# تفث (ت-ف-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%81%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Tefes koltuk altı gibi kesilmesi gereken kıllar ve saç demektir

- Harfler: ت - ف - ث
- Kur'an'da: 1 geçiş · 1 ayet · 1 sîga
- 11 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [تَفَثَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%AB%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلَهُمْ | Onların kirlerden temizlenmesi | 1 | 1 | [22:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/ayet/22:29.md) |

## Mücavir kökler — 6 mücavir (7 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [عتق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 17 · Eski
2. [طوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Çeper demektir
3. [بيت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Beyt ev demektir
4. [قضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · “Kadb” kesici alet; “ba” “va”va dönüşmüş “kadeve” ve…
5. [وفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…
6. [نذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | تفث |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [شعث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D8%AB.md), [درن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86.md), [وسخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%AE.md) |
| Zıt Kök | [طهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%87%D8%B1.md) |
| Çekirdek Özet 1 | İhram veya sefer sürecinde bedende biriken saç, tırnak, koltuk altı kılları, ter ve tırnak altı kiri gibi tabii atıkların kesilip temizlenmesi. |
| Çekirdek Özet 2 | Kurban kesimi ve menasikin ifasıyla birlikte ihram kısıtlılığının sona erdirilip fıtri temizliğe ve ihramdan çıkış (tahallül) haline geçilmesi. |
| Çekirdek Özet 3 | Geçici bir ibadet veya sefer rejiminin ardından bedenin ve ferdin medeni, fıtri ve toplumsal temizlik nizamına geri döndürülmesi ilkesi. |
| Kritik Hata Riski | Hacdaki bu temizlenme emrini fıtri ve bedensel bağlamından kopararak yalnızca soyut ve belirsiz bir ritüele indirgemek veya ihramdan çıkıştaki somut temizlik ahkâmını göz ardı etmek. |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| تف | Tükürme, üfleme, bedenden dışarıya atık veya tortu çıkarma; değersiz ve fazlalık olan şeyi savurma eylemi ([تفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D9%84.md), [تفه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D9%87.md), [تفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%B1.md)). | ث | Çekirdeğin atma ve savurma hareketine ث harfinin dökülme, yayılma ve saçılma niteliği eklenmiş; mana bedende zamanla biriken ve dağılan saç, tırnak, kir ve döküntülerin kesilip giderilmesine özelleşmiştir. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ت | işaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, son | İbadetle belirlenmiş kısıtlılık döneminin sınırına, sürenin tamamlanışına ve fıtri sınır çizgilerine işaret eder. |
| ف | ağız; söz, açıklık, kenar | Bedenin dış sınırlarını, yüzeyini, gözeneklerini ve içeriden dışarıya atılan döküntüyü simgeler. |
| ث | işaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, son (türetme: dökülme ve yayılma yoğunlaşması) | ت imgesinden türetilmiş olup sesin peltekliğiyle birlikte bedende uzayan, saçılan tırnak, kıl ve kir partiküllerinin çoklu yayılımını ifade eder. |
| تفث | Kısıtlılık sınırının nihayete ermesiyle, bedenin dış kenar ve yüzeylerinde biriken dağınık saç, tırnak ve kirlerin kesilip atılarak nizamın yeniden kurulması hareketi. |  |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Tırnak altı kiri, uzayan tırnaklar, tıraş edilmemiş saç ve sakal ile koltuk altı ve etek kıllarının bedende oluşturduğu kir ve dağınıklık birikintisi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dilciler bu kökün Cahiliye şiirinde delil getirilecek müstakil bir şahidinin bulunmadığını kaydetmiştir: Veri bulunamadı. |
| Erken Arapça kullanım | Çöl bedevilerinin kirlenmiş ve bakımsız kimseler için kullandığı ما أتفثك وأدرنك sözü ile İbn Abbas ve erken dönem fakihlerinin ihramdan çıkarken tırnak kesme, saç tıraşı ve kirleri giderme fiilleri için yaptığı nitelemeler. |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa, el-Müfredât.

### Sami etimolojik katman

Arapça تفث kökü, klasik sözlük biliminde müstakil türev alanı oldukça dar olan ve Zeccâc gibi erken dilcilerce "Arap dilcilerinin ancak tefsir yoluyla bildiği" ifade edilen nadir (garîb) kelimelerdendir. Kökün Sami dilleri ailesindeki izleri doğrudan üç harfli olarak yaygın değildir; ancak ilk iki harften oluşan تف biliteral tabanı, Sami dillerinde tiksinme, tükürme, beden atıklarını fırlatma ve tatsız/değersiz olma bildiren ses yansımalı köklerle semantik bir bağ sergiler. Akatça gibi doğu Sami kollarında doğrudan birleşik bir karşılık kesinleşmemiş olmakla birlikte, kökün bedensel artık ve kirlerin giderilmesi şeklindeki özgül manası, Arap yarımadasındaki hac ibadeti ve ihram kısıtlılığı etrafında terimleşmiş bir Arapça içi semantik daralmaya işaret etmektedir.

