# تلع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%84%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تلع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: تلع

التلعة: ما ارتفع من الأرض وأشرف، وأيضا: ما انهبط منها وانحدر، نقلهما أبو عبيدة، وهو من الأضداد عنده، كما في الصحاح. وحكى ابن بري عن ثعلب قال: دخلت على محمد بن عبد الله بن طاهر، وعنده أبو مضر أخو أبي العميثل الأعرابي، فقال لي: ما التلعة? فقلت: أهل الرواية يقولون: هو من الأضداد، لما علا ولما سفل، قال الراعي في العلو:
  كدخان مرتجل بأعلى تلـعة                      غرثان ضرم عرفجا مبلولا وقال زهير في الانهباط:
  وإني متى أهبط من الأرض تلعةأجد أثرا قبلي جديدا وعافيا

  قال: وليس كذلك إنما هي مسيل الماء من أعلى الوادي إلى أسفله، فمرة يوصف أعلاها، ومرة يوصف أسفلها. قلت: وهو قول ابن الأعرابي.
 وقال ابن دريد: التلعة ما اتسع من فوهة الوادي، قال:وربما سميت القطعة المرتفعة من الأرض تلعة، والأول هو الأصل. وقال غيره: التلعة: أرض مرتفعة غليظة يتردد فيها السيل، ثم يدفع منها إلى تلعة أسفل منها، وهي مكرمة للنبات.
 ج: تلعات، محركة، وتلع، كتمرات وتمر، وتلاع، كقلعة وقلاع. قال ربيعة بن مقروم الضبي:
  كأنها ظبية بكر أطـاع لـهـا                      من حومل تلعات الجو أو أودا وقال أبو كبير الهذلي:
  هل أسوة لك في رجال قتلوا                      بتلاع تريم هامهم لم تقبـر أو التلاع: مجاري أعلى الأرض إلى بطون الأودية، نقله الجوهري عن أبي عمرو، وقال شمر: التلاع: مسايل الماء تسيل من الأسناد والنجاف والجبال حتى ينصب في الوادي قال: وتلعة الجبل أن الماء يجيء فيخد فيه ويحفره حتى يخلص منه، قال: ولا تكون التلاع إلا في الصحارى، قال: وربما جاءت التلعة من أبعد من خمسة فراسخ إلى الوادي، فإذا جرت من الجبال فوقعت في الصحارى حفرت فيها كهيئة الخندق، قال: وإذا عظمت التلعة حتى تكون مثل نصف الوادي أو ثلثيه، فهي ميثاء. وفي حديث الحجاج في وصفه المطر: وأدحضت التلاع أي جعلتها زلقا تزلق فيها الأرجل. وفي المثل: فلان لا يمنع ذنب تلعة يضرب للذليل الحقير. وقال ابن شميل: من أمثالهم: لا أثق بسيل تلعتك يضرب لمن لا يوثق به، أي لا أثق بما تقول، وبما تجيء به. يوصف بالكذب.
 وقال ابن الأعرابي: من أمثالهم: ما أخاف إلا من سيل تلعتي، قال: أي من بني عمي وأقاربي، لأن من نزل التلعة وهي مسيل الماء فهو على خطر، إن جاء السيل جرف به، قال: وقال هذا وهو نازل بالتلعة، فقال: لا أخاف إلا من مأمني، فهذه ثلاثة أمثال جاءت في التلعة.
