# تعع (ت-ع-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B9%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - ع - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والتاء
)ع ت، ت ع مستعملان( عت: العَتُّ: رَدُّك القول على الانسان مَّرة بعد مرَّة، تقول: عَتَتُّ قَوْلَه عليه أعُتُّهُ عَتاً.
ويقال: عَتَّتُه تَعتيتاً. وتَعَتَّتَ فلان في الكلام تَعَتًّتاً: تَرَدَّدَ فيه، ولم يستمَّر في كلامه.
والعُتْعُتُ: الطويلُ التامُّ من الرجال وأنشد:
لمّا رأتني مُودنا عِظْيَّرا		قالت أريدُ العُتُتَ الذِفِرَّا
فلا سقاها الوابلُ الجَوَرّا		إلاهُها ولا وقاهَا العُرَّا
تع: التَعْتَعَة: أن يَعْيَا الرجلُ بكلامه ويتردَّدُ من عِيٍّ أو حَصَر.
ويقال: ما الذي تَعْتَعَهُ? فتقول: العيُّ. وبه شُبِّهَ ارتِطامُ الدَّابَّة في الرَّمْل، قال الشاعر:
يُتَعْتِعُ في الخَبارِ إذا عَـلاهُ		ويَعْثُرُ في الطَّرِيقِ المستقيمِ

##### Türkçe

باب العين والتاء
(**ع ت**، **ت ع** kullanımdadır) **عت**: **العَتُّ**: sözü insana bir defadan sonra bir defa daha geri çevirmen; dersin ki: **عَتَتُّ قَوْلَه عليه** onu **عَتاً** olarak **أعُتُّهُ**.
Ve denilir: **عَتَّتُه تَعتيتاً**. Ve **تَعَتَّتَ** falan sözde **تَعَتًّتاً**: onda tereddüt etti ve sözünde devamlı olmadı.
Ve **العُتْعُتُ**: erkeklerden uzun, tam olan; ve inşad etti:
لمّا رأتني مُودنا عِظْيَّرا		قالت أريدُ العُتُتَ الذِفِرَّا
فلا سقاها الوابلُ الجَوَرّا		إلاهُها ولا وقاهَا العُرَّا

**تع**: **التَعْتَعَة**: adamın sözüyle acze düşmesi ve bir **عِيّ** veya **حَصَر**dan dolayı tereddüt etmesi.
Ve denilir: **ما الذي تَعْتَعَهُ?**; sonra dersin: **العيُّ**. Ve bununla binitin kumda çarpıp saplanması benzetildi; şair dedi ki:
يُتَعْتِعُ في الخَبارِ إذا عَـلاهُ		ويَعْثُرُ في الطَّرِيقِ المستقيمِ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التَّعُّ: الاسْتِرْخاء. تَعَّ تَعًّا وأَتَعَّ: قاء كثَعَّ؛ عن ابن دريد، قال أَبو منصور في ترجمة ثعع: روى الليث هذا الحرف بالتاء المثناة: تَعَّ إِذا قاء، وهو خطأٌ إِنما هو بالثاء المثلثة لا غير من الثعْثَعةِ، والثعْثَعةُ: كلام فيه لُثْعة، والتعْتَعةُ: الحركة العَنِيفة، وقد تَعْتَعَه إِذا عَتَلَه وأَقْلَقه. أَبو عمرو: تَعْتَعْتُ الرجلَ وتَلْتَلْتُه: وهو أَن تُقْبِلَ به وتُدْبِرَ به وتُعَنِّفَ عليه في ذلك، وهي التعْتَعة والتلْتَلةُ أَيضاً. وفي الحديث: حتى يؤخََذَ للضعيفِ حقُّه غير مُتعتع، بفتح التاء، أَي من غير أَن يُصِيبه أَذًى يُقْلِقُه ويُزْعِجُه. والتعْتَعُ: الفأْفاء. والتعْتعةُ في الكلام: أَن يَعْيَا بكلامه ويتَرَدَّد من حَصْر أَو عِيٍّ، وقد تَعْتَعَ في كلامه وتَعْتَعه العِيُّ. ومنه الحديث: الذي يقرأُ القرآن ويَتَتَعْتَع
(* قوله «ويتتعتع» كذا هو في الأصل
مضارع تتعتع خماسياً وهو في النهاية يتعتع مضارع تعتع رباعياً ولعلهما روايتان) فيه أَي يتردَّدُ في قراءته ويَتَبَلَّدُ فيها لسانُه. وتُعْتِعَ فلان إِذا رُدّ عليه قولُه، ولا أَدْرِي ما الذي تَعْتَعَه. ووقَع القومُ في تَعاتِعَ إِذا وقعوا في أَراجِيفَ وتَخْلِيط. وتَعْتعةُ الدابةِ: ارْتِطامها في الرمل والخَبار والوَحل من ذلك. وقد تَعْتَعَ البعيرُ وغيره إِذا ساخَ في الخَيار أَي في وُعُوثةِ الرِّمال؛ قال الشاعر:
يُتَعْتِعُ في الخَيارِ إِذا عَلاه،
ويَعْثُر في الطَّرِيقِ المُسْتَقِيمِ

