA:) and كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ, in the next verse, How many gardens and springs did they leave! (Jel,) is an instance of the verb meaning leaving by constraint, and of necessity. (Er-Rلghib, TA.) In a phrase such as تَرَكَ حَقَّهُ, meaning He made his right, or due, or claim, to be null, or he rejected it, and such as تَرَكَ رَكْعَةٌ مِنَ الصَّلَاةِ, meaning He neglected, omitted, or left unperformed, a ركعة, of the prayer, [it is said (but I think it doubtful) that] the verb, having an ideal substantive for its objective complement, is used metaphorically. (Msb.) ↓ قَالَ فِيهِ فَمَا اتَّرَكَ means مَا تَرَكَ شَيْئًا [i. e. He strove, laboured, or exerted himself, (اِجْتَهَدَ,) in it, and neglected not, or omitted not, anything in his power]: the verb is of the measure اِفْتَعَلَ. (S.) مَنْ أَوْصَى بِالثُّلُثِ وَلَمْ شَيْئًا ↓ يَتَّرِكْ is a mistake for ولم يَتْرُكْ شَيْئًا, or ولم ↓ يَتَّرِكْ without شَيْئًا, or فَمَا اتَّرَكَ; for this verb is not trans., except, sometimes, in poetry; and the meaning is, وَلَمْ يَتْرُكْ فِيمَاأُذِنَ لَهُ فِيهِ شَيْئًا [i. e. He who bequeaths the third of his property, and does not omit anything of what he is allowed (to leave, or anything of the third part, for this is all that he is allowed to bequeath)]: it is from the saying ↓ فَعَلَ فَمَا اتَّرَكَ [He did such a thing, and neglected not, or omitted not, anything]. (Mgh.) You say also, تَرَكَ المَيِّتُ مَالًا, i. e. The deceased left property. (Msb.) ― -b2- وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى الآخِرِينَ, (K,) in the Kur [xxxvii. 76 &c.], (TA,) means And we have perpetuated (K, Jel, TA) to him a eulogy among the later generations (Jel, TA) of the prophets and peoples to the day of resurrection, [namely,] Salutation &c. (Jel.) ― -b3- التَّرْكُ is also syn. with الجَعْلُ, (Lth, K, TA,) in some instances; (Lth, TA;) as though it had two contr. significations: (K:) [i. e.,] when تَرَكَ is doubly trans., it has the meaning of صَيَّرَ, (MF, TA,) or جَعَلَ. (TA.) So in the saying, تَرَكْتُ الحَبْلَ شَدِيدًا I made, or rendered, the rope strong; or made it, or caused it, to be, or become, strong. (TA.) So too in the Kur ii. 16, وَتَرَكَهُمْ فِى ظُلُمَاتٍ And maketh, or causeth, them to be in darknesses. (Ksh, Bd, MF.) And sometimes one says of any action that has come at last to a certain state, مَا تَرَكْتُهُ كَذَا [I did not make it, or cause it, to be thus]. (TA.) -A2- تَرِكَ, aor. تَرَكَ , (IAar, K,) inf. n. تَرْكٌ, (TK,) He (a man, IAar) married, i. e. took to wife, a تَرِيكَة, (IAar, K,) meaning a woman that had remained a virgin, unmarried, until she had become of middle age, or long after she had attained to puberty, in the house, or tent, of her parents. (TA.)