Güven: Muhtemel

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | تف ikili tabanından bedensel döküntü ve kir manası | Beden üzerinde biriken ve atılması gereken kıl, tırnak ve kirlerin giderilerek ihramdan çıkılması fiili. | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Tükürme ve atık bildiren ses yansımalı kökler | Sami dillerinde tükürme ve küçük değersiz şeyleri atma fiilleriyle zayıf ve dolaylı bir ortak çekirdek ilişkisi mevcuttur. | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik katmanda kökün üç harfli yapısını birebir karşılayan düzenli bir soydaş tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Dictionnaire des racines sémitiques.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| تفث | Anlamlı | Kir ve bedensel fazlalıkları giderme | İhram sonrasında saç, tırnak, koltuk altı kılları ve bedensel kirlerin temizlenmesi. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| تثف | Anlamlı | Tencere ayağı koyma, intizam verme | Tencerenin altına üç ayağın (esâfî) yerleştirilmesi veya bir şeye sıkıca bağlanıp oturma. | Kur'an'da geçmez. |
| فتث | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez. |
| فثت | Anlamlı | Kaynamayı ve öfkeyi dindirme | Kaynayan suyun taşmasını engelleme veya hiddeti teskin etme. | Kur'an'da geçmez. |
| ثتف | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez. |
| [ثفت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%81%D8%AA.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| تفث | Merkez | Bedensel atık ve kir giderme | İbadet rejiminin getirdiği geçici yasakların bitimiyle saç, tırnak ve kirin giderilerek arınma hali. | İhramdan çıkış anındaki bedensel fazlalıkların ve kirlerin tasfiyesini doğrudan ifade eder. |
| [شعث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D8%AB.md) | Komşu | Saç baş dağınıklığı ve tozlanma | Saçın taranmaması, tozlanması ve bedenin bakımsız kalması durumudur; kirin kendisinden ziyade intizamsızlık halidir. | İhramlının kısıtlılık anındaki fiziki görünümünü tanımlar; تفث bu durumun giderilmesidir. |
| [درن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86.md) | Komşu | Deri ve elbise kiri | Deriye ve kumaşa işleyen yapışkan pislik ve lekedir. | Yalnızca kir ve lekeyi anlatır; تفث gibi tırnak ve kıl kesimini içermez. |
| [وسخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%AE.md) | Komşu | Genel pislik ve pas | Her türlü nesne veya beden yüzeyinde biriken görünür kir tabakası. | Genel kirliliktir; menasikle veya ibadi bir kısıtlılık döngüsüyle bağı yoktur. |
| [طهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%87%D8%B1.md) | Zıt | Maddi ve hükmi temizlik | Bedenin, elbisenin ve kalbin necasetten, hadesten ve her türlü kirden arınmış olması. | تفث temizlenmesi gereken birikintiyi ve bu birikintinin atılmasını anlatırken, [طهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%87%D8%B1.md) ulaşılan nihai safiyet durumudur. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | تفث | Kir ve bedensel atıkları giderme | İhram kısıtlılığının sona ermesiyle saç, tırnak ve kirin tasfiyesi. | Kesin |
| Latince | sordities, purgatio | Kir, pislik; arınma, temizlenme | Sordities beden ve eşya üzerindeki kiri, purgatio ise arındırma fiilini verir; ritüel bitişi nüansı dışarıda kalır. | Güçlü |
| İngilizce | bodily grime, ritual cleansing | Beden kiri, ritüel temizliği | Bodily grime kir tabakasını, ritual cleansing arınmayı karşılar; tahallül terim anlamını tam yansıtmaz. | Güçlü |
| Almanca | Unrat, rituelle Reinigung | Kir/döküntü, ritüel temizlik | Unrat bedensel atık ve döküntüyü, Reinigung temizliği anlatır; iki kavram bir arada manayı kuşatır. | Güçlü |
| Fransızca | crasse corporelle, désacralisation purificatrice | Beden kiri, arındırıcı desakralizasyon | Crasse bedendeki birikintiyi, désacralisation purificatrice kutsal yasak halinden temizlikle çıkışı ifade eder. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| تَفَثَهُمْ | Hac kısıtlılığı sonucu bedende biriken saç, tırnak ve kirlerin giderilerek fıtri temizliğe dönülmesi | Hac ibadetinde kurbanın ardından ihramdan çıkış (tahallül) ve Kâbe'yi tavafa hazırlık emri (Hac [22:29](https://lisan.digital/tr/ayet/22:29.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
| Fıkıh | Hac menasiki ve ihram ahkâmı | İhramdan çıkışın (tahallül) hangi fiillerle tamamlanacağı; saç tıraşı (halk/taksîr), tırnak kesimi ve kurban kesiminin sırası ve bağlayıcılığı. | Bedensel temizlik ve kıl/tırnak kesiminin menasikin farz veya vacip bir cüzü olarak tescili. |
| Tefsir | Garîb lafızlar ve menasik tefsiri | Kelimenin Arap dilinde şiir şahidinin bulunmayışı; mananın İbn Abbas rivayetleri ve sahabi kavilleri üzerinden tayin edilmesi. | Ayetteki ifadenin doğrudan tırnak kesme, saç kısaltma ve beden kirlerini giderme olarak tespiti. |
| Hadis | Menasik ve ihram rivayetleri | İhramlının saçının başının dağınık ve tozlu kalma halinin kurban ve tıraş ile nihayete erdirilmesi. | İhram yasaklarının kalkmasıyla temiz ve fıtri hale dönüşün sünnetteki uygulaması. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İhram ve tahallül dengesi | Kısıtlılık halinin tasfiyesi | İbadet rejiminden fıtri nizama geçiş | İbadetin çilecilik veya kalıcı pejmürdelik olmadığını, geçici yasakların ardından mutlak temizliğe dönülmesini sağlar. | Kesin |
| İlmi | Kur'an leksikografisi ve filoloji | Garîb lafız tahlili | Dilsel anlamı örf ve nassla kurma | Cahiliye şiirinde yer almayan kelimelerin Kur'an ve tefsir pratiğiyle nasıl sabit bir terime dönüştüğünü gösterir. | Güçlü |
| Siyasi | Hac organizasyonu ve kamusal intizam | Toplu arınma ve intizam kuralı | Kaostan nizama geçiş | Milyonlarca hacının kısıtlılık hali sonrası kamusal alanda topluca temizlenip nizam ve hijyene kavuşmasını yönetir. | Muhtemel |
| İktisadi | Hac hizmetleri ve kurban ekonomisi | Temizlik ve bakım iktisadı | Hizmet sektörünün devreye girmesi | Saç tıraşı, berberlik, temizlik, banyo ve kurban kesim tesisleri gibi devasa bir hac hizmet piyasasının doğuşunu tetikler. | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sistem temizliği ve gürültü/tortu tasfiyesi (resetleme) | Süreç boyunca kapalı veya yarı iletken sistemlerde biriken entropik atıkların, gürültünün veya tortuların periyodik olarak sıfırlanması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Desakralizasyon ve normale dönüş ritüeli (eşik sonrası intibak) | Bireyin olağanüstü/kutsal bir kısıtlılık evresinden, birikintilerini ve yüklerini terk ederek medeni ve toplumsal hayata temiz bir statüyle yeniden katılması. | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca manevi ve batıni bir temizliğe indirgeyip, ayetin doğrudan emrettiği saç tıraşı, tırnak kesimi ve bedensel kiri giderme gibi fıtri hijyen boyutunu önemsizleştirmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kısıtlılık ve riyazet halinin bir amaç olmadığını, Allah'a yönelişin (Beyt-i Atîk'i tavafın) temizlenmiş, arınmış ve fıtrata dönmüş bir bedenle yapılması gerektiğini vazetmesi. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hac ibadetini mistik bir çilecilik veya bedeni ihmal etme pratiği olarak kurgulamak; menasikin fıtratla, temizlikle ve somut beden hijyeniyle olan kopmaz bağını kavramamak. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İbadetin bedensel gerçeklikten, biyolojik atıklardan ve fıtri hijyenden bağımsız olmadığını; Kur'an'ın bu somut durumları en hassas lafızlarla düzenlediğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hac menasikini, ihram kısıtlılıklarını, kurbanı ve tavaf ahkâmını düzenleyen teşri ayetlerinde (Hac [22:27](https://lisan.digital/tr/ayet/22:27.md)-33). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dinî adanmışlığın bedeni kirli, saç başı dağınık ve bakımsız bırakmakla eşdeğer olduğu yönündeki zahidane veya riyazetçi yanılgıları düzeltir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: İhram kısıtlılığı süresince bedende biriken uzamış saç, sakal, koltuk altı ve etek kılları ile uzamış tırnak ve kirlerin kesilip giderilmesi.
- Soyut anlam: Geçici yasak ve kısıtlılık rejiminin sona erdirilerek fıtri nizama, arınmaya ve medeni hayata yeniden dahil oluş.
- Sistematik karşılık: İbadet sürecinde sistemde biriken atıkların tasfiyesi ve sistemin fıtri baz durumuna geri döndürülmesi (tahallül operatörü).
- LaTeX modeli: $$S_{t+1} = S_t \setminus \Delta$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $S_t$ hac veya ibadet süreci boyunca kısıtlılık altında bulunan bedensel durumu, $\Delta$ bu kısıtlılık sürecinde bedende biriken atık, kir, uzamış saç ve tırnak kümesini (تفث), $S_{t+1}$ ise bu atıkların kümeden çıkarılmasıyla ulaşılan fıtri ve temiz tahallül durumunu temsil etmektedir. İşlem, birikintilerin tasfiyesi yoluyla sistemin arınmasını simgeler.

## Geçtiği ayetler (1 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%81%D8%AB/occurrences?meal=IK

### [Hac 22:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/ayet/22:29.md) — تَفَثَهُمْ

ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ

Meal (IK): Bilahare kirlerini gidersinler, adaklarını yerine getirsinler ve Beyt el Atik’i tavaf etsinler.

## Sözlükler (11)

### ★ Akevler Sözlüğü

Tefes koltuk altı gibi kesilmesi gereken kıllar ve saç demektir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

التَفَثُ في المناسك: ما كان في نحوِ قصِّ الأظفار والشارِب وحلْق الرأس والعانة، ورمْي الجِمار، ونحْر البُدْن وأشباه ذلك.

##### Türkçe

**التَفَثُ** menâsikte: tırnakların kesilmesi, bıyığın (kesilmesi) ve başın ve ânenin tıraş edilmesi, cemrelerin atılması, büyük kurbanlıkların boğazlanması ve bunun benzerleri gibi şeylerde olan (şey)dir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ت ث ف
تفث
استعمل من وجوهه : ( تفث ) .
تفث : قال الله جلّ وعزّ : ( ثُمَّ لْيَقْضُواْ تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُواْ نُذُورَهُمْ ) ( الحج : 29 ) .
وحدَّثنا محمد بن إسحاق السِّنْدي قال : حدثنا عَلِي بن خَشْرَم عن عيسى عن عبد الملك عن عَطاءِ عن ابن عباس في قوله : ( ثُمَّ لْيَقْضُواْ تَفَثَهُمْ ) ( الحج : 29 ) .
قال : التَّفَثُ الحَلْق والتّقصير والأخذُ من اللّحية والشّارب والإبط ، والذّبْح والرمي .
وقال الفراء : التّفَثُ نَحْرُ البُدْنِ وغيرها من البقر والغنم وحَلْق الرأس ، وتَقْليم الأظْفار وأشباهه .
وقال الزجاج :
التفَث أهل اللغة لا يعرفونه إلا من التفسير .
قال : التّفَثُ الأخْذُ من الشّارِب وتَقليمُ الأظفار ، ونَتْفُ الإبط وحَلْقُ العَانَة والأخذُ من الشعر كأنه الخُروجُ من الإِحرام إلى الإِحلال ، وقال أعرابي لآخر : ما أتفثك وأدْرَنكَ .
وقال ابن شميل : التّفَثُ النُّسُكُ مِن مناسك الحج ، رجل تَفِثٌ أي مُغْبَرٌ شَعِثٌ لم يَدَّهِنْ وَلم يستحدّ .
قلت : لم يفسر أحد من اللغويين التَّفَثَ كما فَسَّره ابن شميل : جعل التفَثَ التّشَعُّثَ ، وجعل قَضَاءَه إذْهَابَ الشّعَثِ بالحَلْقِ والتَّقْليم وما أشبهه .
وقال ابن الأعرابي في قوله : ( ثُمَّ لْيَقْضُواْ تَفَثَهُمْ ( . قال : قضاء حوائجهم من الحَلْق والتّنْظِيف وما أشبهه ، وقال ابن الأعرابي .

