# ترمس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ترمس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ترمس

الترمس، بالضم، أهمله الجوهري، وقال الليث: هو حمل شجر له، وفي اللسان شجرة لها حب مضلع محزز، أو الباقلاء المصري، كما قاله صاحب المنهاج، وقال أبو حنيفة: الترمس: الجرجر المصري، وهو من القطاني، وقال في باب الجيم: الجرجر: الباقلاء، وفي المنهاج: هو حب مفرطح الشكل مر الطعم، منقور الوسط، والبري منه أصفر، وهو أقوى، والترمس إلى الدواء أقرب منه إلى الغذاء، وأجوده الأبيض الكبار الرزين، ونقل شيخنا عن جماعة أن تاءه زائدة، لأنه من رمس الشيء: ستره وباقي المادة فيه ما يدل على ذلك. ترمس: ماء لبني أسد، أو واد، ويفتح. وترمسان، بالضم: ة، بحمص. قال الليث: الترامس: الجمان، كأنه جمع ترمسة، على التشبيه. يقال: حفر ترمسة تحت الأرض، بالضم، أي سردابا. عن ابن الأعرابي: ترمس الرجل، إذا تغيب عن حرب أو شغب، وهذا يقوي من قال بزيادة التاء فيه. ومما يستدرك عليه: الترامس، بالضم: الحمار، هكذا رأيته في التكملة مضبوطا مجودا، فهو إن لم يكن تصحيفا عن الجمان كما تقدم عن الليث فحاله حال الترامز الذي تقدم في أصالة تائه وزيادتها، فتأمل.

### Türkçe

**الترمس**; damme ile: el-Cevherî onu ihmal etti. Leys dedi: O, kendisine ait bir yükü olan bir ağaçtır. Lisân’da: köşeli, çizgili taneleri olan bir ağaç; yahut, Minhâc sahibinin dediği gibi, Mısır baklası. Ebû Hanîfe dedi: **الترمس**: Mısır **الجرجر**’idir; o, baklagillerdendir. **الجيم** bâbında dedi: **الجرجر**: bakladır. Minhâc’ta: O, şekilce yassı bir tanedir; tadı acıdır; ortası oyuktur; onun yabanîsi sarıdır ve o daha kuvvetlidir. **الترمس** ilaca, gıdadan daha yakındır. Onun en iyisi, beyaz, iri, ağır olanıdır. Şeyhimiz bir cemaatten nakletti ki onun **ت**’si ziyadedir; çünkü **رمس الشيء**’dendir: onu örttü; maddenin geri kalanı da onda buna delâlet eden şeyler vardır.

**ترمس**: Benî Esed’in suyu; yahut bir vadi; ve fetha ile de okunur.

**وترمسان**, damme ile: **ة**, Humus’ta. Leys dedi: **الترامس**: **الجمان**’dır; sanki teşbih üzere **ترمسة**’nin cem‘i gibidir. Denir: “Yerin altında, damme ile, bir **ترمسة** kazdı”; yani bir yeraltı geçidi.

İbnü’l-A‘râbî’den: Adam **ترمس** etti; savaş yahut fitneden gizlendiği zaman. Bu, onda **ت**’nin ziyade olduğunu söyleyen kimseyi kuvvetlendirir.

Ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الترامس**, damme ile: eşek; onu Tekmile’de böyle, ضبط edilmiş, iyi yapılmış olarak gördüm. Şayet Leys’ten yukarıda geçtiği üzere **الجمان**’dan bir tashîf değilse, onun hâli, **ت**’sinin aslîliği ve ziyadeliği hususunda yukarıda geçen **الترامز**’ın hâli gibidir; öyleyse düşün.