تاركهُ
3 تاركهُ تارك تاركه تاركة [inf. n. مُتَارَكَةٌ] is syn. with خَالَاهُ (S in art. خلو) [which is explained in the K, in art. خلو, as syn. with تَرَكَهُ, He left, forsook, relinquished, abandoned, &c., him or it; and thus it may often be well rendered: but it properly signifies he left him, forsook him, &c., being left, &c., by him; whence it is said in the Mgh, in art. ودع, that مُوَادَعَةُ is syn. with مُصَالَحَةٌ because it is مُتَارَكَةٌ: Golius, as on the authority of Ibn-Maaroof, explains تاركهُ as signifying he dismissed him, and did not molest him: he left him unmolested is one of its meanings, but is not the primary signification: accord. to the TK, متاركة signifies the leaving, &c., anything in the state in which it is: and the leaving, &c., one another]. One says also, تَارَكْتُهُ البَيْعَ, (S, Mgh, but in the latter تَارَكَهُ, and in the TA فِى البَيْعِ,) وَغَيْرَهُ, (Mgh,) inf. n. مُتَارَكَةٌ, (S,) [app. meaning I relinquished with him, i. e. concurrently with him, the sale, &c.: see 6, by which this rendering is confirmed: Golius, as on the authority of J, who has not explained it, says that it means I relinquished to him the merchandise, or commodity; and Freytag follows him.] ― -b2- [Hence,] مُتَارَكَةٌ is metonymically used as meaning The making peace [or a truce], or reconciling oneself, with another or others. (Mgh.) ― -b3- In the saying, لَا بَارَكَ اللّٰهُ فِيِهِ وَلَا تَارَكَ وَلَا دَارَكَ, it is an imitative sequent, (K,) all of these verbs having the same meaning [so that the saying may be rendered May God not bless him nor felicitate him nor make him happy]: (TA:) [or the meaning may be, nor preserve him, or prolong his life; for] IAar says that تَارَكَ means أَبْقَى. (TA.)

تَتَارَكُوا الأَمْرَ بَيْنَهُمْ
6 تَتَارَكُوا الأَمْرَ بَيْنَهُمْ ذ , (K,) or الأَمْرَ فِيمَا بَيْنَهُمْ, (Mgh,) They relinquished [concurrently], one with another, the affair that was between them. (TK.)

اِتَّرَكَ
8 اِتَّرَكَ أترك اترك ترك وتر ٱترك : see 1, in five places.

تَرْكٌ
تَرْكٌ رأى رك ترك تركي ورى : see تَرِيكَةٌ. -A2- Also A [drinking-cup or bowl such as is called] قَدَح which a man lifts, or carries, with his two hands. (Ibn-'Abbلd, TA.)

التُّرْكُ
التُّرْكُ الترك ترك تركي A certain nation; (S, Msb, K;) [namely, the Turks:] تُرْكِىٌّ is its n. un.: (Msb, TA:) [and signifies also Turkish:] pl. أَتْرَاكٌ. (Msb, K.) It is said in a trad., اُتْرُكُوا التَّرْكَ مَا تَرَكُو كُمْ [Leave ye alone the Turks as long as they leave you alone]. (TA.) [تُرْكِىُّ الوَجْهِ often occurs in post-classical works as meaning Having a Turkish face; i. e. round-faced, or broad-faced; opposed to عَرَبِىُّ الوَجْهِ.]

تَرْكَةٌ
تَرْكَةٌ رك ترك تركه تركة تركي : see تَرِيكَةٌ, in two places. ― -b2- Also (assumed tropical:) A woman such as is termed رَبْعَةٌ [i. e. of middling stature]: (Ibn-'Abbلd, K:) pl. تَرْكَاتٌ. (TA.) ― -b3- It is said in a trad., جَآءَ الخَلِيلُ اـِلَى مَكَّةَ يُطَالِعُ تَرْكَتَهُ (assumed tropical:) [El-Khaleel (i. e. Abraham) came to Mekkeh to get knowledge of his تركة], meaning Hagar, and her son Ishmael: (K:) the word originally means an ostrich's egg, and is here used metaphorically; for the ostrich lays but one egg in the year, and then leaves it and goes away: (TA:) Z says, in the Fلïk, that it is thus related, with the ر quiescent; (Nh, O, TA;) but it would be a proper way if it were with kesr to the ر [↓ تَرِكَتَهُ,] as meaning the thing that he had left, or forsaken, &c. (Nh, O, K.)

تِرْكَةٌ
تِرْكَةٌ رك ترك تركه تركة تركي : see what next follows.

تَرِكَةٌ
تَرِكَةٌ رك ترك تركه تركة تركي A thing that is left, forsaken, relinquished, abandoned, deserted, or quitted; like طَلِبَةٌ meaning “ a thing desired, or sought; ” (TA;) see also تَرْكَةٌ: particularly, the inheritance, or property that is left, of a person deceased; (S, Msb, K; *) also pronounced ↓ تِرْكَةٌ: pl. تَرِكَاتٌ. (Msb.)