##### Türkçe

ت ث ف
**تفث**
Kullanıldı, vecihlerinden: (**تفث**).

**تفث**: Allah, celîl ve azîz, dedi: (**ثُمَّ لْيَقْضُواْ تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُواْ نُذُورَهُمْ**) (el-Hacc: 29).

Ve bize Muhammed b. İshak es-Sindî rivayet etti, dedi: Bize Alî b. Haşrem rivayet etti, Îsâ’dan, Abdülmelik’ten, Atâ’dan, İbn Abbâs’tan, onun sözü hakkında: (**ثُمَّ لْيَقْضُواْ تَفَثَهُمْ**) (el-Hacc: 29).

Dedi: **التَّفَثُ** tıraş etmek ve kısaltmak, sakaldan ve bıyıktan ve koltuk altından almak; ve boğazlamak ve atmak(tır).

Ferrâ dedi: **التّفَثُ** deve kurbanlarını ve ondan başkasını, sığır ve koyundan, boğazlamak; ve başı tıraş etmek; ve tırnakları kesmek ve benzerleridir.

Zeccâc dedi:
**التفَث**’i dil ehli, tefsirden başka, bilmezler.

Dedi: **التّفَثُ** bıyıktan almak ve tırnakları kesmek; ve koltuk altını yolmak ve kasığı tıraş etmek ve saçtan almak; sanki ihramdan helâle çıkıştır. Ve bir bedevî diğerine dedi: “Seni ne kadar **أتفثك** ve **أدْرَنكَ**!”

İbn Şümeyl dedi: **التّفَثُ** hacc menâsikinden bir nüsuktur; **رجل تَفِثٌ** yani tozlu, dağınık; yağlanmamış ve ustura vurmamış.

Dedim: Lugatçılardan hiç kimse **التَّفَثَ**’i İbn Şümeyl’in tefsir ettiği gibi tefsir etmedi: **التفَثَ**’i dağınıklık kıldı; ve onun giderilmesini, tıraş ile ve kesmek ile ve benzeriyle dağınıklığı gidermek kıldı.

İbnü’l-A‘râbî, onun sözü hakkında: (**ثُمَّ لْيَقْضُواْ تَفَثَهُمْ**). dedi: Tıraş ve temizlenme ve benzeriyle ihtiyaçlarını gidermeleridir; ve İbnü’l-A‘râbî dedi.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب التاء والفاء وما يثلثهما)
(تفل) التاء والفاء واللام أصلٌ واحدٌ، وهو خُبْثُ* الشيء وكَرَاهَتُه. فالتَّفَل الرِّيحُ الخبيثة. وامرأةٌ تَفِلَةٌ ومِتْفال. وقال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم "لا تمنَعُوا إماءَ الله مساجدَ الله، وليَخْرُجْن إذا خرَجْنَ تَفِلات"، أي لا يكنَّ مطيَّبات. وقد أتْفَلْتُ الشيءَ، قال:
يا ابنَ التي تَصيَّدُ الوِبارَا *** وتُتْفِل العَنْبَر والصُّوارا([1])وقال امرؤ القيس:
* إذا انفَتَلَتْ مُرْتَجّةٌ غيْرُِ مِتْفالِ([2]) *
ومن هذا الباب تَفَلْت بالشَّيء، إذا رمَيْتَ به من فَمِك متكرِّهاً له. قال:
ومِنْ جَوفِ ماءٍ عَرْمَضُ الحَوْلِ فَوْقَه *** مَتَى يَحْسُ مِنه مائحُ القَوْمِ يتفُلِ([3])(تفه) التاء والفاء والهاء أصلٌ واحد، وهو قِلَّةُ الشيء. يقال تَفِهَ الشّيءُ فهو تافِه، إذا قَلّ. وفي الحديث في ذكر القرآن: "لا يَتْفَهُ ولا يُخْلِقُ"([4])".
وفي حديث آخر: "كانت اليد لا تُقْطع في الشّيء التّافِهِ".
(تفث) التاء والفاء والثاء كلمةٌ واحدة في قول الله تعالى: {ثمَّ لْيَقْضُوا
تَفَثَهُمْ} [الحج 29]. قال أبو عبيدةَ: هو قصُّ الأظافر وأخْذ الشَّارب وشمُّ الطيب وكلُّ ما يَحْرُم على المُحْرِم إلاّ النكاح. قال: ولم يجئ فيه شِعْرٌ يُحْتَجُّ به([5]).
(تفر) التاء والفاء والراء كلمة واحدة، وهي التّفرة([6]) الدائرة التي تحت الأنف في وَسَط الشَّفَةِ العُلْيا. قال أبو عبيد: التّفْرةُ من الإنسان، وهي من البعير النَّعْو. والتَّفِرةُ نبتٌ، وهو أحبُّ المرعى إلى المال. قال:
لها تَفِرَاتٌ تَحْتَها وقُصارُها *** إلى مَشْرَةٍ لم تُعْتَلَقْ بالمحاجِنِ([7])(تفح) التاء والفاء والحاء كلمة واحدة، وهي التُّفَّاح.
--------------ــ
([1]) البيتان في اللسان (تفل) والمجمل.
([2]) صدره كما في ديوانه 55: * لطيفة طي الكشح غير مفاضة *
([3]) عجزه في اللسان (تفل). وهو بتمامه في المجمل.
([4]) في مادة (شنن): "ولا يتشان".
([5]) كذا، وقد أنشد الجاحظ من شعر أمية بن أبي الصلت في الحيوان (5: 376):
شاحين آباطهم لم ينزعوا تفثا *** ولم يسلوا لهم قملا وصئبانا
([6]) بالكسر، وبالضم، وككلمة، وتؤدة.
([7]) البيت للطرماح في ديوانه 168 واللسان (تفر، مشر). وأنشده في (قصر) بدون نسبة. وقصارها، بالضم، أي قصاراها وغايتها.
ـ

##### Türkçe

(تاء ve **فاء** ve onları üçleyen(ler) babı)

(**تفل**) **التاء** ve **الفاء** ve **اللام** tek bir asıldır; o da şeyin pisliği ve onun kerih görülmesidir. Şu hâlde **التَّفَل** pis kokudur. Ve **تَفِلَةٌ** bir kadın ve **مِتْفال**. Ve Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, Resûl dedi ki: “Allah’ın cariyelerini Allah’ın mescitlerinden men etmeyin; ve çıktıklarında **تَفِلات** olarak çıksınlar”; yani kokulanmış olmasınlar. Ve ben şeyi **أتْفَلْتُ**. Dedi ki:
يا ابنَ التي تَصيَّدُ الوِبارَا *** وتُتْفِل العَنْبَر والصُّوارا([1])وقال امرؤ القيس:
* إذا انفَتَلَتْ مُرْتَجّةٌ غيْرُِ مِتْفالِ([2]) *
Ve bu babdandır: **تَفَلْت** şey ile; onu ağzından ona tiksinerek attığın zaman. Dedi ki:
ومِنْ جَوفِ ماءٍ عَرْمَضُ الحَوْلِ فَوْقَه *** مَتَى يَحْسُ مِنه مائحُ القَوْمِ يتفُلِ([3])
(**تفه**) **التاء** ve **الفاء** ve **الهاء** tek bir asıldır; o da şeyin azlığıdır. Denir: **تَفِهَ** şey, o hâlde o **تافِه**; azaldığı zaman. Ve Kur’an’ın zikrinde hadiste: “**لا يَتْفَهُ ولا يُخْلِقُ**”([4])”.
Ve başka bir hadiste: “El, **الشّيء التّافِهِ**de kesilmezdi.”