##### Türkçe

**التَّعُّ**: gevşeme. **تَعَّ** **تَعًّا** ve **أَتَعَّ**: **ثَعَّ** gibi kustu; İbn Düreyd’den. Ebû Mansûr, **ثعع** maddesinde dedi: Leys bu harfi **التاء المثناة** ile rivayet etti: **تَعَّ**; kustuğu zaman; ve bu bir hatadır; ancak o, başka değil, **الثاء المثلثة** iledir; **الثعْثَعةِ**’dendir; **الثعْثَعةُ**: içinde pelteklik bulunan söz; **التعْتَعةُ**: şiddetli hareket; ve onu **تَعْتَعَه**; onu çekiştirip sürüklediği ve onu tedirgin ettiği zaman.

Ebû Amr: **تَعْتَعْتُ** adamı ve **تَلْتَلْتُه**: o, onunla ileri gelmen ve onunla geri gitmen ve bu hususta ona sert davranmandır; ve o, **التعْتَعة** ve **التلْتَلةُ** dahi.

Ve hadiste: “... ta ki zayıf için hakkı alınsın, **مُتعتع** olmaksızın”; **التاء**’nın fethiyle; yani ona isabet edip onu tedirgin eden ve onu huzursuz eden bir eziyet olmaksızın.

Ve **التعْتَعُ**: kekeme.

Ve sözde **التعْتعةُ**: sözünde acze düşmesi ve bir sıkışma yahut bir tutukluk sebebiyle tereddüt etmesi; ve sözünde **تَعْتَعَ**; ve tutukluk onu **تَعْتَعه** etti.

Ve ondan hadis: “Kur’ân okuyan ve **يَتَتَعْتَع** ...”
(* “**ويتتعتع**” sözü: asılda böyledir; beş harfli **تتعتع**’ın muzâriidir; ve Nihâye’de dört harfli **تعتع**’ın muzârii olarak **يتعتع**’dır; ve belki ikisi iki rivayettir)
onda: yani kıraatinde tereddüt eder ve onda dili ağırlaşır.

Ve falan **تُعْتِعَ**; sözü kendisine geri çevrüldüğü zaman; ve onu **تَعْتَعَه** edenin ne olduğunu bilmiyorum.

Ve kavim **تَعاتِعَ** içine düştü; uydurma haberler ve karıştırma içine düştükleri zaman.

Ve binitin **تَعْتعةُ**’si: kumda ve **الخَبار**’da ve çamurda çarpıp sendelemesidir; bundan.

Ve deve ve başkası **تَعْتَعَ**; **الخَيار**’da battığı zaman; yani kumların gevşekliğinde; şair dedi ki:

يُتَعْتِعُ في الخَيارِ إِذا عَلاه،
ويَعْثُر في الطَّرِيقِ المُسْتَقِيمِ

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D8%B9/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ت ع ع * * التَّعْتَعَةُ * في الكلام التردد فيه من حصر أو عي

##### Türkçe

* ت ع ع * * **التَّعْتَعَةُ** * الكلامda, bir sıkışma yahut acz sebebiyle onda tereddüttür.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