تَرَاكِ
تَرَاكِ رأى تراك an imperative verbal noun, meaning اُتْرُكْ [Leave thou, &c.]. (S, TA.) Hence the saying, تَرَاكِ تَرَاكِ صُحْبَةَ الأَتْرَاكِ [Leave thou, leave thou, the companionship of the Turks]. (TA.) Yoo says that تَرَاكَ is a dial. var. of the same; but this is only when it is used as a prefixed noun, as in تَرَاكَهَا for تَرَاكِهَا. (TA.)

تَرِيكٌ
تَرِيكٌ تريك ورى : see the next paragraph, in two places.

تَرِيكَةٌ
تَرِيكَةٌ تريكه تريكة A woman that is left unmarried; (S, K;) that has remained a virgin, unmarried, until she has become of middle age, or long after she has attained to puberty, in the house, or tent, of her parents: (TA:) it is not applied to a male: (Lh, TA:) pl. تَرَائِكُ. (S.) ― -b2- A meadow the depasturing of which has been neglected: (S, K:) or a pasture-land where people have pastured their beasts, either in a desert or upon a mountain, and of which the beasts have eaten until there remain [only] some relics of wood. (TA.) ― -b3- Water left by a torrent: (IB, K:) used in this sense by El-Farezdak. (IB.) ― -b4- An egg after the young bird has gone forth from it: (K:) or an ostrich's egg (S, K) which she forsakes (S, TA) in the desert after it has become empty: (TA:) or, as some say, an ostrich's eggs left solitary: (TA:) and ↓ تَرْكَةٌ signifies the same. (K.) [For the pl., see the next sentence.] ― -b5- (assumed tropical:) An iron helmet; (K;) in the opinion of ISd, as being likened to the egg thus termed; (TA;) and so ↓ تَرْكَةٌ: (S, K:) the pl. [of the former] is تَرَائِكُ [mentioned in the S as pl. of the former applied to an ostrich's egg] and ↓ تَرِيكٌ and ↓ تَرْكٌ [the latter of which is termed in the S pl. of تَرْكَةٌ are coll. gen. ns. of which تَرِيكَةٌ and تَرْكَةٌ are the ns. un.]. (K.) ― -b6- A raceme of dates (كِبَاسَة [in the CK, erroneously, كُناسة]) after it has had what was upon it shaken off, (AHn, K, TA,) and is left: pl. تَرَائِكُ: (AHn, TA:) and ↓ تَرِيكٌ signifies a raceme (عُنْقٌود) when what was upon it has been eaten; (AHn, K, TA;) and a raceme of dates (عِذْق) that has had what was upon it shaken off, (K, TA,) so that nothing remains upon it: so AHn says in one place. (TA.) ― -b7- It is said in a trad., اـِنَّ لِلّهِ تَرَائِكَ فِى خَلْقِهِ, meaning [Verily to God are referrible] conditions which He hath perpetuated in mankind, of hope and heedlessness, so that they apply themselves thereby with boldness, forwardness, presumptuousness, or arrogance, to the things of the present world. (TA.)

مَتْرُوكٌ
مَتْرُوكٌ متروك [pass. part. n. of تَرَكَ, Left, forsaken, &c. ― -b2- ] In lexicology, Obsolete. (Mz 10th نوع.)

