# ترمس (ت-ر-م-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - ر - م - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

السين والتاء
ت ر م س، س ب ر ت، س ل ت م، س ب ن ت، ت ر م س مستعملات
نرمس:
التُّرمُسُ: شجر له حبٌّ مُضَلَّع مُحزّز، وبه سُمِّي الجُمان: ترامس.
والمترس الخَلْق: المُوثّق المُضبّر.
سبرت:
السُّبْرُوتُ والسِّبْرِيتُ: الفقيرُ المحتاجُ. قال حسان بن قطيب:
ولا الذي يخضعك السُّبْرُوتُ
والسُّبْرُوتُ: الغُلامُ الأَمْرَدُ. والسُّبرُوتُ: القاعُ لا نباتَ فيه.
سلتم:
السِّلْتِمُ: من أسماء الغول. والسِّلْتِمُ: السّنة الشَّديدة، والدّاهية أيضاً، وجمعه: سَلاتِمُ، تقول: رَماهُ الله بسِلتِم، أي بداهية.
سبت:
السَّبَنتَي: الجزيء المُقدِم من كلّ شيء. والسَّبَنْتَي: النَّمِر.
ترمس:
التُّرمُسة: الحُفرة، يقال: حفر فلانٌ تُرْمُسَةً تَحْتَ الأَرْض.

السين والتاء
ت ر م س، س ب ر ت، س ل ت م، س ب ن ت، ت ر م س مستعملات
نرمس:
التُّرمُسُ: شجر له حبٌّ مُضَلَّع مُحزّز، وبه سُمِّي الجُمان: ترامس.
والمترس الخَلْق: المُوثّق المُضبّر.
سبرت:
السُّبْرُوتُ والسِّبْرِيتُ: الفقيرُ المحتاجُ. قال حسان بن قطيب:
ولا الذي يخضعك السُّبْرُوتُ
والسُّبْرُوتُ: الغُلامُ الأَمْرَدُ. والسُّبرُوتُ: القاعُ لا نباتَ فيه.
سلتم:
السِّلْتِمُ: من أسماء الغول. والسِّلْتِمُ: السّنة الشَّديدة، والدّاهية أيضاً، وجمعه: سَلاتِمُ، تقول: رَماهُ الله بسِلتِم، أي بداهية.
سبت:
السَّبَنتَي: الجزيء المُقدِم من كلّ شيء. والسَّبَنْتَي: النَّمِر.
ترمس:
التُّرمُسة: الحُفرة، يقال: حفر فلانٌ تُرْمُسَةً تَحْتَ الأَرْض.

##### Türkçe

**السين** ve **التاء**
ت ر م س، س ب ر ت، س ل ت م، س ب ن ت، ت ر م س kullanımlardır.
نرمس:
**التُّرمُسُ**: köşeli, çizgili taneleri olan bir ağaçtır; onunla **الجُمان** adlandırıldı: **ترامس**.
Ve **المترس** الخَلْق: sağlamlaştırılmış, iyi düzenlenmiş olandır.
سبرت:
**السُّبْرُوتُ** ve **السِّبْرِيتُ**: muhtaç yoksul. Hassân b. Kutayb dedi ki:
ولا الذي يخضعك **السُّبْرُوتُ**
Ve **السُّبْرُوتُ**: tüysüz delikanlı oğlan. Ve **السُّبرُوتُ**: içinde bitki olmayan düz yer.
سلتم:
**السِّلْتِمُ**: gûlün adlarındandır. Ve **السِّلْتِمُ**: şiddetli yıl, ve ayrıca musibet; çoğulu: **سَلاتِمُ**; dersin ki: Allah onu **بسِلتِم** ile attı; yani bir musibetle.
سبت:
**السَّبَنتَي**: her şeyden öne çıkan parça. Ve **السَّبَنْتَي**: kaplan.
ترمس:
**التُّرمُسة**: çukur; denir ki: falan kimse yerin altına bir **تُرْمُسَةً** kazdı.