(**تفث**) **التاء** ve **الفاء** ve **الثاء** Allah’ın sözündeki bir tek kelimedir: ﴿Sonra **تَفَثَهُمْ**’lerini gidersinler﴾ [Hac 29]. Ebû Ubeyde dedi: O, tırnakların kesilmesi ve bıyığın alınması ve güzel koku sürünmek ve nikâh hariç, ihramlıya haram olan her şeydir. Dedi: Kendisiyle delil getirilecek bir şiir onda gelmemiştir([5]).

(**تفر**) **التاء** ve **الفاء** ve **الراء** bir tek kelimedir; o da **التّفرة**([6]) burun altında üst dudağın ortasındaki dairedir. Ebû Ubeyd dedi: **التّفْرةُ** insandandır; ve o, deveden **النَّعْو**dur. Ve **التَّفِرةُ** bir bitkidir; ve o, mala(ya) meranın en sevimlisidir. Dedi ki:
لها تَفِرَاتٌ تَحْتَها وقُصارُها *** إلى مَشْرَةٍ لم تُعْتَلَقْ بالمحاجِنِ([7])
(**تفح**) **التاء** ve **الفاء** ve **الحاء** bir tek kelimedir; o da **التُّفَّاح**tır.
--------------ــ
([1]) İki beyit Lisân’da (**تفل**) ve el-Mücmel’dedir.
([2]) İlk mısraı, divanında 55’te olduğu gibi: * لطيفة طي الكشح غير مفاضة *
([3]) İkinci mısraı Lisân’da (**تفل**)dedir. Ve tamamı el-Mücmel’dedir.
([4]) (**شنن**) maddesinde: “ولا يتشان”.
([5]) Böyle; hâlbuki Câhiz, el-Hayevân’da (5: 376) Ümeyye b. Ebî’s-Salt’ın şiirinden inşâd etti:
شاحين آباطهم لم ينزعوا تفثا *** ولم يسلوا لهم قملا وصئبانا
([6]) Kesre ile, ve damme ile, ve “kelime” gibi, ve “teüde” (gibi).
([7]) Beyit, divanında 168’de ve Lisân’da (**تفر**، **مشر**)da Tırmâh’ındır. Ve (**قصر**)da nisbet olmaksızın inşâd etti. Ve **وقُصارُها**, damme iledir; yani **قصاراها** ve onun gayesi.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- قال تعالى: ﴿ثم ليقضوا تفثهم﴾ [الحج/29]، أي: يزيلوا وسخهم. يقال: قضى الشيء يقضي: إذا قطعه وأزاله. وأصل التفث. وسخ الظفر وغير ذلك، مما شابه أن يزال عن البدن.
قال أعرابي: ما أتفثك وأدرنك.

##### Türkçe

- Yüce Allah dedi: ﴿ثم ليقضوا **تفثهم**﴾ [Hac/29], yani: kirlerini gidersinler. Denir: **قضى** şeyi **يقضي**: onu kestiği ve giderdiği zaman. Ve **التفث**’in aslı: tırnak kiri ve bunun dışındaki şeydir; bedenden giderilmesi gereken şeye benzeyenlerden.
Bir bedevî dedi: Seni ne kadar **أتفث** ve **أدرنك**.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ت ف ث
رفضوا رفثهم وقضوا تفثهم‏.‏

##### Türkçe

ت ف ث
**رفضوا**: terk ettiler; **رفثهم**: onların **رفث**’lerini; ve **قضوا**: yerine getirdiler/bitirdiler; **تفثهم**: onların **تفث**’lerini.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التَّفَثُ: نَتْفُ الشَّعَر، وقَصُّ الأَظْفار، وتَنَكُّبُ كُلِّ ما يَحْرُم على المُحْرم، وكأَنه الخُروجُ من الإِحرام إِلى الإِحْلال. وفي التنزيل العزيز: ثم لِيَقْضُوا تَفَثَهم ولْيُوفُوا نُذُورَهم؛ قال الزجاج: لا يَعْرِفُ أَهلُ اللغة التَّفَثَ إِلاَّ من التفسير. ورُوي عن ابن عباس قال: التَّفَثُ الحَلْق والتَّقْصير، والأَخْذُ من اللحية والشارب والإِبط، والذبحُ والرَّمْيُ؛ وقال الفراء: التَّفَثُ نَحْرُ البُدْنِ وغيرها من البقر والغنم،وحَلْقُ الرأْس، وتقليم الأَظفار وأَشباهه. الجوهري: التَّفَثُ في المناسك ما كان مِن نحو قَصِّ الأَظْفار والشارب، وحَلْقِ الرأْسِ والعانة، ورمي الجِمار، ونَحْرِ البُدْن، وأَشباه ذلك؛ قال أَبو عبيدة: ولم يجئْ فيه شِعْرٌ يُحْتَجُّ به. وفي حديث الحج: ذِكْرُ التَّفَثِ، وهو ما يفعله المحرم بالحج، إِذا حَلَّ كقَصِّ الشارب والأَظفار، ونَتْف الإِبط، وحَلْق العانة. وقيل: هو إِذْهابُ الشَّعَث والدَّرَن، والوَسَخ مطلقاً؛ والرجلُ تَفِثٌ. وفي الحديث: فتَفَّثَت الدماءُ مكانه أَي لَطَّخَتْه، وهو مأْخوذ منه. وقال ابن شميل: التَّفَثُ النُّسُك، مِن مناسك الحج.
ورجل تَفِثٌ أَي متغير شَعِثٌ، لم يَدَّهِنْ، ولم يَسْتَحِد. قال أَبو منصور: لم يفسر أَحدٌ من اللغويين التَّفَث، كما فسره ابن شميل؛ جَعَلَ التَّفَثَ التَّشَعُّثَ، وجعلَ إِذْهابَ الشَّعَثِ بالحَلْق قَضاءً، وما أَشْبهه. وقال ابن الأَعرابي: ثم ليَقْضُوا تَفَثَهم؛ قال: قَضاءُ حَوائجهمِ من الحَلْق والتَّنْظِيفِ.

##### Türkçe

**التَّفَثُ**: saçın yolunması, tırnakların kesilmesi ve **المُحْرم** üzerine haram olan her şeyden kaçınma; sanki **الإِحرام**dan **الإِحْلال**a çıkıştır.

Aziz tenzilde: “Sonra **تَفَثَهم**lerini gidersinler ve adaklarını yerine getirsinler”; **الزجاج** dedi: Dil ehli **التَّفَثَ**i ancak tefsirden bilir. İbn Abbas’tan rivayet olundu, dedi: **التَّفَثُ** tıraş ve kısaltma, sakal ve bıyıktan alma, koltuk altından alma, boğazlama ve atmadır; **الفراء** dedi: **التَّفَثُ** **البُدْنِ**in ve ondan başkasının, sığır ve koyundan olanların boğazlanması, başın tıraş edilmesi, tırnakların kesilmesi ve benzerleridir.

**الجوهري**: **التَّفَثُ** menâsikte, tırnakların ve bıyığın kesilmesi gibi olan şey, başın ve kasığın tıraş edilmesi, **الجِمار**ın atılması, **البُدْن**in boğazlanması ve bunun benzerleridir; Ebû Ubeyde dedi: Onun hakkında kendisiyle delil getirilecek bir şiir gelmemiştir.

Hac hadîsinde: **التَّفَثِ**in zikri; o, hac ile **المحرم**in, helâl olduğunda yaptığı şeydir; bıyığın ve tırnakların kesilmesi, koltuk altının yolunması ve kasığın tıraş edilmesi gibi. Ve denildi: O, **الشَّعَث**ın, **الدَّرَن**in ve **الوَسَخ**ın mutlak olarak giderilmesidir; adam **تَفِثٌ**dür. Hadîste: “Kanlar onun yerini **فتَفَّثَت**” yani onu bulaştırdı; o, ondan alınmıştır.

İbn Şümeyl dedi: **التَّفَثُ** **النُّسُك**tur; hac menâsikinden.

Ve adam **تَفِثٌ**dür; yani değişmiş, **شَعِثٌ**; yağlanmamış ve ustura kullanmamıştır.

Ebû Mansûr dedi: Dilcilerden hiç kimse **التَّفَث**i, İbn Şümeyl’in tefsir ettiği gibi tefsir etmedi; **التَّفَثَ**i **التَّشَعُّثَ** kıldı ve **الشَّعَث**ın tıraş ile giderilmesini bir **قَضاءً** ve benzerini kıldı.