### Türkçe

**تَرَكَهُ**
1 **تَرَكَهُ** رك ترك تركه تركة تركي , (S, M, Msb, K, &c.,) muzâri‘i **تَرُكَ**, (S, M,) mastarı **تَرْكٌ** (S, M, Msb, K, &c.) ve ترْكَانٌ, kesre ile, (Fr, K,) O onu bıraktı; terk etti; vazgeçti; bırakıverdi; terk edip gitti; ayrıldı; ya kasten ve tercih ile, yahut zorlamayla ve zaruretten: (Er-Râghib, TA:) onu bıraktı, terk etti, vb. yukarıdaki gibi; yani, arzuladığı yahut istediği bir şeyi de, arzulamadığı yahut istemediği bir şeyi de: (İbn-‘Arafeh, TA:) onu bıraktı, ondan ayrıldı, ondan uzaklaştı yahut ondan ayrılıp gitti; yani, bir yer: ve onu bıraktı, onu terk etti, ondan vazgeçti, onu bırakıverdi, onu terk edip gitti, ondan ayrıldı yahut ondan ayrılıp uzaklaştı: (Msb:) onu, değersiz bir şey olarak, atıverdi yahut fırlatıp attı; reddetti; elden çıkardı; üzerinden attı; bıraktı: (MF, TA:) onu bıraktı, onu kendi hâline bıraktı; ondan vazgeçti, el çekti, geri durdu yahut sakındı; onu ihmal etti, onu terk etti yahut onu yapmadan bıraktı; eş anlamlısı **خَلَّاهُ**; (S, A, O;) yahut **وَدَعَهُ**; (M, K;) bunun gibi ↓ **اتّركهُ** da. (K. [Fakat bu son fiil hakkında, aşağıda gelen şeye bak.]) **وَاتْرُكِ البَحْرَ رَهْوًا**, Kur’ân’da xliv. 23’te, “Ve denizi geniş bir aralıkla açık bırak”; yahut “hareketsiz, ondan geçmeden önceki hâli üzere bırak; asânla ona vurma ve ondan hiçbir şeyi değiştirme”; (Bd;) yahut “hareketsiz, yarılmış olarak”; (Jel;) ta ki Mısırlılar ona girsin; (Bd, Jel;) fiilin kasten ve tercih ile bırakmak mânâsında oluşuna bir örnektir: (Er-Râghib, TA:) ve bir sonraki âyetteki **كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ**, “Ne çok bahçeler ve pınarlar bıraktılar!” (Jel,) fiilin zorlamayla ve zaruretten bırakmak mânâsında oluşuna bir örnektir. (Er-Râghib, TA.) **تَرَكَ حَقَّهُ** gibi bir ibarede, mânâsı “hakkını, alacağını yahut iddiasını bâtıl kıldı; yahut onu reddetti”; ve **تَرَكَ رَكْعَةٌ مِنَ الصَّلَاةِ** gibi bir ibarede, mânâsı “namazın bir **رَكْعَةٌ**sini ihmal etti, terk etti yahut eda etmeden bıraktı”; [denilmiştir (fakat ben onu şüpheli görürüm ki)] fiil, mef‘ûlü için zihnî bir isim taşıyarak mecazen kullanılmıştır. (Msb.) ↓ **قَالَ فِيهِ فَمَا اتَّرَكَ** demek **مَا تَرَكَ شَيْئًا** demektir [yani onda gayret etti, çalıştı yahut çabaladı (**اِجْتَهَدَ**), ve gücünün yettiği hiçbir şeyi ihmal etmedi yahut eksik bırakmadı]: fiil **اِفْتَعَلَ** veznindendir. (S.) **مَنْ أَوْصَى بِالثُّلُثِ وَلَمْ شَيْئًا ↓ يَتَّرِكْ** ifadesi, **ولم يَتْرُكْ شَيْئًا** yahut **ولم ↓ يَتَّرِكْ** ( **شَيْئًا** olmaksızın) yahut **فَمَا اتَّرَكَ** yerine bir hatadır; çünkü bu fiil, bazen şiirde olmak üzere, müteaddî değildir; mânâ ise **وَلَمْ يَتْرُكْ فِيمَاأُذِنَ لَهُ فِيهِ شَيْئًا**dır [yani “malının üçte birini vasiyet eden ve kendisine izin verilen şeylerden hiçbir şeyi bırakmayan (yahut üçte birden hiçbir şeyi eksik bırakmayan; çünkü vasiyet etmesine izin verilen budur)”]: bu, ↓ **فَعَلَ فَمَا اتَّرَكَ** sözündendir [“şunu yaptı ve hiçbir şeyi ihmal etmedi yahut eksik bırakmadı”]. (Mgh.) Şöyle de dersin: **تَرَكَ المَيِّتُ مَالًا**, yani “ölü mal bıraktı.” (Msb.) ― -b2- **وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى الآخِرِينَ**, (K,) Kur’ân’da [xxxvii. 76 vb.], (TA,) “ve biz onun için sonrakiler içinde (K, Jel, TA) kıyamet gününe dek peygamberler ve ümmetler arasında bir övgüyü (Jel, TA) sürdürdük” demektir; [yani] “Selâm…” vb. (Jel.) ― -b3- **التَّرْكُ** bazı yerlerde **الجَعْلُ** ile de eş anlamlıdır; (Lth, K, TA,) (Lth, TA;) sanki iki zıt mânâsı varmış gibi: (K:) [yani] **تَرَكَ** iki mef‘ûl aldığında, **صَيَّرَ** (MF, TA) yahut **جَعَلَ** mânâsına gelir. (TA.) Şu sözde olduğu gibi: **تَرَكْتُ الحَبْلَ شَدِيدًا** “ipi sağlam kıldım yahut sağlam yaptım”; yahut “onu sağlam oldu/olacak hâle getirdim.” (TA.) Yine Kur’ân ii. 16’daki **وَتَرَكَهُمْ فِى ظُلُمَاتٍ** “ve onları karanlıklarda kılar yahut karanlıklarda olmaya sebep olur.” (Ksh, Bd, MF.) Bazen de, herhangi bir fiil sonunda belli bir hâle gelmişse, şöyle denir: **مَا تَرَكْتُهُ كَذَا** “onu böyle kılmadım yahut böyle olmaya sebep olmadım.” (TA.)

