# تعع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B9%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تعع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: تعع

التَّعُّ: الاسْتِرْخاء. تَعَّ تَعًّا وأَتَعَّ: قاء كثَعَّ؛ عن ابن دريد، قال أَبو منصور في ترجمة ثعع: روى الليث هذا الحرف بالتاء المثناة: تَعَّ إِذا قاء، وهو خطأٌ إِنما هو بالثاء المثلثة لا غير من الثعْثَعةِ، والثعْثَعةُ: كلام فيه لُثْعة، والتعْتَعةُ: الحركة العَنِيفة، وقد تَعْتَعَه إِذا عَتَلَه وأَقْلَقه. أَبو عمرو: تَعْتَعْتُ الرجلَ وتَلْتَلْتُه: وهو أَن تُقْبِلَ به وتُدْبِرَ به وتُعَنِّفَ عليه في ذلك، وهي التعْتَعة والتلْتَلةُ أَيضاً. وفي الحديث: حتى يؤخََذَ للضعيفِ حقُّه غير مُتعتع، بفتح التاء، أَي من غير أَن يُصِيبه أَذًى يُقْلِقُه ويُزْعِجُه. والتعْتَعُ: الفأْفاء. والتعْتعةُ في الكلام: أَن يَعْيَا بكلامه ويتَرَدَّد من حَصْر أَو عِيٍّ، وقد تَعْتَعَ في كلامه وتَعْتَعه العِيُّ. ومنه الحديث: الذي يقرأُ القرآن ويَتَتَعْتَع
(* قوله «ويتتعتع» كذا هو في الأصل
مضارع تتعتع خماسياً وهو في النهاية يتعتع مضارع تعتع رباعياً ولعلهما روايتان) فيه أَي يتردَّدُ في قراءته ويَتَبَلَّدُ فيها لسانُه. وتُعْتِعَ فلان إِذا رُدّ عليه قولُه، ولا أَدْرِي ما الذي تَعْتَعَه. ووقَع القومُ في تَعاتِعَ إِذا وقعوا في أَراجِيفَ وتَخْلِيط. وتَعْتعةُ الدابةِ: ارْتِطامها في الرمل والخَبار والوَحل من ذلك. وقد تَعْتَعَ البعيرُ وغيره إِذا ساخَ في الخَيار أَي في وُعُوثةِ الرِّمال؛ قال الشاعر:
يُتَعْتِعُ في الخَيارِ إِذا عَلاه،
ويَعْثُر في الطَّرِيقِ المُسْتَقِيمِ

### Türkçe

**التَّعُّ**: gevşeme. **تَعَّ** **تَعًّا** ve **أَتَعَّ**: **ثَعَّ** gibi kustu; İbn Düreyd’den. Ebû Mansûr, **ثعع** maddesinde dedi: Leys bu harfi **التاء المثناة** ile rivayet etti: **تَعَّ**; kustuğu zaman; ve bu bir hatadır; ancak o, başka değil, **الثاء المثلثة** iledir; **الثعْثَعةِ**’dendir; **الثعْثَعةُ**: içinde pelteklik bulunan söz; **التعْتَعةُ**: şiddetli hareket; ve onu **تَعْتَعَه**; onu çekiştirip sürüklediği ve onu tedirgin ettiği zaman.

Ebû Amr: **تَعْتَعْتُ** adamı ve **تَلْتَلْتُه**: o, onunla ileri gelmen ve onunla geri gitmen ve bu hususta ona sert davranmandır; ve o, **التعْتَعة** ve **التلْتَلةُ** dahi.

Ve hadiste: “... ta ki zayıf için hakkı alınsın, **مُتعتع** olmaksızın”; **التاء**’nın fethiyle; yani ona isabet edip onu tedirgin eden ve onu huzursuz eden bir eziyet olmaksızın.

Ve **التعْتَعُ**: kekeme.

Ve sözde **التعْتعةُ**: sözünde acze düşmesi ve bir sıkışma yahut bir tutukluk sebebiyle tereddüt etmesi; ve sözünde **تَعْتَعَ**; ve tutukluk onu **تَعْتَعه** etti.

Ve ondan hadis: “Kur’ân okuyan ve **يَتَتَعْتَع** ...”
(* “**ويتتعتع**” sözü: asılda böyledir; beş harfli **تتعتع**’ın muzâriidir; ve Nihâye’de dört harfli **تعتع**’ın muzârii olarak **يتعتع**’dır; ve belki ikisi iki rivayettir)
onda: yani kıraatinde tereddüt eder ve onda dili ağırlaşır.

Ve falan **تُعْتِعَ**; sözü kendisine geri çevrüldüğü zaman; ve onu **تَعْتَعَه** edenin ne olduğunu bilmiyorum.

Ve kavim **تَعاتِعَ** içine düştü; uydurma haberler ve karıştırma içine düştükleri zaman.

Ve binitin **تَعْتعةُ**’si: kumda ve **الخَبار**’da ve çamurda çarpıp sendelemesidir; bundan.

Ve deve ve başkası **تَعْتَعَ**; **الخَيار**’da battığı zaman; yani kumların gevşekliğinde; şair dedi ki:

يُتَعْتِعُ في الخَيارِ إِذا عَلاه،
ويَعْثُر في الطَّرِيقِ المُسْتَقِيمِ