İbnü’l-A‘râbî dedi: “Sonra **تَفَثَهم**lerini gidersinler”; dedi: Tıraş ve temizlenmeden olan ihtiyaçlarını gidermeleridir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ت ف ث * * التَفَثُ * في المناسك ما كان من نحو قص الأظافر والشارب وحلق الرأس والعانة ورمي الجمار ونحر البدن وأشباه ذلك

##### Türkçe

* ت ف ث * * **التَفَثُ** * menâsikte, tırnakların ve bıyığın kesilmesi, başın ve kasığın tıraş edilmesi, cemrelerin atılması, kurbanlık develerin boğazlanması ve bunun benzerleri türünden olan şeylerdir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

التفث- محركة، في المناسك-: الشعث  ، هكذا في النسخ، وهو مأخوذ من عبارة ابن شميل، وفيها التشعث، وسيأتي نصها، نص عبارة الجوهري: التفث- في المناسك-  :ما كان من نحو قص الأظفار والشارب وحلق  الرأس و  العانة  ورمي الجمار ونحر البدن  وغير ذلك  ، وفي التنزيل العزيز  ثم ليقضوا تفثهم، وليوفوا نذورهم  . قال الزجاج: لا يعرف أهل اللغة التفث إلا من التفسير. وروى عن ابن عباس قال: التفث: الحلق والتقصير والأخذ من اللحية والشارب والإبط، والذبح، والرمي. وقال الفراء: التفث: نحر البدن وغيرهما من البقر والغنم، وحلق الرأس، وتقليم الأظفار وأشباهه. قال أبو عبيدة: ولم يجىء فيه شعر يحتج به. وقيل: هو إذهاب الشعث والدرن والوسخ مطلقا. والرجل تفث، وفي الحديث:  فتفثت الدماء مكانه  أي لطخته، وهو مأخوذ منه. وقال ابن شميل: التفث: النسك من مناسك الحج. رجل تفث  ككتف  وهو:  الشعث المغبر  ، هكذا في النسخ، ونص عبارة ابن شميل: المتغبر، بدل المغبر  أي لم يدهن ولم يستحد. قال أبو منصور: ولم يفسر أحد من اللغويين التفث كما فسره ابن شميل؛ جعل التفث: التشعث وجعل إذهاب الشعث بالحلق قضاءه وما أشبهه. وقال ابن الأعرابي:  ثم ليقضوا تفثهم  قال: قضاء حوائجهم من الحلق والتنظيف.

##### Türkçe

**التفث**- harekeli, menâsikte-: **الشعث**; nüshalarda böyle. O, İbn Şümeyl’in ibaresinden alınmıştır; onda **التشعث** vardır; onun metni gelecektir. Cevherî’nin ibaresinin metni: **التفث**- menâsikte-: tırnak kesmek, bıyığı (kesmek), başı tıraş etmek, **العانة** (kılını almak), cemreleri atmak, **البدن** (kurbanlık develeri) boğazlamak ve bunun dışındaki şeyler gibi olan şey. Aziz tenzîlde: “Sonra **تفثهم**’lerini gidersinler ve adaklarını yerine getirsinler.” Zecâc dedi: Dil ehli **التفث**’i tefsirden başka (bir yoldan) bilmez. İbn Abbâs’tan rivayet olundu; dedi: **التفث**: tıraş ve kısaltma, sakaldan ve bıyıktan ve koltuk altından almak, boğazlamak ve atmak. Ferrâ dedi: **التفث**: **البدن**’i ve onlardan başkasını, sığır ve koyundan (olanı) boğazlamak; başı tıraş etmek; tırnakları kesmek ve benzerleri. Ebû Ubeyde dedi: Onun hakkında kendisiyle delil getirilecek şiir gelmemiştir. Ve denildi: O, mutlak olarak **الشعث**’i, kiri ve pisliği gidermektir. Ve adam **تفث**’tir. Hadiste: “**فتفثت الدماء مكانه**” yani onu bulaştırdım; o, ondan alınmıştır. İbn Şümeyl dedi: **التفث**: haccın menâsikinden bir **النسك**. Adam **تفث**; **كتف** gibi; o: **الشعث المغبر**; nüshalarda böyle. İbn Şümeyl’in ibaresinin metni: **المتغبر**; **المغبر** yerine; yani yağlanmamış ve **استحد** etmemiştir. Ebû Mansûr dedi: Lugatçılardan hiç kimse **التفث**’i İbn Şümeyl’in tefsir ettiği gibi tefsir etmedi; **التفث**’i: **التشعث** kıldı ve **الشعث**’i tıraş ile gidermeyi onun **قضاءه**’su ve benzerini kıldı. İbnü’l-A‘râbî dedi: “Sonra **تفثهم**’lerini gidersinler”; dedi: tıraş ve temizlenmeden olan ihtiyaçlarını gidermeleri.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

تَفِثَ
1 تَفِثَ تفث , aor. تَفَثَ , inf. n. تَفَثٌ, He left off, or abstained from, anointing himself, and shaving his pubes, and in consequence became dirty: (Msb:) or تَفَثٌ signifies the state of being dirty; (Mgh;) the state of having matted and dusty hair, or a dusty head, long left unanointed: (T, Mgh, K:) so in relation to the rites and ceremonies of the pilgrimage: (T, K:) thus explained by ISh; but not by any [other] of the lexicologists: he says that it is one of the rites and ceremonies of the pilgrimage; (T;) which is a conventional term of the professors, or lecturers, of the colleges: (Mgh:) accord. to I'Ab, it signifies the shaving, and shortening, or clipping, of the beard and mustache and [the hair of] the armpit, and slaughtering [of the victims], and casting [of the pebbles]: accord. to Fr, the slaughtering of the [victims termed] بُدْن, and other victims, namely, kine, and sheep or goats, and shaving the head, and paring the nails, and the like: (T:) AO says that no poem is adduced as presenting an ex. of it: (Msb, TA:) and Zj says that it is not known by the lexicologists except from the expositors of the Kur-لn; (T, M;) who say that it is the clipping the mustache, and paring the nails, and plucking out the hair of the armpit, and shaving the pubes, and clipping the hair [of the head]: (T:) or the plucking out the hair, and paring of the nails, and deviating from all that is prohibited to the مُحْرِم: (M:) as though it were a passing from the state of اـِحْرَام to the state of اـِحْلَال: (T, M:) or, in the rites and ceremonies of the pilgrimage, the doing such things as paring the nails, and clipping the mustache, and shaving the pubes (S, K) and the head, and casting the pebbles, and slaughtering the بُدْن, (S,) &c.: (S, K: [but in two copies of the S, this art. is omitted:]) or the doing away with the matted and dusty state of the hair, and pollution and dirt, absolutely. (TA.) Accord. to ISh, قَضَآءُ التَّفَثِ means The doing away with the matted and dusty state of the hair by shaving, and paring the nails, and the like: (T:) or it means the doing away with the state of تَفَث, by clipping the mustache, and paring the nails, and plucking out the hair of the armpit, and shaving the pubes. (Mgh.) Accord. to IAar, ثُمَّ لِيَقْضُوا تَفَثَهُمْ [in the Kur xxii. 30] means Then let them accomplish their needful acts of shaving and cleansing: (T:) or it means then let them do away with their dirtiness, by clipping the mustache, and paring the nails, and plucking out the hair of the armpit, and shaving the pubes, on the occasion of اـِحْلَال: (Bd:) it is an allowance, after entering the state of اـِحْلَال, of that which was forbidden them in the state of اـِحْرَام. (Msb.) ― -b2- فَتَفَثَتِ الدِمَآءُ مَكَانَهُ occurs in a trad., meaning And the blood (lit. bloods) contaminated the place thereof. (TA.)

تَفِثٌ
تَفِثٌ تفث , (T, Mgh, K,) accord. to ISh, applied to a man, (T, Mgh,) Altered [in odour or the like], (مُغَيَّرٌ, T,) or dusty, (مُغْبَرٌّ, Mgh, K, or مُتَغِبِّرٌ, TA,) having matted and dusty hair, not having anointed himself, (T, Mgh, K, *) nor shaven his pubes. (T, Mgh. [In the former it is implied that this explanation is doubtful.])

