# تعن (ت-ع-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D8%B9%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - ع - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B9%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والتاء والنون معهما
ع ن ت، ن ع ت، ن ت ع مستعملات ع ت ن، ت ن ع، ت ع ن مهملات
عنت:
العَنَتُ: إدخالُ المشقّةِ على إنسانٍ. عَنِتَ فلان، أي: لَقِيَ مشقّة. وتَعَنَّتُّه تَعَنُّتاً، أي: سألتُه عن شيءٍ أردتُ به اللَّبْسَ عليه والمشقّة. والعظم المجبورُ يصيبه شيءٌ فيُعْنِتُه إعناتاً، قال:
فأَرْغَمَ الله الأنوفَ الرُّغَّما
مَجدوعَها والعَنِتَ المُخَشَّما
المُخَشَّمُ: الذي قد كُسِرَتْ خياشيمُه مرّة بعد مرّة. والعَنَتُ الإثْمُ أيضاً. والعُنْتُوتُ: ما طال من الآكام كلّها.
نعت:
النَّعْتُ: وصفُكَ الشيءَ بما فيه. ويُقالُ: النَّعْتُ وصف الشيءِ بما فيه إلى الحسن مذهبُه، إلا أن يتكلّفَ متكلّفٌ، فيقول: هذا نعت سوء. فأمّا العرب العاربة فإنما تقول لشيءٍ إذا كان على استكمال النّعت: هو نعتٌ كما ترى، يريد التّتمة. قال:
أمّا القطاةُ فإنّي سوف أّنْعَتُـهـا		نَعْتاً يُوافِقُ نَعْتي بعضَ ما فيها
سكّاءُ مخطومةٌ في ريشها طَرَقٌ		حُمْرٌ قوادمُها سُود خوافـيهـا
البيتان لامرئ القيس. ويقال: صلماء أصحّ من سكّاء، لأن السّكك قِصَرٌ في الأذن. فلو قال: صلماء لأصاب.
والنعت: كل شيء كان بالغاً. تقول: هو نعت، أي: جيّد بالغ.
والنعت: الفرس الذي هو غاية في العتق والروع إنه لنعت ونعيت. وفرس نعتة، بيّنة النّعاتة وما كان نعتاً، ولقد نعت، أي: تكلف فعله. يقال: نعت نعاتة.
واستعنتّه، أي استوصفه.
والنعوت: جماعة النّعت، كقولك:نعت كذا ونعت كذا.

##### Türkçe

باب **العين** ve **التاء** ve **النون**’un ikisiyle birlikte

**ع ن ت**، **ن ع ت**، **ن ت ع** kullanımdadır; **ع ت ن**، **ت ن ع**، **ت ع ن** ihmâl edilmiştir.
**عنت**:
**العَنَتُ**: bir insana meşakkati sokmaktır. “**عَنِتَ** falan” yani: meşakkatle karşılaştı. Ve “**تَعَنَّتُّه** **تَعَنُّتاً**” yani: ona bir şey hakkında sordum; onunla ona karşı karıştırmayı ve meşakkati murat ettim. Ve cebredilmiş kemik, ona bir şey isabet eder de onu “**يُعْنِتُه** **إعناتاً**” (meşakkate sokar). Dedi ki:
“Böylece Allah burunları, sürtülmüş burunları yere sürtsün;
kesilmişini ve parçalanmış **العَنِتَ**’i.”
**المُخَشَّمُ**: burun delikleri defa sonra defa kırılmış olan. Ve **العَنَتُ** günah da (demektir). Ve **العُنْتُوتُ**: bütün tümseklerden uzun olan şeydir.

**نعت**:
**النَّعْتُ**: senin bir şeyi, onda bulunanla vasfetmendir. Ve denilir: **النَّعْتُ** bir şeyi, onda bulunanla, güzelliğe doğru gidişi üzere vasfetmektir; ancak bir mütekellif tekellüf ederse, “bu kötü niteleme (**نعت سوء**)” der. Ama saf Araplar ise, bir şeye niteleme tamamlanmış hâl üzere olduğunda ancak şöyle der: “o, gördüğün gibi bir **نعت**tir”; tamamlamayı kasteder. Dedi ki:
“أما القطاةُ فإنّي سوف أّنْعَتُـهـا		نَعْتاً يُوافِقُ نَعْتي بعضَ ما فيها
سكّاءُ مخطومةٌ في ريشها طَرَقٌ		حُمْرٌ قوادمُها سُود خوافـيهـا”
İki beyit İmru’ul-Kays’ındır. Ve denilir: “**صلماء**”, “**سكّاء**”dan daha sahihdir; çünkü **السّكك** kulakta kısalıktır. Şayet “**صلماء**” deseydi, isabet ederdi.

Ve **النعت**: erişmiş olan her şeydir. Dersin ki: “o bir **نعت**tir”, yani: iyi, erişmiş.

Ve **النعت**: asalet ve heybet bakımından nihayet olan attır; muhakkak o bir **نعت** ve **نعيت**tir. Ve “**فرس نعتة**”: **النّعاتة**’si apaçık olan; ve “**ما كان نعتاً**”; ve “**ولقد نعت**” yani: onun fiilini yapmayı tekellüf etti. Denilir: “**نعت نعاتة**”.

Ve “**استعنتّه**” yani: onu vasıflandırmasını istedim.

Ve **النعوت**: **النّعت**in cemaatidir; senin “şunun **نعت**i ve şunun **نعت**i” demen gibi.
