# تعب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B9%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تعب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: تعب

تَعِبَ
1 تَعِبَ عاب عب عبا عبى تعب وعب , (S, A, Msb, K,) aor. تَعَبَ , (A, K,) inf. n. تَعَبٌ, (S, Msb,) He [a man and a beast] was, or became, fatigued, tired, wearied [by labour or journeying &c.], or jaded; (S, A, Msb;) contr. of اِسْتَرَاحَ. (K.) [تَعَبٌ, which, used as a simple subst., may be rendered Fatigue, tiredness, weariness, or the state of being jaded, is here said in the TA to be contr. of رَاحَةٌ; and to signify شِدَّةُ العَنَآءِ, which may be rendered much fatigue &c.; but accord. to an explanation of the verb of عَنَآءٌ in the S and TA in art. عنى, this word and تَعَبٌ signify the same. See also مَتْعَبٌ.]

اتعب
4 اتعب أتعب اتعب تعب He fatigued, tired, wearied, or jaded, another; (S, Msb, K;) and himself, in a work that he imposed upon himself, or in which he laboured; and his travelling-camels, by urging them quickly, or by hard journeying. (TA.) ― -b2- (tropical:) He broke a bone again after it had been set, or consolidated: or he caused a bone to have a defect in it, after it had been set, so that there remained in it a constant swelling, or resulted a lameness: اتعب العَظْمَ signifying أَعْنَتَهُ بَعْدَ الجَبْرِ: (so in the CK:) or أَعْتَبَهُ بعد الجبر. (So in MS. copies of the K and in the TA. [In the latter, in art. عتب, this reading is confirmed; but a remark below, voce مُتْعَبٌ, rather favours the former reading, that of the CK.]) ― -b3- (tropical:) He filled a vessel; (A, K;) as, for instance, a drinking-cup, or bowl. (A.) -A2- اتعب القَوْمُ The people's cattle became fatigued, tired, wearied, or jaded. (K.)

تَعِبٌ
تَعِبٌ عاب عب عبا عبى تعب وعب Fatigued, tired, wearied, or jaded; as also ↓ مُتْعَبٌ; (S, Msb, K;) but not مَتْعُوبٌ. (S, K.) [↓ تَعْبَان, for تَعْبَانٌ, fem. with ة, is used in this sense in the present day.]

تَعْبَان
تَعْبَان عب تعبان وعب : see what next precedes.

مَتْعَبٌ
مَتْعَبٌ متعب A place of تَعَب [or fatigue, &c.]: ― -b2- and tropically, syn. with تَعَبٌ: pl. مَتَاعِبُ. (Har p. 431.)

مُتْعَبٌ
مُتْعَبٌ متعب : see تَعِبٌ. ― -b2- Also (tropical:) A camel that has had a bone of one of his fore legs or hind legs broken and set, and has been fatigued beyond his power of endurance before the bone has consolidated, so that the fracture has become complete: whence the phrase عَظْمٌ مُتْعَبٌ [app. meaning (tropical:) a bone broken again after its having been set, or consolidated: see 4]. (TA.) ― -b3- A vessel, as, for instance, a drinking-cup, or bowl, (tropical:) filled. (TA.) ― -b4- Water (tropical:) squeezed forth, or expressed, from the earth, to be drunk. (A, TA.)

مَتْعَبَةٌ
مَتْعَبَةٌ متعب متعبه متعبة [A cause of fatigue or weariness: a word of the same class as مَجْبَنَةٌ and مَبْخَلَةٌ: loosely explained in Har p. 475 as meaning a place of fatigue]. One says, اِسْتِخْرَاجُ المُعَمَّى مَتْعَبَةٌ لِلْخَوَاطِرِ [The eliciting of the meaning of that which is made enigmatical is a cause of fatigue to minds]. (A.)

### Türkçe

**تَعِبَ**
1 **تَعِبَ** عاب عب عبا عبى تعب وعب , (S, A, Msb, K,) muzâri‘ı **تَعَبَ** , (A, K,) mastar ismi **تَعَبٌ**, (S, Msb,) O [bir adam ve bir hayvan] yorgun oldu, yahut yorgunlaştı, bitkin düştü [emek veya yolculuk vb. sebebiyle], yahut takatsiz kaldı; (S, A, Msb;) **اِسْتَرَاحَ**’ın zıddıdır. (K.) [**تَعَبٌ**, basit bir isim olarak kullanıldığında “yorgunluk, bitkinlik, takatsizlik, yahut takatsiz kalma hâli” diye tercüme edilebilir; burada TA’da **رَاحَةٌ**’ın zıddı olduğu; ve **شِدَّةُ العَنَآءِ**’yi ifade ettiği, ki “çok yorgunluk vb.” diye tercüme edilebilir, denilmiştir; fakat S ve TA’da عنى maddesinde **عَنَآءٌ** fiilinin bir açıklamasına göre, bu kelime ile **تَعَبٌ** aynı şeyi ifade eder. Ayrıca **مَتْعَبٌ**’a da bak.]