-A2- **تَرِكَ**, muzâri‘i **تَرَكَ**, (IAar, K,) mastarı **تَرْكٌ**, (TK,) O (bir erkek, IAar) evlendi; yani bir **تَرِيكَة** ile nikâhladı; (IAar, K,) mânâsı: ebeveyninin evinde yahut çadırında, orta yaşa gelinceye dek, yahut bulûğa erdikten uzun süre sonra da, bakire ve evlenmemiş olarak kalmış kadın. (TA.)

**تاركهُ**
3 **تاركهُ** تارك تاركه تاركة [mastarı **مُتَارَكَةٌ**] **خَالَاهُ** ile eş anlamlıdır (S, md. خلو’da) [ki K’da, md. خلو’da, **تَرَكَهُ** ile eş anlamlı diye açıklanmıştır: “onu bıraktı, terk etti, vazgeçti, bırakıverdi, vb.”; ve böylece çoğu kez iyi tercüme edilebilir: fakat aslî olarak “onu bıraktı, terk etti, vb., onun tarafından bırakılmış, vb. olarak” mânâsını ifade eder; buradan dolayı Mgh’de, md. ودع’da, **مُوَادَعَةُ**’nın **مُصَالَحَةٌ** ile eş anlamlı olduğu söylenmiştir; çünkü o **مُتَارَكَةٌ**’dır: Golius, İbn-Ma‘rûf’a dayanarak, **تاركهُ**’yu “onu salıverdi ve ona eziyet etmedi” diye açıklar: “onu rahatsız etmeden bıraktı” mânâlarından biridir; fakat aslî mânâ değildir: TK’ya göre **متاركة**, bir şeyi bulunduğu hâl üzere bırakmak, vb. demektir: ve birbirini bırakmak, vb. demektir]. Şöyle de denir: **تَارَكْتُهُ البَيْعَ**, (S, Mgh, fakat ikincisinde **تَارَكَهُ**, TA’da ise **فِى البَيْعِ**, ) **وَغَيْرَهُ**, (Mgh,) mastarı **مُتَارَكَةٌ**, (S,) [görünüşe göre mânâsı: “satışı vb. onunla birlikte, yani onunla eşzamanlı olarak, bıraktım”: bu tercüme, 6 ile teyit edilir: Golius, açıklamamış olan J’ye dayanarak, “malı yahut metayı ona bıraktım” der; Freytag da onu izler.] ― -b2- [Bundan dolayı] **مُتَارَكَةٌ**, mecaz-ı mürsel yoluyla, “barış yapmak [yahut bir ateşkes yapmak], yahut bir başkasıyla/başkalarıyla uzlaşmak” mânâsında kullanılır. (Mgh.) ― -b3- **لَا بَارَكَ اللّٰهُ فِيِهِ وَلَا تَارَكَ وَلَا دَارَكَ** sözünde, bu, taklidî bir ardıl (K) olup bu fiillerin hepsi aynı mânâdadır [böylece söz “Allah ona bereket vermesin, ne de onu saadetlendirsin, ne de onu mutlu kılsın” diye tercüme edilebilir]: (TA:) [yahut mânâ “ne de onu bâkî kılsın yahut ömrünü uzatsın” olabilir; çünkü] IAar, **تَارَكَ**’nın **أَبْقَى** mânâsına geldiğini söyler. (TA.)