**السين** ve **التاء**
ت ر م س، س ب ر ت، س ل ت م، س ب ن ت، ت ر م س kullanımlardır.
نرمس:
**التُّرمُسُ**: köşeli, çizgili taneleri olan bir ağaçtır; onunla **الجُمان** adlandırıldı: **ترامس**.
Ve **المترس** الخَلْق: sağlamlaştırılmış, iyi düzenlenmiş olandır.
سبرت:
**السُّبْرُوتُ** ve **السِّبْرِيتُ**: muhtaç yoksul. Hassân b. Kutayb dedi ki:
ولا الذي يخضعك **السُّبْرُوتُ**
Ve **السُّبْرُوتُ**: tüysüz delikanlı oğlan. Ve **السُّبرُوتُ**: içinde bitki olmayan düz yer.
سلتم:
**السِّلْتِمُ**: gûlün adlarındandır. Ve **السِّلْتِمُ**: şiddetli yıl, ve ayrıca musibet; çoğulu: **سَلاتِمُ**; dersin ki: Allah onu **بسِلتِم** ile attı; yani bir musibetle.
سبت:
**السَّبَنتَي**: her şeyden öne çıkan parça. Ve **السَّبَنْتَي**: kaplan.
ترمس:
**التُّرمُسة**: çukur; denir ki: falan kimse yerin altına bir **تُرْمُسَةً** kazdı.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التُّرْمُسُ: شجرة لها حَبٌّ مُضَلَّع مُحَزَّزٌ، وبه سمي الجُمانُ تَرامِسَ. وتَرْمَسَ الرجلُ إِذا تغيب عن حرب أَو شَغْبٍ. الليث: حَفَر فلانٌ تُرْمُسَةً تحت الأَرض.

##### Türkçe

**التُّرْمُسُ**: Köşeli, çizgili taneleri olan bir ağaçtır; onunla adlandırıldı: **الجُمانُ** (inci taneleri) **تَرامِسَ** (terâmis).

**وتَرْمَسَ** adam, bir savaş yahut bir kargaşadan gizlenip kaybolduğu zaman (denir). **الليث**: Falan kimse yerin altında bir **تُرْمُسَةً** kazdı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الترمس، بالضم، أهمله الجوهري، وقال الليث: هو حمل شجر له، وفي اللسان شجرة لها حب مضلع محزز، أو الباقلاء المصري، كما قاله صاحب المنهاج، وقال أبو حنيفة: الترمس: الجرجر المصري، وهو من القطاني، وقال في باب الجيم: الجرجر: الباقلاء، وفي المنهاج: هو حب مفرطح الشكل مر الطعم، منقور الوسط، والبري منه أصفر، وهو أقوى، والترمس إلى الدواء أقرب منه إلى الغذاء، وأجوده الأبيض الكبار الرزين، ونقل شيخنا عن جماعة أن تاءه زائدة، لأنه من رمس الشيء: ستره وباقي المادة فيه ما يدل على ذلك. ترمس: ماء لبني أسد، أو واد، ويفتح. وترمسان، بالضم: ة، بحمص. قال الليث: الترامس: الجمان، كأنه جمع ترمسة، على التشبيه. يقال: حفر ترمسة تحت الأرض، بالضم، أي سردابا. عن ابن الأعرابي: ترمس الرجل، إذا تغيب عن حرب أو شغب، وهذا يقوي من قال بزيادة التاء فيه. ومما يستدرك عليه: الترامس، بالضم: الحمار، هكذا رأيته في التكملة مضبوطا مجودا، فهو إن لم يكن تصحيفا عن الجمان كما تقدم عن الليث فحاله حال الترامز الذي تقدم في أصالة تائه وزيادتها، فتأمل.

##### Türkçe

**الترمس**; damme ile: el-Cevherî onu ihmal etti. Leys dedi: O, kendisine ait bir yükü olan bir ağaçtır. Lisân’da: köşeli, çizgili taneleri olan bir ağaç; yahut, Minhâc sahibinin dediği gibi, Mısır baklası. Ebû Hanîfe dedi: **الترمس**: Mısır **الجرجر**’idir; o, baklagillerdendir. **الجيم** bâbında dedi: **الجرجر**: bakladır. Minhâc’ta: O, şekilce yassı bir tanedir; tadı acıdır; ortası oyuktur; onun yabanîsi sarıdır ve o daha kuvvetlidir. **الترمس** ilaca, gıdadan daha yakındır. Onun en iyisi, beyaz, iri, ağır olanıdır. Şeyhimiz bir cemaatten nakletti ki onun **ت**’si ziyadedir; çünkü **رمس الشيء**’dendir: onu örttü; maddenin geri kalanı da onda buna delâlet eden şeyler vardır.