 والتلاعة، بالفتح: ماءة لكنانة، قال بديل بن عبد مناة الخزاعي:
  ونحن صبحنا بالتلاعة داركمبأسيافنا يسبقن لوم العواذل وقال الليث: التلع، محركة: شبيه الترع، في بعض المعاني. وقال أبو عبيد: أكثر ما يراد بالتلع طول العنق، وقال غيره: هو انتصابه، وغلظ أصله، وجدل أعلاه. وقد تلع، ككرم وفرح، تلعا، فهو أتلع وتليع، يقال: عنق أتلع وتليع فيمن ذكر، أي طويل، وتلعاء، فيمن أنث. وجيد تليع: طويل. قال الأعشى:
  يوم تبدي لنا قتيلة عن جي                      د تليع تزينه الأطـواق ومن المجاز: تلع النهار، كمنع، يتلع تلعا وتلوعا: ارتفع كما في المحكم والعباب والأساس. وفي الصحاح: طلع. وقال ابن دريد: تلعت الضحى تلوعا، إذا انبسطت. وأنشد الليث:
  وكأنهم في الآل إذ تلع الضحى                      سفن تعوم قد ألبست أجـلالا

  قال: وتقول: تلع الرجل: إذا أخرج رأسه كل شيء كان فيه، وهو شبه طلع، إلا أن طلع أعم. وتلع الظبى والثور من الكناس، إذا أخرج رأسه منه وسما بجيده، عن ابن دريد، كأتلع. يقال: أتلع رأسه، أي أطلع لينظر، نقله الأزهري. قال ذو الرمة:
  كما أتلعت من تحت أرطى صريمةإلى نبأة الصوت الظباء الكوانس ونقله الليث أيضا هكذا. وإناء تلع، ككتف: ملآن، لغة في ترع، أو لثغة، كما في الصحاح، زاد في اللسان: أو بدل. وتولع كجوهر، ويقال: مثل فوفل: ع، قال عبد الله بن سلمة:
  لمن الديار بتولـع فـيبـوس                      فبياض ريطة غير ذات أنيس وقد تقدم إنشاده في ي ب س. ويقال: أتلع الرجل، إذا مد عنقه متطاولا ومنه حديث علي رضي الله عنه: لقد أتلعوا أعناقهم إلى أمر لم يكونوا أهله، فوقعوا دونه أي رفعوها.
 وقال ابن عباد: المتلع، كمحسن: المرأة الحسناء، لأنها تتلع، أي تمد رأسها، تتعرض للناظرين إليها. والمتتلع: الشاخص للأمر. والذي في العباب والتكملة: يقال: رأيته مستتلعا للخبر، أي شاخصا له. والمتتلع: الرافع رأسه، يقال لمن لزم مكانه: قعد فما يتتلع، أي فما يرفع رأسه للنهوض ولا يريد البراح. كما في الصحاح.
 ويقال: المتتلع: المتقدم، قال أبو ذؤيب يصف الحمير:
  وردن والعيوق مقعد رابئ ال                      ضرباء فوق النجم لا يتتلـع قال ابن بري: صوابه خلف النجم، وكذلك رواه سيبويه. قلت: وروى أبو سعيد دون النجم وفي رواية: فوق النظم. والمتتلع: فرس مزيدة الحارثي، كما في العباب، ووقع في التكملة: المحاربي، ورواه ابن بري في ب ل ع، بالموحدة، وقد أشرنا إلى ذلك هناك.
 وتتالع في مشيه، إذا مد عنقه ورفع رأسه، وكذلك تتلع.
 ومتالع، بالضم: جبل بالبادية، في بلاد طيئ ملاصق لأجأ، بينهما طريق لبني جوين بن جرم طيئ، ويقال له: متالع الأبيض، وجبل أيضا في بلادهم لبني صخر بن جرم، بينه وبين أجأ ليلة، يقال له: متالع الأسود وأنشد الجوهري للبيد رضي الله عنه:
  درس المنا بمتالع فأبان قال: أراد المنازل فحذف، وهو قبيح. قلت: وعجزه فيما رواه الصاغاني وابن بري:
  فتقادمت بالحبس فالسوبان ويروى:
  بالحبس بين البيد والسوبان أو جبل لغنى بالحمى، أو جبل لبني عميلة: قال صدقة بن نافع العميلي:
  وهل ترجعن أيامنا بمتالـع                      وشرب بأوشال لهن طلال أو جبل بناحية البحرين بين السودة والأحساء، كذا في التهذيب وفي المعجم وراء طخفة، وفي سفحه عين تسيح ماء، يقال له: عين متالع. وفي المعجم: يقال لها: الخرارة، وقال ذو الرمة يصف حمارا وأتانه:
  نحاها لثأج نحوة، ثم إنهتوخى بها العينين عيني متالع وقال كثير يذكر روايته السائب - رجلا من سدوس -:
  بكى سائب لما رأى رمل عالـج                      أتى دونه والهضب هضب متالع

  وزاد في المعجم: ومتالع أيضا: جبل في أرض كلاب بين الرمة وضرية، وشعب فيه نخل لبني مرة بن عوف، وقيل: جبل في ديار أسد، وقيل: موضع بين فزارة وطيئ، حيث يلتقي رعى الحيين. ومما يستدرك عليه: أتلع النهار: ارتفع. ذكره ابن سيده والزمخشري، وهو مجاز. وأتلعت الضحى: انبسطت، ذكره ابن دريد. وتلع الضحى: وقت تلوعها، عن ابن الأعرابي، وأنشد:
  أأن غردت في بطن واد حمامة                      بكيت، ولم يعذرك بالجهل عاذر
  تعالين في عبريه تلع الضحـى                      على فنن قد نعمته الـسـرائر وتلع الرأس نفسه، إذا خرج. نقله الأزهري. والأتلع والتلع والتليع: الطويل. وقيل: الطويل العنق. وقال الليث: والتلع أيضا: الأتلع، لأن فعلا قد يدخل على أفعل. وقال الأزهري في ترجمة بتع البتع: الطويل العنق. والتلع: الطويل الظهر. ويقال: رجل تلع بين التلع، وامرأة تلعاء بينة التلع. ويقال: تلعة وتليعة، الأخيرة عن ابن عباد.
 والتلعات: جمع تلعة، بكسر اللام، وهي قلوع السفن، وبه فسر قول غيلان الربعي:
  يستمسكون من حذار الإلقاء
  بتلعات كجذوع الصيصاء أراد من خشية أن يقعوا في البحر فيهلكوا، فيتعلقون بقلوع هذه السفينة الطويلة حتى كأنها جذوع النخلة. ورجل تلع: كثير التلفت حوله، نقله الجوهري، وكذلك رجل تليع. وسيد تليع وتلع: رفيع، نقله الليث. وفي الحديث: فيجيء مطر لا يمتنع منه ذنب تلعة، يريد كثرته، وأنه لا يخلو منه موضع. وفي حديث آخر ليضربنهم المؤمنون حتى لا يمنعوا ذنب تلعة. وقيل: التلعة مثل الرحبة، والجمع تلع. قال عارق الطائي:
  وكنا أناسا دائنين بغـبـطة                      يسيل بنا تلع الملا وأبارقه والتلاعة، بالكسر: ما ارتفع من الأرض، ويشبه به الناقة، ومنه قول كثير عزة:
  بكل تلاعة كالبدر لـمـا                      تنور واستقل على الجبال وقيل: التلاعة هنا: الطويلة العنق المرتفعته. وتلعة، بالفتح: موضع قرب اليمامة، قال جرير:
  ألا ربما هاج التذكر والهـوى                      بتلعة إرشاش الدموع السواجم وقال أيضا:
  وقد كان في بقعاء ري لشائكم                      وتلعة والجوفاء يجري غديرها وهكذا فسره أبو عبيدة، كما سيأتي في ج و ف.

### Türkçe

**التلعة**: yerden yükselen ve (üzerine) hâkim olan şey; ayrıca: ondan alçalan ve aşağı inen şey; ikisini de Ebû Ubeyde nakletti; ve onun katında, **الصحاح**’ta olduğu üzere, zıt anlamlılardan (**الأضداد**)dır. İbn Berrî, Sa‘leb’den hikâye etti, dedi ki: Muhammed b. Abdullah b. Tâhir’in yanına girdim; yanında, Ebû’l-‘Umeysil el-A‘râbî’nin kardeşi Ebû Muḍar vardı; bana dedi ki: **التلعة** nedir? Dedim: rivayet ehli der ki: o, zıt anlamlılardandır; yükselene de, alçalana da (denir). Er-Râ‘î yükseliş hakkında dedi ki:
  “En yukarı **تلعة**’nın üzerinde, acele yakılmış duman gibi;
  aç, ıslatılmış **عرفج**’ı tutuşturdu.”