التع، والتعة: الاسترخاء، عن ابن الأعرابي، وقد تع تعا. والتع: التقيؤ، وكذلك التعة، لغة، في الثع والثعة بالثاء المثلثة نقله الصاغاني عن ابن دريد، ويروى حديث فمسح صدره، ودعا له فتع تعة، فخرج من جوفه جرو أسود يتع بالتاء والثاء جميعا. وقال الأزهري في ترجمة ث ع ع: وروى الليث هذا الحرف بالتاء المثناة، تع: إذا قاء، وهو خطأ، إنما هو بالثاء المثلثة لا غير. والتعتع، كجعفر: الفأفاء، عن أبي عمرو. قال: ووقعوا في تعاتع، أي في أراجيف وتخليط نقله الجوهري. وتعتعه: تلتله بأن أقبل به وأدبر به، وعنف عليه، قاله أبو عمرو. وقيل: تعتعه: حركه بعنف، عن ابن دريد، أو تعتعه: أكرهه في الأمر حتى قلق، عن ابن فارس. وفي الصحاح: تعتعت الرجل، إذا عتلته وأقلقته. وفي الحديث حتى يؤخذ للضعيف حقه غير متعتع، بفتح التاء، أي من غير أن يصيبه أذى يقلقه ويزعجه.
 وتعتع في الكلام، إذا تردد من حصر أو عي، نقله الجوهري، كتتعتع. ومنه الحديث: الذي يقرأ القرآن ويتتعتع فيه له أجران أي يتردد في قراءته، ويتبلد فيها لسانه. قال الجوهري: وربما قالوا: تعتعت الدابة، وذلك إذا ارتطمت في الرمل، زاد غيره: والخبار والوحل، وقد تعتع البعير وغيره: إذا ساخ في الخبار، أي في وعوثة الرمال. قال أعشى همدان يصف بغل خالد بن عتاب بن ورقاء:
  أتذكرنا ومـرة إذ غـزونـا                      وأنت على بغيلك ذي الوشوم
  يتعتع في الخبـار إذا عـلاه                      ويعثر في الطريق المستقيم ويروى:
  ويركب رأسه في كل وهد ومما يستدرك عليه: أتع الرجل وأكتع، إذا استرخى. عن ابن دريد. وتعتع فلان، بالضم: إذا رد عليه قوله. والتعتعة: كلام الألثغ. وانتع: قاء، عن ابن الأعرابي.

##### Türkçe

**التع** ve **التعة**: gevşeme; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve “**تع**” (fiili) “**تعا**” (masdarıyla) olmuştur. Ve **التع**: kusma; ve yine **التعة** (da böyledir); bir lugat olarak; **الثع** ve **الثعة** (üç noktalı **الثاء** ile) hakkında; bunu es-Sâğânî İbn Düreyd’den nakletmiştir. Ve bir hadis rivayet olunur: “Sonra onun göğsünü meshetti ve ona dua etti; böylece **تع تعة** etti; derken onun karnından siyah bir köpek yavrusu çıktı”; **يتع** (kelimesi) hem **التاء** hem **الثاء** ile (rivayet olunur). El-Ezherî, **ث ع ع** maddesinde dedi ki: Leys bu harfi iki noktalı **التاء** ile rivayet etti: **تع**: “kustuğu zaman”; ve bu hatadır; ancak üç noktalı **الثاء** iledir, başka değil.

Ve **التعتع**, (vezin olarak) **جعفر** gibi: pelteklik; Ebû ‘Amr’dan. Dedi ki: “**تعاتع** içine düştüler”, yani uydurma haberler ve karıştırma içine; bunu el-Cevherî nakletti. Ve **تعتعه**: onu salladı; şöyle ki onu ileri getirdi ve geri götürdü; ve ona sert davrandı; bunu Ebû ‘Amr söyledi. Ve denildi ki: **تعتعه**: onu şiddetle hareket ettirdi; İbn Düreyd’den. Yahut **تعتعه**: onu işte zorladı, ta ki huzursuz oldu; İbn Fâris’ten. Ve **الصحاح**’ta: “**تعتعت** adamı”, onu çekiştirip huzursuz ettiğin zaman. Ve hadiste: “Zayıf için hakkı alıncaya kadar, **غير متعتع**”; **التاء**’nın fethiyle; yani ona huzursuz edip rahatsız edecek bir eziyet isabet etmeksizin.

Ve **تعتع** sözde; sıkışma yahut acizlikten dolayı tereddüt ettiği zaman; bunu el-Cevherî nakletti; **كتتعتع** (gibi). Ve ondan hadis: “Kur’ân’ı okuyan ve onda **يتتعتع** edenin iki ecir vardır”; yani kıraatinde tereddüt eder ve onda dili ağırlaşır. El-Cevherî dedi ki: Bazen derler: “**تعتعت** binek hayvanı”; bu, kuma çarpıp sendelediği zamandır. Başkası ekledi: ve **الخبار** ve çamur. Ve **تعتع** deve ve başkası: **الخبار** içinde battığı zaman; yani kumların gevşekliğinde. A‘şâ Hemdân, Hâlid b. ‘Atâb b. Verkâ’nın katırını vasfederek dedi:

أتذكرنا ومـرة إذ غـزونـا                      وأنت على بغيلك ذي الوشوم
يتعتع في الخبـار إذا عـلاه                      ويعثر في الطريق المستقيم

Ve şöyle de rivayet olunur:

ويركب رأسه في كل وهد

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: “**أتع** adam ve **أكتع**”; gevşediği zaman. İbn Düreyd’den. Ve “**تعتع** falan”, zamme ile: sözü ona geri çevirdiği zaman. Ve **التعتعة**: pelteğin konuşması. Ve **انتع**: kustu; İbnü’l-A‘râbî’den.