**تَتَارَكُوا الأَمْرَ بَيْنَهُمْ**
6 **تَتَارَكُوا الأَمْرَ بَيْنَهُمْ** ذ , (K,) yahut **الأَمْرَ فِيمَا بَيْنَهُمْ**, (Mgh,) “aralarında olan işi, birbirleriyle birlikte, bıraktılar.” (TK.)

**اِتَّرَكَ**
8 **اِتَّرَكَ** أترك اترك ترك وتر ٱترك : 1’e, beş yerde, bak.

**تَرْكٌ**
**تَرْكٌ** رأى رك ترك تركي ورى : **تَرِيكَةٌ**’ye bak. -A2- Ayrıca, bir erkeğin iki eliyle kaldırdığı yahut taşıdığı bir [içki kadehi yahut kâse gibi] **قَدَح**. (İbn-‘Abbâd, TA.)

**التُّرْكُ**
**التُّرْكُ** الترك ترك تركي Belli bir millet; (S, Msb, K;) [yani Türkler:] **تُرْكِىٌّ** onun isim-i vahididir: (Msb, TA:) [ve ayrıca “Türkî/Türkçe” mânâsına da gelir:] çoğulu **أَتْرَاكٌ**. (Msb, K.) Bir rivayette şöyle denmiştir: **اُتْرُكُوا التَّرْكَ مَا تَرَكُو كُمْ** [“Sizi bıraktıkları müddetçe Türkleri siz de bırakın”]. (TA.)

**تَرْكَةٌ**
**تَرْكَةٌ** رك ترك تركه تركة تركي : **تَرِيكَةٌ**’ye, iki yerde, bak. ― -b2- Ayrıca (mecaz kabul edilerek:) **رَبْعَةٌ** diye adlandırılan türden bir kadın [yani orta boylu]: (İbn-‘Abbâd, K:) çoğulu **تَرْكَاتٌ**. (TA.) ― -b3- Bir rivayette şöyle denmiştir: **جَآءَ الخَلِيلُ اـِلَى مَكَّةَ يُطَالِعُ تَرْكَتَهُ** (mecaz kabul edilerek:) [“Halîl (yani İbrâhim) Mekke’ye **تَرْكَتَهُ**’sini yoklamak/bilmek için geldi”], mânâsı: Hâcer ve oğlu İsmâil: (K:) kelime aslında devekuşu yumurtası demektir ve burada mecazen kullanılmıştır; çünkü devekuşu yılda ancak bir yumurta yumurtlar, sonra onu bırakır ve gider: (TA:) Z, Fâik’te bunun böyle rivayet edildiğini, **ر**’nin sâkin olmasıyla, söyler; (Nh, O, TA;) fakat **ر**’ye kesre ile [↓ **تَرِكَتَهُ**] olsaydı, “onun bıraktığı yahut terk ettiği şey” mânâsıyla, uygun bir vecih olurdu. (Nh, O, K.)

**تِرْكَةٌ**
**تِرْكَةٌ** رك ترك تركه تركة تركي : şimdi gelen şeye bak.

**تَرِكَةٌ**
**تَرِكَةٌ** رك ترك تركه تركة تركي Bırakılan, terk edilen, vazgeçilen, bırakılıveren, terk edilip gidilen yahut ayrılınan şey; “istenen yahut aranan şey” mânâsındaki **طَلِبَةٌ** gibi; (TA;) ayrıca **تَرْكَةٌ**’ye de bak: özellikle, ölen bir kimsenin bıraktığı miras yahut mal; (S, Msb, K; *) ayrıca ↓ **تِرْكَةٌ** diye de telaffuz edilir: çoğulu **تَرِكَاتٌ**. (Msb.)