Züheyr iniş hakkında dedi ki:
  “Ben ne zaman yerden bir **تلعة**’ya insem,
  benden önce (geçmiş) yeni ve silinmemiş bir iz bulurum.”

Dedi ki: öyle değildir; ancak o, vadinin yukarısından aşağısına suyun akıntı yeridir; bazen onun yukarısı vasfedilir, bazen onun aşağısı vasfedilir. Dedim: bu, İbnü’l-A‘râbî’nin sözüdür.
İbn Düreyd dedi ki: **التلعة** vadinin ağzından genişleyen şeydir; dedi ki: bazen yerden yüksek parça da **تلعة** diye adlandırılır; birincisi asıldır. Başkası dedi ki: **التلعة**: içinde selin gidip geldiği, sonra ondan daha aşağı bir **تلعة**’ya itildiği, yüksek, sert bir arazidir; ve o, bitki için bereketlidir.
Çoğulu: **تلعات** (harekeli), ve **تلع** ( **تمرات** ve **تمر** gibi), ve **تلاع** ( **قلعة** ve **قلاع** gibi). Rabî‘a b. Mukarrum ed-Dubbî dedi ki:
  “Sanki o, genç bir ceylan; ona itaat etti
  **حومل**’den, havanın **تلعات**’ı yahut **أود**.”
Ebû Kebîr el-Hüzelî dedi ki:
  “Öldürülen adamlarda sana bir örnek var mı;
  **تلاع** **تريم**’de, başları gömülmedi.”
Veya **التلاع**: yerin üst kısımlarından vadilerin diplerine (inen) akış yollarıdır; Cevherî bunu Ebû ‘Amr’dan nakletti. Şemmer dedi ki: **التلاع**: **الأسناد**’dan, **النجاف**’tan ve dağlardan akan su akıntılarıdır; ta ki vadiye dökülür. Dedi ki: dağın **تلعة**’sı, suyun gelip onda yarık açması ve onu kazmasıdır; ta ki ondan çıkıp kurtulur. Dedi ki: **التلاع** ancak çöllerde olur. Dedi ki: bazen **التلعة** beş fersahtan daha uzaktan vadiye gelir; dağlardan akıp çöllere düştüğünde, hendek biçimi gibi orada kazar. Dedi ki: **التلعة** büyüyüp vadinin yarısı yahut üçte ikisi gibi olunca, o **ميثاء**’dır. Haccâc’ın yağmuru vasfında hadisinde: “**وأدحضت التلاع**” yani onları kaygan yaptı; ayaklar içinde kayar. Meselde: “Falan, bir **تلعة**’nın kuyruğunu engellemez”; zelil, hakir kimse için darb-ı meseldir. İbn Şümeyl dedi ki: onların mesellerinden: “**لا أثق بسيل تلعتك**”; güvenilmeyen kimse için darb-ı meseldir; yani söylediğine ve getirdiğine güvenmem. Yalanla vasfedilir.
İbnü’l-A‘râbî dedi ki: onların mesellerinden: “**ما أخاف إلا من سيل تلعتي**”; dedi ki: yani amcaoğullarımdan ve akrabalarımdan; çünkü suyun akıntı yeri olan **التلعة**’ya inen tehlike üzerindedir; sel gelirse onu sürükler. Dedi ki: bunu, **التلعة**’da konaklamışken söyledi; dedi ki: “Güvenliğimden başka korkmam”; işte **التلعة** hakkında gelen üç mesel bunlardır.
**التلاعة** (fetih ile): Kinâne’ye ait bir su yeridir; Büdeyl b. ‘Abd Menât el-Huzâ‘î dedi ki:
  “Biz **التلاعة**’da sizin yurdunuza sabahladık;
  kılıçlarımızla; kınayanların kınamasını geçerler.”
