# ترم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B1%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ترم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ترم

* | | ( التِّرْيَمُ ، كحِذْيَم : ع ) نقله | الجوهريّ ولكنّه قل : تِرْيَم ، بغير |

| الألف واللاّم ، وهو الصَّوابُ ، | وأنشد : | % ( هلْ أُسْوَةٌ لي في رِجالٍ صُرِّعُوا % | بِتِلاعِ تِرْيَمَ هامُهُمْ لم تُقْبَرِ ) % | | قال ابنُ جِنّي : تِرْيَم فِعْيَل كَحِذْيَم | وطِرْيَم ، ولا يكون فِعْلَلاً كَدِرْهَم ؛ | لأنَّ الواو والياء لا يكونان أَصْلاً في | ذَوات الأربعة . ثم إنَّ هذا الموضع ؛ | قال ابنُ بَرِّي : وادٍ قُرْب النَّقِيع ، وقرأتُ | في كتاب نَصْرٍ هو بالحِجازِ وادٍ قَرِيبٌ | من يَنْبُع ، وقِيلَ : دُوَيْنَ مَدْيَن ، وأيضًا | موضعٌ في بادِيَة البَصْرَة ، انتهى . | | فحينئذ قولُ ابنِ بَرِّي قُرْبَ النَّقيع | تصحيفٌ ، فإنّ النَّقِيعَ من أوْدِيَة | المَدِينة ، فَتَأَمَّلْ ، ثم قال ابنُ بَرِّي : | وَرَأَيْتُه بخَطّ القَزَّاز تَرْيَمَ ، بفتح التاءِ ، | كما ذكره الجوهريّ ، قال : | والصَّوابُ تِرْيَم مِثالُ عِثْيَر ، قال : | وليس في الكلام فَعْيَل غير ضَهْيَد ، | قال : ولا يصحُّ فَتْحُ التاءِ من تِرْيَم إِلاّ | أَنْ يكونَ وَزْنُها تَفْعَل ، قال : وهذا | | الوَجْهُ غَيْرُ مَمْتَنِعٍ ، والأوَّلُ أَظْهَر . | | قلتُ : والذي في نُسَخِ الصّحاح كُلّها | تِرْيَم ، بِكَسْرِ التاءِ ، هكذا هو | مَضْبُوطٌ ، ولعلّه إِصْلاح فيما بَعْد . | | ( و ) التَّرِيمُ ، ( كَأَمِيرٍ : المُتَواضِعُ لِلَّهِ | تَعالَى ) ، عن ابن الأعرابِيّ . قال ( و ) | أيضًا ( المُلَوَّثُ بالمَعايِبِ أو بالدَّرَنِ ) . | | قال : ( والتَّرَمُ ، محرّكَةً : وَجَعُ | الخَوْرانِ ) . | ( و ) يقال : ( لا تَرَما ) كقولك : | ( لا سِيَّما ) . | | ( وتارَمُ ، كهاجَرَ : كُورَةٌ | بأذْرَبيجانَ ) ، وأيضًا : ( د : يُتاخِمُ ) | أي : يُحاذِي ( فُرَجَ ) ، كَصُرَد ، ( وقد | تُسَكَّن راؤها ) وهكذا يَنْطِقُونَ به . | | [ ] وممّا يُسْتَدْرَكُ عليه : | تَرْم ، بالفَتْح : اسمٌ قديمٌ لِمَدِينَة | أُوال ، قاله نَصْر . | | وتَرِيمٌ ، كأَمِيرٍ : مدينةٌ بحَضْرَمَوْتَ | سُمِّيَت باسم بانِيها تَرِيمُ بنُ | حَضْرمَوْت ، قال شيخُنا : يقال هي | عُشُّ الأولياء وَمَنْبِتُهم وفيها جَماعةٌ | من شُهداء بَدْر . قلتُ : وهي مَسْكن |

| السادة آل باعَلَوِيّ الآن ، ومنها تفرّقوا | في البِلاد ، وَأَوَّلُ مَنْ اسْتَوْطَنها منهم | جَدُّهُم الأكبر أَحْمَدُ بن عِيسَى بن | مُحَمَّد بن عَلِيّ بن جَعْفَر الصادِق | الحُسَيْنِيّ ، قَدِمَها من البَصْرَة سنة | ثلاثمائة وخَمْسِ وَأَرْبَعِين ، وَأَعْقَبَ | بها هذا الخَلَف الصالِحَ ، وقَبْرُهُ هُناك | في سَفْحِ جَبَلٍ على يَمِينِ المُتَوَجِّهِ إلى | تَرِيم . | | وقال نَصْر : ويُقال تَرِيمٌ أيضًا : بَلَدٌ | بالشامِ ، وذَكَرَ في المَدِينة اليمانية | بالهَمْزَة أيضًا . |

