# تشح (ت-ش-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B4%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B4%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - ش - ح
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B4%D8%AD/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الأَزهري خاصة أَنشد للطِّرِمّاحِ يصف ثوراً:
مَلاَ بائصاً، ثم اعْتَرَتْهُ حَمِيَّةٌ
على تُشْحةٍ، من ذائدٍ غيرِ واهِن
قال: وقال أَبو عمرو في قوله على تُشْحة: على جِدٍّ وحَمِيَّة؛ قال الأَزهري: أَظنّ التشحة في الأَصل أُشْحة، فقلبت الهمزة واواً ثم قلبت تاء كما قالوا تُراث وتَقْوى؛ قال شمر: أَشِحَ يَأْشَحُ إِذا غضب، ورجل أَشْحَانُ أَي غضبان؛ قال الأَزهري: وأَصل تُشْحة أُشْحة من قولك أَشِحَ.

##### Türkçe

الأَزهري, özellikle الطِّرِمّاحِ’ın bir boğayı vasfederken (söylediği) şu beyti inşad etti:

“(O boğa) sertçe doldu; sonra onu bir hamiyet sardı
bir **تُشْحة** üzerine; zayıf olmayan bir savıcıdan (gelen).”

Dedi ki: Ve Ebû Amr, “**على تُشْحة**” sözünde şöyle dedi: “ciddiyet ve hamiyet üzere”; dedi.

الأَزهري dedi ki: Ben, **التشحة**’nin aslında **أُشْحة** olduğunu zannediyorum; sonra hemze vâv’a çevrildi, sonra tâ’ya çevrildi; nitekim **تُراث** ve **تَقْوى** dedikleri gibi.

Şemmer dedi ki: **أَشِحَ يَأْشَحُ**; öfkelendiği zaman (böyledir); ve **أَشْحَانُ** adam: yani öfkeli.

الأَزهري dedi ki: Ve **تُشْحة**’nin aslı, senin “**أَشِحَ**” sözünden **أُشْحة**’dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B4%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

التشحة، بالضم: الجد والحمية  ، قاله أبو عمرو،  والأصل وشحة  . قال الأزهري: أظن التشحة في الأصل أشحة، فقلبت الهمزة واوا، ثم قلبت تاء، كما قالوا: تراث وتقوى. قال شمر: أشح يأشح، إذا غضب. ورجل أشحان، أي غضبان. قال الأزهري: وأصل تشحة أشحة، من قولك: أشح.  قال الطرماح  بن حكيم الشاعر يصف ثورا:
   ملا بائصا ثم اعترته حـمـية                      على تشحة من ذائد غير واهن أي على حمية غضب  ، وقال الأزهري: قال أبو عمرو: أي على جد وحمية. والذائد: الدافع. وغير واهن: غير ضعيف. وملا: جمع ملاة: الصحراء. وقول شيخنا: ولكنه في فصل الواو وأعرض عن هذا الأصل، ولم يظهر له في كلام فصل، فلا يخلو عن نظر وتأمل. لا يخفى أن الأوفق إيراده في  أشح  لما نقله الأزهري عن شمر وأقره على ذلك، لأن أصله  أشح  لا  وشح  ، فلا نظر في إعراضه عنه في فصل الواو. نعم كان ينبغي أن يورده في  أشح  ونحن قد أشرنا هنالك إليه. التشحة:  الجبن والفرق، أو الحرد وخبث النفس والحرص، كالتشح، محركة، في الكل  . ولكن المنقول عن كراع في الحرد والغضب هو  التسحة  بالسين المهملة، كما أورده ابن سيده في المحكم نقلا عنه. قال ولا أحقها.  ورجل أتشح  ، هذا بناء على أن التاء أصلية، وليس كذلك. وإنما الصواب: رجل أشحان وامرأة أشحى، وقد تقدم في بابه.

##### Türkçe

**التشحة**, (ضم ile): ciddiyet ve hamiyet; bunu Ebû Amr söylemiştir; asl(ı) **وشحة**’dır. el-Ezherî dedi: Zannederim **التشحة** aslında **أشحة**’dır; hemze **واو**’ya çevrildi, sonra **تاء**’ya çevrildi; onların: **تراث** ve **تقوى** dedikleri gibi. Şemmer dedi: **أشح** **يأشح**; öfkelendiği zaman. Ve bir adam **أشحان**; yani öfkeli. el-Ezherî dedi: **تشحة**’nın aslı **أشحة**’dır; senin: **أشح** sözünden. et-Tırmâh b. Hakîm şair, bir boğayı vasfederek dedi:

   Bir çölü doldurdu, sertleşmiş olarak; sonra ona bir hamiyet arız oldu
                      **على تشحة**; zayıf olmayan bir defediciden; yani öfke hamiyeti üzere. el-Ezherî dedi: Ebû Amr dedi: yani ciddiyet ve hamiyet üzere. **والذائد**: defeden. Ve **غير واهن**: zayıf olmayan. Ve **ملا**: **ملاة**’nin çoğulu: çöl. Şeyhimizin sözü: Fakat o, **الواو** faslında(=bölümünde)dir ve bu asıldan yüz çevirmiştir; ve ona, kelâmda bir fasıl görünmemiştir; bu yüzden nazar ve teemmülden hâlî değildir. Gizli değildir ki en uygun olan, el-Ezherî’nin Şemmer’den naklettiği ve onu bunun üzerine ikrar ettiği için, onun **أشح**’da zikredilmesidir; çünkü aslı **أشح**’dır, **وشح** değil; dolayısıyla onun **الواو** faslında ondan yüz çevirmesinde nazar yoktur. Evet, onu **أشح**’da zikretmesi gerekirdi; biz de orada ona işaret ettik. **التشحة**: korkaklık ve korku; yahut hırçınlık ve nefsin kötülüğü ve hırs; **كالتشح**, (harekeli), hepsinde. Fakat Kırâ‘dan hırçınlık ve öfke hakkında nakledilen, **التسحة**’dır; **السين** **المهملة** ile; İbn Sîde onu **المحكم**’de ondan naklen zikrettiği gibi. Dedi: ve ben onu daha haklı görmüyorum. Ve bir adam **أتشح**; bu, **التاء**’nın aslî olduğu üzerine bir binadır; hâlbuki öyle değildir. Ancak doğru olan: bir adam **أشحان** ve bir kadın **أشحى**; ve onun bâbında daha önce geçti.