##### Türkçe

تَفِثَ
1 **تَفِثَ** **تفث** , muzâri‘ **تَفَثَ** , mastar ismi **تَفَثٌ**, O, kendisini yağlamayı ve kasık kıllarını tıraş etmeyi bıraktı yahut bunlardan kaçındı; bunun sonucunda kirli oldu: (Msb:) yahut **تَفَثٌ** kirli olma hâlini ifade eder; (Mgh;) keçeleşmiş ve tozlu saç hâlini, yahut uzun süre yağlanmamış tozlu bir baş hâlini: (T, Mgh, K:) hac menâsiki ve merâsimiyle ilgili olarak da böyledir: (T, K:) böylece ISh tarafından açıklanmıştır; fakat lugatçılardan herhangi biri tarafından değil: bunun hac menâsik ve merâsiminden biri olduğunu söyler: (T;) ki bu, medrese hocalarının yahut ders verenlerinin örfî bir terimidir: (Mgh:) I'Ab’a göre, sakal ve bıyığın tıraş edilmesi ve kısaltılması yahut kırpılması ve koltuk altı [kılının] ve kurban kesmenin ve [taşların] atılmasının [işlemlerinin] adıdır: Fr’ye göre, **بُدْن** denilen [kurbanların] ve diğer kurbanların, yani sığırların ve koyun yahut keçilerin kesilmesi ve başın tıraş edilmesi ve tırnakların kesilmesi ve bunun benzerleri: (T:) AO, onun için bir örnek olarak hiçbir şiirin delil getirilmediğini söyler: (Msb, TA:) ve Zj, onun lugatçılarca Kur’ân müfessirlerinden başka kimse tarafından bilinmediğini söyler; (T, M;) onlar da onun bıyığın kırpılması ve tırnakların kesilmesi ve koltuk altı kılının yolunması ve kasık kıllarının tıraş edilmesi ve [baş] saçının kırpılması olduğunu söylerler: (T:) yahut kılların yolunması ve tırnakların kesilmesi ve **مُحْرِم**e haram kılınmış olan her şeyden çıkılması: (M:) sanki bu, **اـِحْرَام** hâlinden **اـِحْلَال** hâline geçiş gibidir: (T, M:) yahut hac menâsiki ve merâsiminde, tırnakları kesmek ve bıyığı kırpmak ve kasık kıllarını (S, K) ve başı tıraş etmek ve taşları atmak ve **بُدْن** kesmek, (S,) vb. gibi şeyleri yapmak: (S, K: [fakat S’nin iki nüshasında bu madde düşürülmüştür:]) yahut saçın keçeleşmiş ve tozlu hâlini ve kirliliği ve pisliği, mutlak olarak gidermek. (TA.) ISh’a göre, **قَضَآءُ التَّفَثِ** şu demektir: tıraş etmek ve tırnakları kesmek ve benzeriyle saçın keçeleşmiş ve tozlu hâlini gidermek: (T:) yahut **تَفَث** hâlini, bıyığı kırpmak ve tırnakları kesmek ve koltuk altı kılını yolmak ve kasık kıllarını tıraş etmekle gidermek demektir. (Mgh.) IAar’a göre, **ثُمَّ لِيَقْضُوا تَفَثَهُمْ** [Kur’ân xxii. 30’da] şu demektir: sonra tıraş ve temizlenmeye dair gerekli fiillerini yerine getirsinler: (T:) yahut şu demektir: **اـِحْلَال** münasebetiyle, bıyığı kırpmak ve tırnakları kesmek ve koltuk altı kılını yolmak ve kasık kıllarını tıraş etmekle kirlerini gidersinler: (Bd:) bu, **اـِحْرَام** hâlinde kendilerine yasak olan şeyin, **اـِحْلَال** hâline girdikten sonra kendilerine mübah kılınmasıdır. (Msb.) ― -b2- **فَتَفَثَتِ الدِمَآءُ مَكَانَهُ** bir rivayette vârid olmuştur; mânâsı: Ve kanlar, onun yerini kirletti. (TA.)

تَفِثٌ
**تَفِثٌ** **تفث** , (T, Mgh, K,) ISh’a göre, bir adama nispetle, (T, Mgh,) değişmiş [koku vb. bakımından], (**مُغَيَّرٌ**, T,) yahut tozlu, (**مُغْبَرٌّ**, Mgh, K, yahut **مُتَغِبِّرٌ**, TA,) saçları keçeleşmiş ve tozlu, kendisini yağlamamış, (T, Mgh, K, *) ve kasık kıllarını tıraş etmemiş. (T, Mgh. [Öncekinde bu açıklamanın şüpheli olduğu ima edilir.])

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D8%AB/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