**تَرَاكِ**
**تَرَاكِ** رأى تراك “**اُتْرُكْ**” [“bırak!” vb.] mânâsında bir emir mastarıdır. (S, TA.) Buradan şu söz: **تَرَاكِ تَرَاكِ صُحْبَةَ الأَتْرَاكِ** [“Bırak, bırak, Türklerle arkadaşlığı”]. (TA.) Yoo, **تَرَاكَ**’ın bunun lehçe varyantı olduğunu söyler; fakat bu, ancak öne alınmış isim olarak kullanıldığında olur; **تَرَاكَهَا**’nın **تَرَاكِهَا** yerine olması gibi. (TA.)

**تَرِيكٌ**
**تَرِيكٌ** تريك ورى : bir sonraki paragrafa, iki yerde, bak.

**تَرِيكَةٌ**
**تَرِيكَةٌ** تريكه تريكة Evlenmemiş bırakılmış kadın; (S, K;) ebeveyninin evinde yahut çadırında, orta yaşa gelinceye dek, yahut bulûğa erdikten uzun süre sonra da, bakire ve evlenmemiş olarak kalmış kadın: (TA:) erkeğe uygulanmaz: (Lh, TA:) çoğulu **تَرَائِكُ**. (S.) ― -b2- Otlatılması ihmal edilmiş çayır: (S, K:) yahut insanların hayvanlarını, ister çölde ister dağ üzerinde, otlattıkları ve hayvanların yiyip de [yalnızca] birtakım odun kalıntıları kalıncaya dek yedikleri otlak. (TA.) ― -b3- Selin bıraktığı su: (IB, K:) bu mânâda el-Ferezdak tarafından kullanılmıştır. (IB.) ― -b4- Yavru kuşun içinden çıktıktan sonraki yumurta: (K:) yahut devekuşunun yumurtası (S, K) ki onu (S, TA) çölde, boşaldıktan sonra, terk eder: (TA:) yahut bazılarına göre, tek başına bırakılmış devekuşu yumurtaları: (TA:) ve ↓ **تَرْكَةٌ** de aynı mânâya gelir. (K.) [Çoğul için, bir sonraki cümleye bak.] ― -b5- (mecaz kabul edilerek:) demir miğfer; (K;) ISd’nin görüşüne göre, bu adla anılan yumurtaya benzetilmesi sebebiyle; (TA;) ve yine ↓ **تَرْكَةٌ**: (S, K:) [birincisinin] çoğulu **تَرَائِكُ**tur [S’de devekuşu yumurtası için olanın çoğulu olarak zikredilmiştir] ve ↓ **تَرِيكٌ** ve ↓ **تَرْكٌ** [bunların sonuncusu S’de **تَرْكَةٌ**’nın çoğulu diye adlandırılmıştır; bunlar, **تَرِيكَةٌ** ve **تَرْكَةٌ**’nın isim-i vahid olduğu cem‘î cins isimlerdir]. (K.) ― -b6- Üzerindekiler silkelenip döküldükten sonra (AHn, K, TA) bırakılan hurma salkımı (كِبَاسَة): çoğulu **تَرَائِكُ**: (AHn, TA:) ve ↓ **تَرِيكٌ**, üzerindekiler yenildikten sonra bir salkım ( **عُنْقٌود** ) demektir; (AHn, K, TA;) ve üzerindekiler silkelenip dökülmüş (K, TA) hurma salkımı ( **عِذْق** ) demektir; öyle ki üzerinde hiçbir şey kalmaz: AHn bir yerde böyle söyler. (TA.) ― -b7- Bir rivayette şöyle denmiştir: **اـِنَّ لِلّهِ تَرَائِكَ فِى خَلْقِهِ**, mânâsı: [Şüphesiz Allah’a nispet edilen] insanlarda sürdürdüğü, ümit ve gaflet hâlleridir; böylece onlar, dünya işlerine cesaretle, atılganlıkla, küstahlıkla yahut kibirle yönelirler. (TA.)

**مَتْرُوكٌ**
**مَتْرُوكٌ** متروك [**تَرَكَ**’nın ism-i mef‘ûlü: bırakılmış, terk edilmiş, vb. ― -b2- ] Lugat ilminde: Kullanımdan düşmüş. (Mz 10. نوع.)
