# تكك — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%83%D9%83/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%83%D9%83/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تكك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%83%D9%83.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: تكك

تكه يتكه تكا: قطعه نقله الأزهري عن ابن الأعرابي. أو تكه تكا: إذا وطئه فشدخه، ولا يكون إلا في شيء لين كالرطب والبطيخ ونحوهما، وهذا قول ابن دريد، ووجد أيضا في بعض نسخ الصحاح كتكتكه، وعلى هذا اقتصر الجوهري، ومثله لابن فارس. وتك النبيذ فلانا: إذا بلغ منه مثل هكه وهرجه، نقله الجوهري. والتاك: المهزول. والتاك: الهالك موقا. والتاك: الأحمق يقال: أحمق تاك، وقيل: أحمق فاك تاك، إتباع له أي: بالغ الحمق. وما كنت تاكا وقد تككت كضربت تكوكا كقعود، وقال الكسائي: أبيت إلا أن تحمق وتتك، نقله الجوهري تاكون وتككة محركة وتكاك كرمان وتكك كسكر، ويقال بضمتين كبازل وبزل، وقال ابن الأعرابي: التكك والفكك: الحمقى القيق. والتكه، بالكسر: رباط السراويل قال ابن دريد: لا أحسبها إلا دخيلا، وإن كانوا قد تكلموا بها قديما تكك كعنب. قال: واستتك التكة أي: أدخلها فيه أي في السراويل، وفي الأساس: هو يستتك بالحرير: أي يتخذ منه تكة.
 ومما يستدرك عليه: التكيك، كأمير: الذي لا رأي له، هو بين التكاكة، عن الهجري، وأنشد:
  ألم تأت التكاكة قد تراهـا                      كقرن الشمس بادية ضحيا

  والتك، بالضم: طائر يقال له ابن تمرة، عن كراع. وقال أبو عمرو بن العلاء: تقول العرب: ما فيه حاكة ولا تاكة، فالحاكة: الضرس، والتاكة: الناب، نقله الصاغاني. والتكتكة في الفرس: أن يمشي كأنه يطأ على شوك أو نار، مولدة. والمتك، كمصك، بكسر الميم: ما تدخل به التكة في السراويل.

### Türkçe

**تكه** **يتكه** **تكا**: Onu parça parça etti; el-Ezherî bunu İbnü’l-A‘râbî’den nakletti. Veya **تكه** **تكا**: Ona bastığı zaman onu ezip parçaladı; ancak yaş hurma, karpuz ve benzerleri gibi yumuşak bir şeyde olur; bu, İbn Düreyd’in sözüdür. Ve bazı **الصحاح** nüshalarında **كتكتكه** olarak da bulundu; el-Cevherî bunun üzerine iktisar etti; İbn Fâris’te de bunun benzeri vardır. Ve **تك** şarabı falana: Ondan **هكه** ve **هرجه** gibi bir şeye ulaştığı zaman; el-Cevherî nakletti. Ve **التاك**: zayıf olan. Ve **التاك**: helâk olan, “mûqan”. Ve **التاك**: ahmak; “**أحمق تاك**” denir; ve “**أحمق فاك تاك**” denildi: ona tâbi kılmadır; yani: ahmaklıkta aşırı. Ve “Ben **تاكا** değildim; hâlbuki **تككت** (tıpkı **ضربت** gibi) **تكوكا** (tıpkı **قعود** gibi).” el-Kisâî dedi: “Sen ancak ahmaklaşmaya ve **تتك** etmeye razı oluyorsun”; el-Cevherî nakletti: **تاكون** ve harekeli **تككة** ve **تكاك** (tıpkı **رمان** gibi) ve **تكك** (tıpkı **سكر** gibi); ve iki ötre ile (tıpkı **بازِل** ve **بُزُل** gibi) denilir. İbnü’l-A‘râbî dedi: **التكك** ve **الفكك**: ahmak **القيق**. Ve **التكه**, kesre ile: şalvar bağı. İbn Düreyd dedi: “Onun ancak dâhil (yabancı) olduğunu sanıyorum; her ne kadar onunla eskiden konuşmuş olsalar da”; **تكك** (tıpkı **عنب** gibi). Dedi: Ve **استتك** **التكة**: yani onu onun içine soktu; yani şalvarın içine. Ve **الأساس**’ta: “O ipekle **يستتك** eder”: yani ondan bir **تكة** edinir.

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **التكيك**, (tıpkı **أمير** gibi): görüşü olmayan kimse; o, **التكاكة** arasında(dır); el-Hicrî’den. Ve şu beyti okudu:
  **ألم تأت التكاكة قد تراهـا                      كقرن الشمس بادية ضحيا**

Ve **التك**, ötre ile: “İbn temre” denilen bir kuş; Kurâ‘dan. Ebû Amr b. el-Alâ dedi: Araplar der ki: “Onda ne **حاكة** vardır ne de **تاكة**”; **الحاكة**: azı dişi; **التاكة**: köpek dişi; es-Sâgânî nakletti. Ve atta **التكتكة**: sanki dikenin veya ateşin üzerine basıyormuş gibi yürümesidir; müvelleddir. Ve **المتك**, (tıpkı **مصك** gibi), mîm’in kesresiyle: **التكة**’nin şalvara sokulduğu şey.