**ترمس**: Benî Esed’in suyu; yahut bir vadi; ve fetha ile de okunur.

**وترمسان**, damme ile: **ة**, Humus’ta. Leys dedi: **الترامس**: **الجمان**’dır; sanki teşbih üzere **ترمسة**’nin cem‘i gibidir. Denir: “Yerin altında, damme ile, bir **ترمسة** kazdı”; yani bir yeraltı geçidi.

İbnü’l-A‘râbî’den: Adam **ترمس** etti; savaş yahut fitneden gizlendiği zaman. Bu, onda **ت**’nin ziyade olduğunu söyleyen kimseyi kuvvetlendirir.

Ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الترامس**, damme ile: eşek; onu Tekmile’de böyle, ضبط edilmiş, iyi yapılmış olarak gördüm. Şayet Leys’ten yukarıda geçtiği üzere **الجمان**’dan bir tashîf değilse, onun hâli, **ت**’sinin aslîliği ve ziyadeliği hususunda yukarıda geçen **الترامز**’ın hâli gibidir; öyleyse düşün.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

تُرْمُسٌ
تُرْمُسٌ رمس ترمس [vulgarly pronounced in the present day تِرْمِس; from the Greek θέρμος, or Coptic θαρος; Lupines; or the lupine;] a certain grain, well known, of the description termed قَطَانِىّ; (Msb;) the produce of a tree [or plant] which has a grain ribbed and notched: (Lth, M, * K:) or i. q. بَاقِلَّى مِصْرِىٌّ: (the Minhلj and K:) [but if this be the same as the بَاقِلَّى قِبْطِىّ, it is a mistake, accord. to Ibn-Beytلr, to identify it with the ترمس:] AHn says that it is the جِرْجِير مِصْرِىّ, and is of the description termed قَطَانِىّ; and under the head of the letter ج, he says that the جِرْجِير is the بَاقِلِّى: accord. to the Minhلj, it is a grain of an expanded shape, of bitter taste, hollowed in the middle; and the wild kind is smaller than the other, and stronger: and the ترمس approaches more to medicine than to food: the best is the white, large, and heavy: (TA:) some say that the ت is augmentative, and that the word is from رَمَسَ, signifying “ he concealed ” a thing: (MF, TA:) the n. un. is with ة (Msb.)

##### Türkçe

تُرْمُسٌ
**تُرْمُسٌ** **رمس** **ترمس** [günümüzde halk arasında **تِرْمِس** diye telaffuz edilir; Yunanca θέρμος’tan veya Kıptîce θαρος’tan; Lupines; yahut lupine;] **قَطَانِىّ** diye adlandırılan vasıftan, iyi bilinen belirli bir tane; (Msb;) kaburgalı ve çentikli bir tanesi olan bir ağacın [veya bitkinin] ürünü: (Lth, M, * K:) yahut **بَاقِلَّى مِصْرِىٌّ** ile aynı: (Minhلj ve K:) [fakat eğer bu, **بَاقِلَّى قِبْطِىّ** ile aynı ise, İbn-Beytلr’a göre onu **ترمس** ile özdeşleştirmek bir hatadır:] AHn onun **جِرْجِير مِصْرِىّ** olduğunu söyler; ve **قَطَانِىّ** diye adlandırılan vasıftandır; ve **ج** harfinin başlığı altında, **جِرْجِير**’in **بَاقِلِّى** olduğunu söyler: Minhلj’a göre, yayvan şekilli, acı tatlı, ortası oyuk bir tanedir; ve yabani türü ötekinden daha küçüktür ve daha kuvvetlidir: ve **ترمس** yiyecekten ziyade ilaca daha çok yaklaşır: en iyisi beyaz, iri ve ağır olanıdır: (TA:) bazıları **ت**’nin artırma (zâid) olduğunu, kelimenin de “bir şeyi gizledi” anlamına gelen **رَمَسَ**’dan olduğunu söyler: (MF, TA:) tekil isim (n. un.) **ة** iledir (Msb.)
