# ترمز (ت-ر-م-ز) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B2
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B2

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - ر - م - ز
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B2/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التُّرامِزُ من الإِبل: الذي إِذا مَضَغَ رأَيتَ دماغه يَرْتَفِعُ ويَسْفُلُ، وقيل: هو القوي الشديد. قال ابن جني: ذهب أَبو بكر إِلى أَن التاء فيها زائدة ولا وجه لذلك لأَنها في موضع عين عذافر، فهذا يقضي بكونها أَصلاً وليس معنى اشتقاق فيقطع بزيادتها؛ أَنشد أَبو زيد: إِذا أَرَدْتَ طَلَبَ المَفاوِزِ،
فاعْمِدْ لكُلِّ بازِلٍ تُرامِزِ
وقال أَبو عمرو: جَمَلٌ تُرامِزُ إِذا أَسَنَّ فترى هامته تَرَمَّزُ إِذا اعتلف. وارْتَمَزَ رأْسُه إِذا تحرك؛ قال أَبو النجم: شُمُّ الذُّرَى مُرْتَمِزاتُ الهام

##### Türkçe

**التُّرامِزُ** develerden: çiğnediği zaman beyninin yükselip alçaldığını gördüğün (deve)dir; ve denildi ki: o, güçlü, şiddetli olandır. İbn Cinnî dedi: Ebû Bekir, onda **التاء**’nın زائد olduğuna gitti; bunun için bir yön yoktur; çünkü o, **عين عذافر** mevkiindedir; şu hâlde bu, onun asl oluşuna hükmeder; bir اشتقاق mânası yoktur ki onun زائد oluşuna kesin hükmetsin. Ebû Zeyd inşâd etti:

Eğer çölleri talep etmeyi istersen,
her **بازِلٍ تُرامِزِ** için kasdet.

Ebû Amr dedi: **جَمَلٌ تُرامِزُ**; yaşlanınca, ot yediği zaman tepesinin **تَرَمَّزُ** ettiğini görürsün. Ve **ارْتَمَزَ** başı, hareket ettiği zaman (denir); Ebû’n-Necm dedi:

**شُمُّ الذُّرَى مُرْتَمِزاتُ الهام**

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B2/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الترامز، كعلابط، أهمله الجوهري والصاغاني، وهو: الجمل الذي قد تمت قوته واشتد، أنشد أبو زيد:
  إذا أردت طلب المفاوز                      فاعمد لكل بازل ترامز وهذا يؤيد من يقول إن الميم زائدة لأنه من ترز، إذا صلب، فإذا صواب ذكره في ت-ر-ز. أو ما إذا اعتلف أو مضغ كما في بعض الأصول. رأيت هامته، وفي بعض الأصول: دماغه ترجف. وفي بعض الأصول: ترتفع وتسفل. وقال أبو عمرو: جمل ترامز، إذا أسن فترى هامته ترمز إذا اعتلف. وارتمز رأسه، إذا تحرك. قال أبو النجم:
  شم الذرا مرتمزات الهام قلت: فإذا تاؤه زائدة، فالمناسب إيراده في رمز، ولكن ابن جني قال: ذهب أبو بكر إلى أن التاء زائدة، ولا وجه لذلك؛ لأنها موضع عين عذافر، فهذا يقضي بكونها أصلا، وليس منها اشتقاق فنقطع بزيادتها. وكأن المصنف لاحظ ما ذهب إليه ابن جني فأفرده بترجمة. وسيأتي له في ر-م-ز أيضا.

##### Türkçe

**الترامز**; **كعلابط**; el-Cevherî ve es-Sâğânî onu ihmal etmiştir; o: kuvveti tamamlanmış ve şiddetlenmiş deve(dir). Ebû Zeyd inşad etti:
  “Eğer çölleri talep etmeyi istersen                      her **بازل** **ترامز**’e yönel” ve bu, **الميم**’in زائد olduğunu söyleyen kimseyi teyit eder; çünkü o, **ترز**’dendir: “katılaştı” (demek) olunca; öyleyse onun zikri **ت-ر-ز**’de doğru olur. Yahut bazı nüshalarda olduğu gibi: “yem yedi” veya “çiğnedi” olunca. Onun tepesini gördüm; bazı nüshalarda: “beyni titrer.” Bazı nüshalarda: “yükselir ve alçalır.” Ebû Amr dedi: **جمل ترامز**; yaşlanınca; yem yediği vakit tepesini **ترمز** eder görürsün. Ve **ارتمز رأسه**; hareket ettiğinde. Ebû’n-Necm dedi:
  “Yüksek tepeleri olan, tepeleri **مرتمزات** (olanlar)” قلت: Öyleyse onun **تاؤه**’su زائد olursa, onu **رمز**’de getirmek münasiptir; fakat İbn Cinnî dedi: Ebû Bekir, **التاء**’nın زائد olduğuna gitti; buna bir vech yoktur; çünkü o, **عين عذافر**’in mevziidir; bu da onun asl oluşuna hükmeder; ondan bir iştikak yoktur da, onun ziyadeliğine kesin hükmedelim. Sanki musannif, İbn Cinnî’nin gittiği şeyi gözetti de onu bir tercüme ile müstakil kıldı. Ona **ر-م-ز**’de de gelecektir.
