# تفل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%81%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: تفل

تَفَل يَتْفُل ويَتْفِل تَفْلاً: بَصَق؛ قال الشاعر:
مَتى يَحْسُ منه مائحُ القومِ يَتْفُل
ومنه تَفْل الرّاقي. والتُّفْل والتُّفَال: البُصاق والزَّبَد ونحوُهما. والتَّفْل بالفم لا يكون إِلا ومعه شيء من الريق، فإِذا كان نفخاً بلا ريق فهو النَّفْث. الجوهري: التَّفْل شبيه بالبَزْق وهو أَقل منه، أَوَّله البَزْق ثم التَّفْل ثم النَّفْث ثم النَّفْخ. وفي الحديث: فتَفَل فيه، هو من ذلك.
وتَفِل الشيءُ تَفَلاً: تغَيَّرت رائحته. والتَّفَل: ترك الطيِّب. رجل تَفِل أَي غير مُتَطَيِّب بَيِّن التَّفَل، وامرأَة تَفِلة ومِتْفال؛ الأَخيرة على النسب. وفي الحديث: أَنه،صلى الله عليه وسلم، قال لِتَخْرُجِ النِّساءُ إِلى المساجد تَفِلات أَي تارِكات للطيِّب؛ قال أَبو عبيد: التَّفِلة التي ليست بمتطيبة وهي المنتنة الريح؛ قال امرؤ القيس: إِذا ما الضَّجِيعُ ابْتَزَّها من ثِيابها،
تَمِيل عليه هَوْنَةً غيرَ مِتْفال
وأَتْفَله غيره؛ قال الراجز:
يا ابنَ التي تَصَيَّدُ الوِبَارا،
وتُتْفِلُ العَنْبَرَ والصُّوَارا
وفي الحديث: قيل يا رسول الله مَنِ الحاجُّ؟ قال: الشَّعِثُ التَّفِل؛ التَّفِل: الذي ترك استعمال الطيِّب من التَّفَل وهي الريح الكريهة. وفي حديث عليّ، كرم الله وجهه: قُمْ عن الشمس فإِنها تُتْفِل الريحَ. والتَّتْفُل والتُّتْفُل والتِّتْفَل والتَّتْفَل والتِّتْفِل: الثَّعْلبُ، وقيل جرْوُه، والتاء زائدة، والأُنثى من كل ذلك بالهاء؛ وبيت امرئ القيس:
له أَيْطَلا ظَبْيٍ وساقَا نَعامةٍ،
وإِرْخاءُ سِرْحانٍ وتقريبُ تَتْفُل
قال: لم يُرْوَ إِلاَّ هكذا كتَنْضُب؛ قال أَبو منصور: وسمعت غير واحد من الأَعراب يقولون تُفَّل على فُعَّل؛ قال وأَنشده أَي بيت امرئ القيس:وعَارَةُ سِرْحانٍ وتقْريب تُفَّل
ابن شميل: ما أَصاب فلان من فلان إِلا تِفْلاً طَفِيفاً أَي قليلاً. والتَّتْفُل: نبات أَخضر فيه خطبْة وهو آخر ما يَجِفُّ، وقيل: هو شَجَر؛ قال كراع: ليس في الكلام اسم توالت فيه تاءَان غيره.

### Türkçe

**تَفَل** **يَتْفُل** ve **يَتْفِل** **تَفْلاً**: tükürdü; şair dedi ki:
مَتى يَحْسُ منه مائحُ القومِ يَتْفُل
Bundan: **تَفْل الرّاقي**. Ve **التُّفْل** ve **التُّفَال**: tükürük, köpük ve bunların benzerleri.
Ve ağızla **التَّفْل**, ancak onunla birlikte tükürükten bir şey (bulunması) ile olur; artık eğer tükürüksüz bir üfleme olursa o **النَّفْث**tir. Cevherî: **التَّفْل**, **البَزْق**a benzer ve o, ondan daha azdır; onun ilki **البَزْق**, sonra **التَّفْل**, sonra **النَّفْث**, sonra **النَّفْخ**tur. Ve hadiste: “onda **فتَفَل** etti”; o, bundandır.

Ve şey **تَفِل** **تَفَلاً**: kokusu değişti. Ve **التَّفَل**: güzel kokuyu terk etmektir. **رجل تَفِل** yani güzel koku sürünmeyen, **بَيِّن التَّفَل**; ve **امرأَة تَفِلة** ve **مِتْفال**; sonuncusu nisbet üzerinedir. Ve hadiste: onun (sallallahu aleyhi ve sellem) kadınların mescidlere **تَفِلات** olarak çıkmalarını söylediği (vardır); yani güzel kokuyu terk edenler olarak; Ebû Ubeyd dedi ki: **التَّفِلة**, güzel koku sürünmeyen, o ise kötü kokulu olandır; İmru’ul-Kays dedi ki:
إِذا ما الضَّجِيعُ ابْتَزَّها من ثِيابها،
تَمِيل عليه هَوْنَةً غيرَ مِتْفال
Ve başkası onu **أَتْفَله** etti; râciz dedi ki:
يا ابنَ التي تَصَيَّدُ الوِبَارا،
وتُتْفِلُ العَنْبَرَ والصُّوَارا
Ve hadiste: “Ey Allah’ın Resûlü, hacı kimdir?” denildi; dedi ki: **الشَّعِثُ التَّفِل**; **التَّفِل**: **التَّفَل**den, o da kötü koku olan (şey)den dolayı, güzel kokuyu kullanmayı terk eden kimsedir. Ve Ali hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın: “Güneşten kalk; çünkü o, kokuyu **تُتْفِل** eder.”

Ve **التَّتْفُل** ve **التُّتْفُل** ve **التِّتْفَل** ve **التَّتْفَل** ve **التِّتْفِل**: tilki; ve (denildi ki) onun yavrusu; ve **التاء** ziyadedir; ve bunların her birinin dişisi **الهاء** iledir; ve İmru’ul-Kays’ın beyti:
له أَيْطَلا ظَبْيٍ وساقَا نَعامةٍ،
وإِرْخاءُ سِرْحانٍ وتقريبُ تَتْفُل
Dedi ki: ancak böyle, **كتَنْضُب** gibi rivayet edilmiştir; Ebû Mansûr dedi ki: Araplardan birden fazlasını **تُفَّل** (şeklinde) **على فُعَّل** üzere söylerken işittim; dedi ki ve onu, yani İmru’ul-Kays’ın beytini, şöyle okudu:
وعَارَةُ سِرْحانٍ وتقْريب تُفَّل
İbn Şümeyl: Falanın falandan elde ettiği, ancak **تِفْلاً طَفِيفاً**dır; yani azdır.

Ve **التَّتْفُل**: içinde **خطبْة** bulunan yeşil bir bitkidir ve o, kuruyanların en sonudur; ve (denildi ki): o bir ağaçtır; Kurâ‘ dedi ki: sözde, içinde iki **تاء**ın peş peşe geldiği isim, ondan başkası değildir.