**اتعب**
4 **اتعب** **أتعب** **اتعب** تعب O, başkasını yordu, bitkin düşürdü, takatsiz bıraktı; (S, Msb, K;) ve kendisini, kendisine yüklediği bir işte, yahut içinde emek verdiği bir işte; ve yolculuk develerini, onları hızlı sürmekle, yahut çetin yolculukla. (TA.) ― -b2- (mecaz:) O, bir kemiği, yerine oturtulmuş yahut kaynamış olduktan sonra tekrar kırdı: yahut bir kemiğe, yerine oturtulduktan sonra onda bir kusur olacak şekilde sebep oldu; öyle ki onda sürekli bir şişlik kaldı, yahut bir topallık meydana geldi: **اتعب العَظْمَ**’ın **أَعْنَتَهُ بَعْدَ الجَبْرِ** anlamına gelmesi: (CK’de böyle:) yahut **أَعْتَبَهُ بعد الجبر**. (K’nın yazma nüshalarında ve TA’da böyle. [TA’da, عتب maddesinde, bu kıraat teyit edilmiştir; fakat aşağıda, **مُتْعَبٌ** maddesinde, bir kayıt daha ziyade birincisini, CK’nin kıraatini, tercih eder.]) ― -b3- (mecaz:) O, bir kabı doldurdu; (A, K;) meselâ bir içme kadehini, yahut bir tası. (A.) -A2- **اتعب القَوْمُ** Halkın sığırları yorgun oldu, bitkin düştü, takatsiz kaldı. (K.)

**تَعِبٌ**
**تَعِبٌ** عاب عب عبا عبى تعب وعب Yorgun, bitkin, takatsiz; bunun gibi ↓ **مُتْعَبٌ** da; (S, Msb, K;) fakat **مَتْعُوبٌ** değil. (S, K.) [↓ **تَعْبَان**, **تَعْبَانٌ** yerine, müennesi ة ile, günümüzde bu mânada kullanılır.]

**تَعْبَان**
**تَعْبَان** عب تعبان وعب : bir sonraki önce gelen şeye bak.

**مَتْعَبٌ**
**مَتْعَبٌ** متعب **تَعَب**’in [yahut yorgunluğun vb.] yeri: ― -b2- ve mecazen, **تَعَبٌ** ile eşanlamlı: çoğulu **مَتَاعِبُ**. (Har s. 431.)

**مُتْعَبٌ**
**مُتْعَبٌ** متعب : **تَعِبٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca (mecaz:) Ön ayaklarından yahut arka ayaklarından birinin kemiği kırılıp yerine oturtulmuş olan, ve kemik kaynamadan önce dayanma gücünün ötesinde yorgun düşürülmüş olan bir deve; öyle ki kırık tam hâle gelmiştir: buradan **عَظْمٌ مُتْعَبٌ** ibaresi [görünüşe göre (mecaz:) yerine oturtulmuş yahut kaynamış olduktan sonra tekrar kırılmış bir kemik anlamında: 4’e bak]. (TA.) ― -b3- Bir kap, meselâ bir içme kadehi yahut bir tas, (mecaz:) doldurulmuş. (TA.) ― -b4- Su, (mecaz:) içilmek üzere yerden sıkılıp çıkarılmış, yahut çıkarılıp ifade edilmiş. (A, TA.)

**مَتْعَبَةٌ**
**مَتْعَبَةٌ** متعب متعبه متعبة [Yorgunluğun yahut bitkinliğin bir sebebi: **مَجْبَنَةٌ** ve **مَبْخَلَةٌ** ile aynı sınıftan bir kelime: Har s. 475’te gevşekçe “yorgunluk yeri” mânasında açıklanmıştır]. Şöyle denir: **اِسْتِخْرَاجُ المُعَمَّى مَتْعَبَةٌ لِلْخَوَاطِرِ** [Muamma kılınmış olanın mânasını ortaya çıkarma, zihinler için bir yorgunluk sebebidir]. (A.)
