# تعع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B9%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تعع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: تعع

التع، والتعة: الاسترخاء، عن ابن الأعرابي، وقد تع تعا. والتع: التقيؤ، وكذلك التعة، لغة، في الثع والثعة بالثاء المثلثة نقله الصاغاني عن ابن دريد، ويروى حديث فمسح صدره، ودعا له فتع تعة، فخرج من جوفه جرو أسود يتع بالتاء والثاء جميعا. وقال الأزهري في ترجمة ث ع ع: وروى الليث هذا الحرف بالتاء المثناة، تع: إذا قاء، وهو خطأ، إنما هو بالثاء المثلثة لا غير. والتعتع، كجعفر: الفأفاء، عن أبي عمرو. قال: ووقعوا في تعاتع، أي في أراجيف وتخليط نقله الجوهري. وتعتعه: تلتله بأن أقبل به وأدبر به، وعنف عليه، قاله أبو عمرو. وقيل: تعتعه: حركه بعنف، عن ابن دريد، أو تعتعه: أكرهه في الأمر حتى قلق، عن ابن فارس. وفي الصحاح: تعتعت الرجل، إذا عتلته وأقلقته. وفي الحديث حتى يؤخذ للضعيف حقه غير متعتع، بفتح التاء، أي من غير أن يصيبه أذى يقلقه ويزعجه.
 وتعتع في الكلام، إذا تردد من حصر أو عي، نقله الجوهري، كتتعتع. ومنه الحديث: الذي يقرأ القرآن ويتتعتع فيه له أجران أي يتردد في قراءته، ويتبلد فيها لسانه. قال الجوهري: وربما قالوا: تعتعت الدابة، وذلك إذا ارتطمت في الرمل، زاد غيره: والخبار والوحل، وقد تعتع البعير وغيره: إذا ساخ في الخبار، أي في وعوثة الرمال. قال أعشى همدان يصف بغل خالد بن عتاب بن ورقاء:
  أتذكرنا ومـرة إذ غـزونـا                      وأنت على بغيلك ذي الوشوم
  يتعتع في الخبـار إذا عـلاه                      ويعثر في الطريق المستقيم ويروى:
  ويركب رأسه في كل وهد ومما يستدرك عليه: أتع الرجل وأكتع، إذا استرخى. عن ابن دريد. وتعتع فلان، بالضم: إذا رد عليه قوله. والتعتعة: كلام الألثغ. وانتع: قاء، عن ابن الأعرابي.

### Türkçe

**التع** ve **التعة**: gevşeme; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve “**تع**” (fiili) “**تعا**” (masdarıyla) olmuştur. Ve **التع**: kusma; ve yine **التعة** (da böyledir); bir lugat olarak; **الثع** ve **الثعة** (üç noktalı **الثاء** ile) hakkında; bunu es-Sâğânî İbn Düreyd’den nakletmiştir. Ve bir hadis rivayet olunur: “Sonra onun göğsünü meshetti ve ona dua etti; böylece **تع تعة** etti; derken onun karnından siyah bir köpek yavrusu çıktı”; **يتع** (kelimesi) hem **التاء** hem **الثاء** ile (rivayet olunur). El-Ezherî, **ث ع ع** maddesinde dedi ki: Leys bu harfi iki noktalı **التاء** ile rivayet etti: **تع**: “kustuğu zaman”; ve bu hatadır; ancak üç noktalı **الثاء** iledir, başka değil.

Ve **التعتع**, (vezin olarak) **جعفر** gibi: pelteklik; Ebû ‘Amr’dan. Dedi ki: “**تعاتع** içine düştüler”, yani uydurma haberler ve karıştırma içine; bunu el-Cevherî nakletti. Ve **تعتعه**: onu salladı; şöyle ki onu ileri getirdi ve geri götürdü; ve ona sert davrandı; bunu Ebû ‘Amr söyledi. Ve denildi ki: **تعتعه**: onu şiddetle hareket ettirdi; İbn Düreyd’den. Yahut **تعتعه**: onu işte zorladı, ta ki huzursuz oldu; İbn Fâris’ten. Ve **الصحاح**’ta: “**تعتعت** adamı”, onu çekiştirip huzursuz ettiğin zaman. Ve hadiste: “Zayıf için hakkı alıncaya kadar, **غير متعتع**”; **التاء**’nın fethiyle; yani ona huzursuz edip rahatsız edecek bir eziyet isabet etmeksizin.

Ve **تعتع** sözde; sıkışma yahut acizlikten dolayı tereddüt ettiği zaman; bunu el-Cevherî nakletti; **كتتعتع** (gibi). Ve ondan hadis: “Kur’ân’ı okuyan ve onda **يتتعتع** edenin iki ecir vardır”; yani kıraatinde tereddüt eder ve onda dili ağırlaşır. El-Cevherî dedi ki: Bazen derler: “**تعتعت** binek hayvanı”; bu, kuma çarpıp sendelediği zamandır. Başkası ekledi: ve **الخبار** ve çamur. Ve **تعتع** deve ve başkası: **الخبار** içinde battığı zaman; yani kumların gevşekliğinde. A‘şâ Hemdân, Hâlid b. ‘Atâb b. Verkâ’nın katırını vasfederek dedi:

أتذكرنا ومـرة إذ غـزونـا                      وأنت على بغيلك ذي الوشوم
يتعتع في الخبـار إذا عـلاه                      ويعثر في الطريق المستقيم

Ve şöyle de rivayet olunur:

ويركب رأسه في كل وهد

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: “**أتع** adam ve **أكتع**”; gevşediği zaman. İbn Düreyd’den. Ve “**تعتع** falan”, zamme ile: sözü ona geri çevirdiği zaman. Ve **التعتعة**: pelteğin konuşması. Ve **انتع**: kustu; İbnü’l-A‘râbî’den.