Leys dedi ki: **التلع** (harekeli): bazı anlamlarda **الترع**’a benzer. Ebû ‘Ubeyd dedi ki: **التلع** ile en çok murad edilen boynun uzunluğudur. Başkası dedi ki: o, onun dikilişi; kökünün kalınlığı; üstünün bükümlülüğüdür. Ve **تلع** etti ( **كرم** ve **فرح** gibi), **تلعا**; o hâlde o **أتلع** ve **تليع**’dir. Denir ki: erkekte **عنق أتلع** ve **تليع**; yani uzun; dişide **تلعاء**. Ve **جيد تليع**: uzun. A‘şâ dedi ki:
  “O gün bize, boynundan bir öldürülmüş kadın gösterir;
  **جيد تليع**; onu gerdanlıklar süsler.”
Mecazen: **تلع النهار** ( **منع** gibi), **يتلع** **تلعا** ve **تلوعا**: yükseldi; **المحكم** ve **العباب** ve **الأساس**’ta olduğu gibi. **الصحاح**’ta: **طلع**. İbn Düreyd dedi ki: **تلعت الضحى تلوعا**; yayıldığı zaman. Leys şu beyti şahit getirdi:
  “Sanki onlar serap içinde, kuşluk yükseldiğinde;
  yüzen gemiler; onlara örtüler giydirilmiş.”

Dedi ki: ve dersin: **تلع الرجل**: içinde bulunduğu her şeyden başını çıkardığı zaman; o, **طلع**’a benzer; ancak **طلع** daha geneldir. Ve **تلع الظبى والثور من الكناس**: ondan başını çıkardığı ve boynunu yükselttiği zaman; İbn Düreyd’den; **كأتلع** gibi. Denir ki: **أتلع رأسه**; yani bakmak için başını çıkardı; Ezherî nakletti. Zü’r-Rumme dedi ki:
  “Tıpkı, **أرطى** altından bir parça (çıkarıp) yükselttiği gibi;
  sesin yükselişine doğru, yuvalanan ceylanlar.”
Leys de bunu böyle nakletti. Ve **إناء تلع** ( **كتف** gibi): dolu; **ترع**’da bir dildir; yahut pelteklik; **الصحاح**’ta olduğu gibi; **اللسان**’da artırdı: yahut bedel. Ve **تولع** ( **جوهر** gibi); ve denir ki: **مثل فوفل**: ‘ayn (harfiyle). Abdullah b. Seleme dedi ki:
  “Kime aittir yurtlar **بتولع**’da, **فيبوس**’ta;
  içinde ünsiyet olmayan beyaz bir **ريطة**.”
Onun inşadı **ي ب س**’te geçmişti. Ve denir ki: **أتلع الرجل**: boynunu uzatıp yukarıdan bakınırsa; ve ondan, Ali رضي الله عنه hadisi: “**لقد أتلعوا أعناقهم** bir işe; onun ehli değillerdi; onun önünde düştüler”; yani onları yükselttiler.
İbn ‘Abbâd dedi ki: **المتلع** ( **محسن** gibi): güzel kadın; çünkü **تتلع** eder; yani başını uzatır; kendisine bakanlara görünür. Ve **المتتلع**: iş için dikilen. **العباب** ve **التكملة**’de olan: denir ki: “Onu haber için **مستتلعا** gördüm”; yani ona dikilmiş. Ve **المتتلع**: başını kaldıran; yerinden ayrılmayan kimse için denir: “Oturdu da **فما يتتلع**”; yani kalkmak için başını kaldırmaz ve ayrılmak istemez; **الصحاح**’ta olduğu gibi.
Ve denir ki: **المتتلع**: öne geçen. Ebû Züeyb, yaban eşeklerini vasfederken dedi ki:
  “Geldiler; ve **العيوق** oturmuş; gözetleyen bir bekçi;
  **الضرباء**’nın üzerinde; yıldızın üstünde; **لا يتتلع**.”
İbn Berrî dedi ki: doğrusu “yıldızın arkasında”dır; Sîbeveyh de onu böyle rivayet etti. Dedim: Ebû Sa‘îd “yıldızın altında” rivayet etti; ve bir rivayette: “**فوق النظم**”. Ve **المتتلع**: Mezîde el-Hârisî’nin atıdır; **العباب**’ta olduğu gibi; **التكملة**’de: **المحاربي** (diye) vaki oldu; İbn Berrî onu **ب ل ع**’da, **ب** ile rivayet etti; orada buna işaret ettik.
