# تقن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%82%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%82%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تقن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%82%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: تقن

: ( أَتْقَنَ الأَمْرَ ) إتْقاناً : ( أَحْكَمَهُ ) .
( وهو في الاصْطِلاحِ : مَعْرِفَةُ الأدلَّةِ وضَبْطُ القَواعِدِ الكُلِّيَةِ بجُزْئِيَّاتِها .
( والتِّقْنُ ، بالكسْرِ : الطَّبيعَةُ ) .
( يقالُ : الفَصاحَةُ مِن تِقْنِه أَي مِن سُوسِه وطَبْعِه ؛ كما في الصِّحاحِ .

( و ) التِّقْنُ : ( الرَّجلُ الحاذِقُ ) ، نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ ؛ والجَمْعُ أتقانٌ .
( و ) أَيْضاً : ( رجُلٌ من الرُّماةِ يُضْرَبُ بجَوْدَةِ رَمْيِه المَثَلُ ) ؛ ) وأَنْشَدَ الجَوْهرِيُّ :
يَرْمِي بها أَرْمي من ابنِ تِقْنِ ( و ) التِّقْنُ : ( تَرْنُوقُ البِئْرِ ورَسابَةُ الماءِ في الجَدْوَلِ أَو المَسِيلِ .
( و ) يقالُ : ( تَقَّنوا أَرضَهُم تَتْقِيناً أَسْقَوْها الماءَ الخاثِرَ لِتَجُودَ ) .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
التِّقْنُ ، بالكسْرِ : ما يقومُ به المَعاشُ ويصلحُ به التَّدْبيرُ كالحديدِ وغيرِهِ مِن جَواهِرِ الأَرضِ . وكلُّ ما يقومُ به صَلاحُ شيءٍ فهو تِقْنُه ؛ ذَكَرَه العَلاَّمَةُ ابنُ ثابِتٍ في شرْحِ حدِيْثِ بدْءِ الخَلْق : وخلقَ التِّقْن يومَ الأُرْبعاءِ . وذَكَرَه أَيْضاً الحافِظُ أَبو بَكْرٍ بنُ العَرَبيّ ، رَحِمَه اللَّهُ تعالَى في تَرْتيبِ رحْلَتِه .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

### Türkçe

: ( **أَتْقَنَ الأَمْرَ** ) **إتْقاناً** : ( **أَحْكَمَهُ** ) .
( Ve o, ıstılahta: delilleri bilmek ve küllî kaideleri cüz’iyyatlarıyla ضبط etmek(tir).
( **التِّقْنُ** , kesre ile: tabiat ) .
( Denilir: “fesahat onun **تِقْنِه**’indendir”, yani onun içgüdüsünden ve tab’ından; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.

( Ve ) **التِّقْنُ** : ( mahir adam ) , onu **الجَوْهرِيُّ** nakletti; cem‘i **أتقانٌ**’dur.
( Ve ) ayrıca: ( atıcılardan, atışının iyiliğiyle kendisiyle mesel vurulan bir adam ) ; ve **الجَوْهرِيُّ** inşad etti:
Onunla atar; **ابنِ تِقْنِ**’den daha iyi atıcı. ( Ve ) **التِّقْنُ** : ( kuyunun **تَرْنُوقُ**’u ve suyun arkta yahut sel yatağında çökeltisi.
( Ve ) denilir: ( **تَقَّنوا** topraklarını **تَتْقِيناً**; onu koyu su ile suladılar ki iyi olsun ) .
( Ve kendisine istidrâk olunanlardandır:
**التِّقْنُ** , kesre ile: onunla geçimin ayakta durduğu ve onunla tedbirin düzeldiği şey; demir gibi ve yerin cevherlerinden başkası gibi. Ve bir şeyin salahının ayakta durduğu her şey onun **تِقْنُه**’udur; bunu allâme **ابنُ ثابِتٍ** “halkın başlangıcı” hadisinin şerhinde zikretti: “ve **التِّقْن**’i çarşamba günü yarattı.” Ve bunu ayrıca hâfız **أَبو بَكْرٍ بنُ العَرَبيّ** —Allah Teâlâ ona rahmet etsin— rıhletinin tertibinde zikretti.
Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: )