تفث
تَفَثَ - يَتْفُثُ - تَفَث
تَفَثَ - يَتْفُثُ + الكائن + نفسه أو آخر: ينظفه ويزينه فيجعله  متزيناً متطيباً حليقاً مسرح الشعر
قضى - يقضي + كائن + تَفَثَهُ: يقوم بالأعمال اللازمة ليصير متزيناً متطيباً حليقاً مسرح الشعر: يترك آخر يحلق له ويطيبه ويصفف شعره ويزينه: يحلق ويعمل تواليت ومكياج وبديكور ومانيكور وما شابه
تَفَث: على وزن " فـَعـَل"اسم فعل بمعنى مفعول من " تَفَثَ - يَتْفُثُ ": التزين والنظافة: إصلاح الشأن: الاغتسال والحلق والنتف والتطيب وتسريح الشعر وتصفيفه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التنظيف والحلق والقص والنتف والتقشير والتجريد بإزالة كل ما ينبت على الكائن أو يلتصق به"، وهي:
جَرَدَ - يَجْرُدُ، جَرَزَ - يَجْرُزُ، حَلَقَ - يَحْلِقُ، تَفَثَ - يَتْفُثُ، غَسَل - يَغْسِل، مَسَحَ - يَمْسَحُ
تفث - تفثهم
 	﴿ثم ليقضوا تفثهم وليوفوا نذورهم وليطوفوا بالبيت العتيق(29)﴾ الحج
جاء في التفسير : ليقضوا تفثهم : ليزيلوا عنهم أدرانهم:  القيام بالنسك وفك الإحرام بالحلق وإزالة الوسخ
مختار الصحاح
● [تفث] ت ف ث: التَفَثُ في المناسك ما كان من نحو قص الأظافر والشارب وحلق الرأس والعانة ورمي الجمار ونحر البدن وأشباه ذلك
معجم الفرائد القرآنية
ت  ف  ث
" تَفَثَهُمْ " في قوله تعالى :" ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ   الْعَتِيـقِ" (29) الحج .
التَّفَثُ : الوسخ والأدران، والتفث في مناسك الحج : ما كان من نحو قص الأظافر والشارب وحلق الرأس والعانة .
الراغب
تفث
- قال تعالى: }ثم ليقضوا تفثهم{ [الحج/29]، أي: يزيلوا وسخهم. يقال: قضى الشيء يقضي: إذا قطعه وأزاله. وأصل التفث. وسخ الظفر وغير ذلك، مما شابه أن يزال عن البدن.
قال أعرابي: ما أتفثك وأدرنك.
ملخص اللسان
1.    التَّفَثِ :هو إِذْهابُ الشَّعَث والدَّرَن، والوَسَخ مطلقاً؛
2.    فتَفَّثَت الدماءُ مكانه أَي لَطَّخَتْه،
3.    ورجل تَفِثٌ أَي متغير شَعِثٌ، لم يَدَّهِنْ، ولم يَسْتَحِد.
4.    التَّفَثُ: نَتْفُ الشَّعَر، وقَصُّ الأَظْفار،
5.    التَّفَثُ الحَلْق والتَّقْصير، والأَخْذُ من اللحية والشارب  والإِبط، والذبحُ والرَّمْيُ؛
6.     التَّفَثُ نَحْرُ البُدْنِ  وغيرها من البقر والغنم،وحَلْقُ الرأْس، وتقليم الأَظفار وأَشباهه.
7.    التَّفَثُ في المناسك ما كان مِن نحو قَصِّ الأَظْفار والشارب، وحَلْقِ  الرأْسِ والعانة، ورمي الجِمار، ونَحْرِ البُدْن،
8.    التَّفَثِ، وهو ما يفعله المحرم بالحج،
9.    التَّفَثُ النُّسُك،
10.                       التَّفَثَ التَّشَعُّثَ،
11.                       ثم ليَقْضُوا تَفَثَهم:  قَضاءُ حَوائجهمِ من الحَلْق والتَّنْظِيفِ.
لسان العرب
● -   تفث: التَّفَثُ: نَتْفُ الشَّعَر، وقَصُّ الأَظْفار، وتَنَكُّبُ كُلِّ  ما يَحْرُم على المُحْرم، وكأَنه الخُروجُ من الإِحرام إِلى الإِحْلال.  وفي التنزيل العزيز: ثم لِيَقْضُوا تَفَثَهم ولْيُوفُوا نُذُورَهم؛ قال  الزجاج: لا يَعْرِفُ أَهلُ اللغة التَّفَثَ إِلاَّ من التفسير. ورُوي عن ابن  عباس قال: التَّفَثُ الحَلْق والتَّقْصير، والأَخْذُ من اللحية والشارب  والإِبط، والذبحُ والرَّمْيُ؛ وقال الفراء: التَّفَثُ نَحْرُ البُدْنِ  وغيرها من البقر والغنم،وحَلْقُ الرأْس، وتقليم الأَظفار وأَشباهه.  الجوهري: التَّفَثُ في المناسك ما كان مِن نحو قَصِّ الأَظْفار والشارب، وحَلْقِ  الرأْسِ والعانة، ورمي الجِمار، ونَحْرِ البُدْن، وأَشباه ذلك؛ قال أَبو  عبيدة: ولم يجئْ فيه شِعْرٌ يُحْتَجُّ به. وفي حديث الحج: ذِكْرُ  التَّفَثِ، وهو ما يفعله المحرم بالحج، إِذا حَلَّ كقَصِّ الشارب والأَظفار،  ونَتْف الإِبط، وحَلْق العانة. وقيل: هو إِذْهابُ الشَّعَث والدَّرَن،  والوَسَخ مطلقاً؛ والرجلُ تَفِثٌ. وفي الحديث: فتَفَّثَت الدماءُ مكانه أَي  لَطَّخَتْه، وهو مأْخوذ منه. وقال ابن شميل: التَّفَثُ النُّسُك، مِن  مناسك الحج.  ورجل تَفِثٌ أَي متغير شَعِثٌ، لم يَدَّهِنْ، ولم يَسْتَحِد.  قال أَبو منصور: لم يفسر أَحدٌ من اللغويين التَّفَث، كما فسره ابن  شميل؛ جَعَلَ التَّفَثَ التَّشَعُّثَ، وجعلَ إِذْهابَ الشَّعَثِ بالحَلْق  قَضاءً، وما أَشْبهه. وقال ابن الأَعرابي: ثم ليَقْضُوا تَفَثَهم؛ قال:  قَضاءُ حَوائجهمِ من الحَلْق والتَّنْظِيفِ.
مقاييس اللغة:
تفث التاء والفاء والثاء كلمةٌ واحدة في قول الله تعالىٹ: ﴿ثمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ﴾ (الحج29). قال أبو عُبَيْدةَ: هو قصُّ الأظافر وأخْذ الشَّارِب وشمُّ الطيب وكلُّ ما يَحْرُم على المُحْرِمِ إلاّ النكاح؛ قال: ولم يجىء فيه شِعْرٌ يُحْتَجُّ به.
القاموس المحيط:
التَّفَثُ، مُحَرَّكَةً في المنَاسكِ الشَّعَثُ، وما كان من نحو قَصِّ الْأَظْفار والشَّاربِ، وحَلْقِ العانَةِ وغير ذلك. وككَتِفٍ الشَّعِثُ، والمُغْبَرُّ.
تاج العروس:
ت - ف - ث
" التَّفَثُ - مُحَرَّكَةً في المَنَاسِكِ - : الشَّعَثُ " هكذا في النُّسخ وهو مأْخُوذٌ من عِبارةِ ابنِ شُمَيْل وفيها التَّشَعُّثُ وسيأْتي نَصُّها نصُّ عِبَارةِ الجوهريّ : التَّفَثُ - في المناسك - " : ما كانَ من نَحْوِ قَصِّ الأَظْفَارِ والشّارِبِ وحَلْقِ " الرَّأْسِ و " العَانَةِ " ورَمْيِ الجِمَارِ ونَحْرِ البُدْنِ " وغَيْرِ ذلكَ " وفي التَّنْزِيل العَزِيز " ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ ولْيُوفُوا نُذُورَهُمْ " . قال الزَّجّاج : لا يَعْرِفُ أَهلُ اللُّغَة التَّفَثَ إِلاّ من التَّفْسِير . ورُوِى عن ابنِ عبّاسٍ قال : التَّفَثُ : الحَلْقُ والتَّقْصِيرُ والأَخْذُ من اللِّحْيَة والشّارِبِ والإِبِطِ والذَّبْحُ والرَّمْيُ . وقال الفَرّاءُ : التَّفَثُ : نَحْرُ البُدْنِ وغيرِهَما من البَقَرِ والغَنَمِ وحَلْقُ الرَّأْسِ وتَقْلِيمُ الأَظْفَارِ وأَشبَاهُه . قال أَبُو عُبَيْدَة : ولم يَجِىء فيه شِعْرٌ يُحْتَجُّ به . وقيل : هو إِذّهَابُ الشَّعَثِ والدَّرَنِ والوَسَخِ مُطْلَقاً . والرَّجُلُ تَفِثٌ وفي الحديث : " فتَفَّثَتِ الدِّماءُ مَكَانَهُ " أَي لَطَّخَتْه وهو مأْخوذٌ منه . وقال ابنُ شُمَيْلٍ : التَّفَثُ : النُّسُكُ من مَناسِكِ الحَجِّ . رَجُل تَفِثٌ " ككَتِفٍ " وهو : " الشَّعِثُ المُغْبَرٌّ " هكذا في النُّسَخ ونصّ عبارة ابنِ شُميل : المُتَغَبِّر بدل المُغْبَرّ " أَي لم يَدَّهِنْ ولم يَسْتَحِدّ . قال أَبو مَنْصُور : ولم يُفْسِّر أَحدٌ من اللُّغَويِّين التَّفَثَ كما فَسَّرَه ابنُ شُمَيْلٍ ؛ جَعَل التَّفَثَ : التَّشَعُّثَ وجَعَلَ إِذْهَابَ الشَّعَثِ بالحَلْق قَضَاءَهُ وما أَشْبَهَهُ . وقال ابنُ الأَعْرَابيّ : " ثُمَّ ليَقْضُوا تَفَثَهُمْ " قال : قَضَاءُ حوائِجِهم من الحَلْقِ والتَّنْظِيفِ

##### Türkçe

**تفث**
**تَفَثَ - يَتْفُثُ - تَفَث**
**تَفَثَ - يَتْفُثُ** + varlık + kendisini veya başkasını: onu temizler ve süsler; böylece onu süslenmiş, güzel kokulanmış, tıraş edilmiş, saçları taranmış kılar.
**قضى - يقضي** + varlık + **تَفَثَهُ**: süslenmiş, güzel kokulanmış, tıraş edilmiş, saçları taranmış hâle gelsin diye gerekli işleri yapar: başkasını, kendisi için tıraş etmesine ve onu güzel kokulandırmasına ve saçını tarayıp düzeltmesine ve onu süslemesine bırakır: tıraş olur ve tuvalet ve makyaj ve dekor ve manikür ve benzeri şeyleri yapar.
**تَفَث**: “**فـَعـَل**” vezni üzere; **تَفَثَ - يَتْفُثُ**’tan “mef‘ûl” mânasında isim-fiil: süslenme ve temizlik: hâli düzeltme: yıkanma, tıraş olma, yolma, güzel kokulanma, saçı tarama ve düzeltme.

Ve lafız, “temizleme, tıraş etme, kesme, yolma, soyma ve varlık üzerinde biten veya ona yapışan her şeyi gidererek soyup çıkarma” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**جَرَدَ - يَجْرُدُ**، **جَرَزَ - يَجْرُزُ**، **حَلَقَ - يَحْلِقُ**، **تَفَثَ - يَتْفُثُ**، **غَسَل - يَغْسِل**، **مَسَحَ - يَمْسَحُ**

**تفث - تفثهم**
﴿Sonra **تفثهم**’lerini yerine getirsinler, adaklarını yerine getirsinler ve Beyt-i Atîk’i tavaf etsinler (29)﴾ Hac

Tefsirde geldi: **ليقضوا تفثهم**: üzerlerinden kirlerini gidersinler: ibadetleri yerine getirme ve tıraş ile ihramdan çıkma ve pisliği giderme.

Muhtârü’s-sıhâh
● [**تفث**] ت ف ث: menâsikte **التَفَثُ**, tırnak kesme, bıyık (kısaltma), başı ve avreti tıraş etme, cemreleri atma, kurbanlık develeri boğazlama ve bunun benzerleri gibi şeylerden olan şeydir.