### Türkçe

* | | ( **التِّرْيَمُ** ، **كحِذْيَم** : ع ) onu el-Cevherî nakletti; fakat o denildi: **تِرْيَم** , **الألف واللاّم** olmaksızın; ve o doğrudur. | Ve inşad etti: | % ( هلْ أُسْوَةٌ لي في رِجالٍ صُرِّعُوا % | بِتِلاعِ **تِرْيَمَ** هامُهُمْ لم تُقْبَرِ ) % | | İbn Cinnî dedi: **تِرْيَم** **فِعْيَل**dir, **كحِذْيَم**; ve **طِرْيَم**; ve **فِعْلَلاً** olmaz, **كَدِرْهَم**; çünkü **الواو** ve **الياء** dört harfli olanlarda asl olmazlar. Sonra şüphesiz bu mevki; | İbn Berrî dedi: en-Nakî‘ yakınında bir vadidir; ve Nasr’ın kitabında okudum: o Hicaz’da, Yenbu‘dan yakın bir vadidir; ve denildi: Medyen’in aşağısında; ve ayrıca Basra badiyesinde bir mevki, bitti. | | O vakit İbn Berrî’nin “en-Nakî‘ yakınında” sözü tashiftir; çünkü en-Nakî‘ Medine vadilerindendir; öyleyse düşün; sonra İbn Berrî dedi: onu el-Kazzâz’ın hattıyla **تَرْيَمَ** gördüm, **التاءِ**’nin fethiyle, el-Cevherî’nin zikrettiği gibi; dedi: | ve doğru olan **تِرْيَم**’dir, **مِثالُ عِثْيَر**; dedi: | ve الكلام’da **فَعْيَل** yoktur, **ضَهْيَد**’den başka; dedi: ve **تِرْيَم**’den **التاءِ**’nin fethi sahih olmaz, ancak vezni **تَفْعَل** olursa; dedi: ve bu vech memnu değildir, ve birincisi daha zahirdir. | | Dedim: **الصّحاح** nüshalarının hepsinde olan **تِرْيَم**’dir, **التاءِ**’nin kesriyle; işte böyle ضبط edilmiştir; ve belki o, sonra olan şeyde bir ıslahdır. | | ( و ) **التَّرِيمُ** , ( **كَأَمِيرٍ** : Allah Teâlâ için tevazu gösteren ) , İbnü’l-A‘râbî’den. Dedi ( و ) ayrıca ( ayıplarla yahut kirle lekelenmiş olan ) . | | Dedi: ( **والتَّرَمُ** , harekeli: **الخَوْرانِ** ağrısı ) . | ( و ) denilir: ( **لا تَرَما** ) senin “( **لا سِيَّما** )” demen gibi. | | ( و**تارَمُ** , **كهاجَرَ** : Azerbaycan’da bir **كُورَةٌ** ) , ve ayrıca: ( **د** : sınırdaş olur ) yani: ( **فُرَجَ** )’yi hizalar, **كَصُرَد**; ( ve **راؤها** sükûnlanabilir ) ve işte böyle onu telaffuz ederler. | | [ ] Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: | **تَرْم** , fetha ile: **أُوال** şehrinin eski bir adı; Nasr söyledi. | | Ve **تَرِيمٌ** , **كأَمِيرٍ**: Hadramut’ta bir şehir; onu bina edenin adıyla adlandırıldı: **تَرِيمُ** bin **حَضْرمَوْت**; şeyhimiz dedi: denilir ki o, velîlerin yuvası ve onların bittiği yerdir; ve onda Bedir şehitlerinden bir cemaat vardır. Dedim: ve o, şimdi **السادة آل باعَلَوِيّ**’nin meskenidir; ve ondan beldelere dağıldılar; ve onlardan oraya ilk yerleşen, onların en büyük dedeleri **أَحْمَدُ** bin **عِيسَى** bin **مُحَمَّد** bin **عَلِيّ** bin **جَعْفَر الصادِق الحُسَيْنِيّ**’dir; Basra’dan ona üç yüz kırk beş senesinde geldi; ve onda bu salih nesli bıraktı; ve kabri oradadır, **تَرِيم**’e yönelenin sağında, bir dağın eteğinde. | | Ve Nasr dedi: ve **تَرِيمٌ** de denilir: Şam’da bir belde; ve Yemen şehrinde de hemze ile zikretti. |