Mu‘cemü’l-ferâid el-Kur’âniyye
ت  ف  ث
“**تَفَثَهُمْ**” Yüce Allah’ın şu sözünde: “Sonra **تَفَثَهُمْ**’lerini yerine getirsinler, adaklarını yerine getirsinler ve Beyt-i Atîk’i tavaf etsinler” (29) Hac.
**التَّفَثُ**: pislik ve kirlerdir; ve hac menâsikinde **التفث**: tırnak kesme, bıyık (kısaltma), başı ve avreti tıraş etme gibi şeylerden olan şeydir.

Râgıb
**تفث**
- Yüce Allah dedi: ﴿Sonra **تفثهم**’lerini yerine getirsinler﴾ [Hac/29], yani: pisliklerini gidersinler. Denir: **قضى** şeyi **يقضي**: onu kestiği ve giderdiği zaman. Ve **التفث**’in aslı: tırnak pisliği ve benzeri şeylerdir; bedenden giderilmesi gereken, ona benzeyen şeylerdendir.
Bir bedevî dedi: “Seni ne kadar **أتفثك** ve **أدرنك** (pis ve kirli) görüyorum.”

Lisân’ın özeti
1. **التَّفَثِ**: dağınıklığı ve kiri, ve pisliği mutlak olarak gidermektir;
2. Böylece **تَفَّثَت** kanlar onun yerini; yani onu lekeledi,
3. Ve **رجل تَفِثٌ**: yani değişmiş, dağınık; yağ sürmemiş ve ustura kullanmamış.
4. **التَّفَثُ**: saç yolma ve tırnak kesmedir,
5. **التَّفَثُ** tıraş ve kısaltma, sakal ve bıyıktan ve koltuk altından alma, boğazlama ve atmadır;
6. **التَّفَثُ** kurbanlık develeri ve onlardan başka sığır ve koyunları boğazlama, başı tıraş etme, tırnakları kesme ve benzerleridir.
7. Menâsikte **التَّفَثُ**, tırnak kesme ve bıyık (kısaltma), başı ve avreti tıraş etme, cemreleri atma, kurbanlık develeri boğazlama ve benzeri gibi şeylerden olan şeydir,
8. **التَّفَثِ**, ve o, hacda ihramlı olanın yaptığı şeydir,
9. **التَّفَثُ** ibadettir,
10. **التَّفَثَ** dağınıklıktır,
11. “Sonra **تَفَثَهم**’lerini yerine getirsinler”: tıraş ve temizlemeden olan ihtiyaçlarını yerine getirmedir.

Lisânü’l-‘Arab
● - **تفث**: **التَّفَثُ**: saç yolma, tırnak kesme, ihramlıya haram olan her şeyden kaçınma; sanki ihramdan helâle çıkıştır. Aziz tenzilde: “Sonra **تَفَثَهم**’lerini yerine getirsinler ve adaklarını yerine getirsinler”; Zeccâc dedi: dil ehli **التَّفَثَ**’i ancak tefsirden bilir. İbn Abbas’tan rivayet edildi, dedi ki: **التَّفَثُ** tıraş ve kısaltma, sakal ve bıyıktan ve koltuk altından alma, boğazlama ve atmadır; Ferrâ dedi: **التَّفَثُ** kurbanlık develeri ve onlardan başka sığır ve koyunları boğazlama, başı tıraş etme, tırnakları kesme ve benzerleridir. Cevherî: menâsikte **التَّفَثُ**, tırnak kesme ve bıyık (kısaltma), başı ve avreti tıraş etme, cemreleri atma, kurbanlık develeri boğazlama ve bunun benzeri gibi şeylerden olan şeydir; Ebû Ubeyde dedi: kendisiyle delil getirilecek bir şiir gelmemiştir. Hac hadîsinde: **التَّفَثِ**’in zikri; ve o, hacda ihramlı olanın, helâl olduğunda yaptığı şeydir; bıyık ve tırnak kesmek, koltuk altını yolmak, avreti tıraş etmek gibi. Ve denildi: o, dağınıklığı ve kiri ve pisliği mutlak olarak gidermektir; ve adam **تَفِثٌ**’tir. Hadîste: “Böylece **تَفَّثَت** kanlar onun yerini”; yani onu lekeledi; ve o, ondan alınmıştır. İbn Şümeyl dedi: **التَّفَثُ** hac menâsikinden ibadettir. Ve **رجل تَفِثٌ**: yani değişmiş, dağınık; yağ sürmemiş ve ustura kullanmamış. Ebû Mansûr dedi: lugavîlerden hiçbiri **التَّفَثَ**’i, İbn Şümeyl’in tefsir ettiği gibi tefsir etmedi; **التَّفَثَ**’i dağınıklık kıldı; ve dağınıklığı tıraş ile gidermeyi onun “yerine getirilmesi” kıldı ve benzerini. İbnü’l-A‘râbî dedi: “Sonra **تَفَثَهم**’lerini yerine getirsinler”; dedi ki: tıraş ve temizlemeden olan ihtiyaçlarını yerine getirmedir.

Mekâyîsü’l-luğa:
**تفث**: **التاء** ve **الفاء** ve **الثاء**, Yüce Allah’ın şu sözünde tek bir kelimedir: ﴿Sonra **تَفَثَهُمْ**’lerini yerine getirsinler﴾ (Hac 29). Ebû Ubeyde dedi: o, tırnak kesme, bıyığı alma, güzel koku koklama ve ihramlıya nikâh dışında haram olan her şeydir; dedi ki: kendisiyle delil getirilecek bir şiir gelmemiştir.

El-Kâmûsü’l-muhît:
**التَّفَثُ**, harekeli olarak: menâsikte dağınıklık; ve tırnak kesme, bıyık (kısaltma), avreti tıraş etme ve bunun dışındaki şeyler gibi şeylerden olan şey. Ve **كَكَتِفٍ**: dağınık; ve tozlu.

Tâcü’l-‘arûs:
ت - ف - ث
“**التَّفَثُ** - harekeli olarak menâsikte -: dağınıklık” nüshalarda böyle; ve o, İbn Şümeyl’in ibaresinden alınmıştır; onda **التَّشَعُّثُ** vardır; ve onun nassı gelecektir. Cevherî’nin ibaresinin nassı: **التَّفَثُ** - menâsikte -: tırnak kesme ve bıyık (kısaltma) ve “baş”ı ve “avret”i tıraş etme, cemreleri atma, kurbanlık develeri boğazlama ve “bunun dışındaki şeyler” gibi şeylerden olan şeydir. Aziz tenzilde: “Sonra **تَفَثَهُمْ**’lerini yerine getirsinler ve adaklarını yerine getirsinler.” Zeccâc dedi: dil ehli **التَّفَثَ**’i ancak tefsirden bilir. İbn Abbas’tan rivayet edildi, dedi ki: **التَّفَثُ**: tıraş ve kısaltma, sakal ve bıyıktan ve koltuk altından alma, boğazlama ve atmadır. Ferrâ dedi: **التَّفَثُ**: kurbanlık develeri ve ikisinden başka sığır ve koyunları boğazlama, başı tıraş etme, tırnakları kesme ve benzerleridir. Ebû Ubeyde dedi: kendisiyle delil getirilecek bir şiir gelmemiştir. Ve denildi: o, dağınıklığı ve kiri ve pisliği mutlak olarak gidermektir. Ve adam **تَفِثٌ**’tir. Hadîste: “**فتَفَّثَتِ الدِّماءُ مَكَانَهُ**”; yani onu lekeledi; ve o, ondan alınmıştır. İbn Şümeyl dedi: **التَّفَثُ**: hac menâsikinden ibadettir. **رَجُل تَفِثٌ** “**كَكَتِفٍ**” ve o: “dağınık, tozlu” nüshalarda böyle; İbn Şümeyl’in ibaresinin nassı: **المُتَغَبِّر** (tozlanmış) **المُغْبَرّ** yerine. “Yani yağ sürmemiş ve ustura kullanmamış.” Ebû Mansûr dedi: lugavîlerden hiçbiri **التَّفَثَ**’i, İbn Şümeyl’in tefsir ettiği gibi tefsir etmedi; **التَّفَثَ**’i: **التَّشَعُّثَ** kıldı; ve dağınıklığı tıraş ile gidermeyi onun “yerine getirilmesi” kıldı ve benzerini. İbnü’l-A‘râbî dedi: “Sonra **تَفَثَهُمْ**’lerini yerine getirsinler”; dedi ki: tıraş ve temizlemeden olan ihtiyaçlarını yerine getirmedir.