Ve yürüyüşünde **تتالع** etti: boynunu uzatıp başını kaldırdığı zaman; aynı şekilde **تتلع**.
**متالع** (zamm ile): çölde bir dağdır; Tayy diyarında; **أجأ**’ya bitişik; aralarında, Tayy’dan Cüveyn b. Cerm oğulları için bir yol vardır; ona **متالع الأبيض** denir. Ve onların diyarında, Cerm b. Sahr oğulları için bir dağ daha; onunla **أجأ** arasında bir gece (mesafe) vardır; ona **متالع الأسود** denir. Cevherî, Lebîd رضي الله عنه’dan şu beyti şahit getirdi:
  “**متالع**’da konak yerleri silindi; sonra **أبان**.”
Dedi ki: **المنازل**’i kastetti; hazf etti; bu çirkindir. Dedim: Sâgânî ve İbn Berrî’nin rivayetinde onun ikinci mısraı:
  “Sonra **الحبس** ile **السوبان**’da eskidi.”
Ve rivayet olunur:
  “**الحبس**’te, **البيد** ile **السوبان** arasında.”
Veya **الحمى**’da Gınâ’ya ait bir dağ; yahut Benî ‘Umeyle’ye ait bir dağ: Sadaka b. Nâfi‘ el-‘Umeylî dedi ki:
  “Günlerimiz **بمتالع**’da geri döner mi;
  ve **أوشال** ile içiş; onlar için **طلال**.”
Veya Bahreyn tarafında, **السودة** ile **الأحساء** arasında bir dağ; **التهذيب**’te böyle. **المعجم**’de: **طخفة**’nın arkasında. Ve onun eteğinde, suyu akan bir pınar vardır; ona **عين متالع** denir. **المعجم**’de: ona **الخرارة** denir. Zü’r-Rumme, bir erkek eşek ve dişisini vasfederken dedi ki:
  “Onu, bir yönelişle **ثأج**’a yöneltti; sonra o,
  onunla iki gözü, **متالع**’ın iki gözü olan pınarı hedefledi.”
Kesîr, Sâib’in rivayetini zikrederken —Südûs’tan bir adam— dedi ki:
  “Sâib ağladı; **رمل عالج**’ı görünce;
  onun önünde geldi; ve tepeler, **متالع** tepeleri.”

Ve **المعجم**’de artırdı: Ve **متالع** da: **الرمة** ile **ضرية** arasında, **كلاب** toprağında bir dağ; ve onda **بني مرة بن عوف**’a ait hurmalık bulunan bir **شعب**; ve “**أسد** diyarında bir dağ” denildi; ve “**فزارة** ile **طيئ** arasında bir yer” denildi; iki mahallenin otlağının birleştiği yer. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **أتلع النهار**: yükseldi. Onu İbn Sîde ve Zemahşerî zikretti; ve o mecazdır. Ve **أتلعت الضحى**: yayıldı; onu İbn Düreyd zikretti. Ve **تلع الضحى**: onun **تلوع** vakti; İbnü’l-A‘râbî’den; ve şu beyti inşâd etti:
  “Bir vadinin karnında bir güvercin ötse mi,
  ağladım; ve cehaletle seni mazur görecek bir mazur gören seni mazur görmedi.
  **تلع الضحى**’nın gözyaşımda (akışında) yükseldiği vakitte,
  sırların yumuşattığı bir dal üzerinde (dururken) yukarı çıkın.”

Ve **تلع الرأس** bizzat kendisi: çıktığı zaman. Onu Ezherî nakletti. Ve **الأتلع** ve **التلع** ve **التليع**: uzun (boylu). Ve “uzun boyunlu” denildi. Leys dedi ki: Ve **التلع** da: **الأتلع**’dır; çünkü **فعلا** bazen **أفعل** üzerine girebilir. Ve Ezherî, **بتع** maddesinde **البتع**’ın tercümesinde dedi ki: uzun boyunlu. Ve **التلع**: uzun sırtlı. Ve denilir: **رجل تلع**: **التلع** arasında (türünde) belirgin; ve **امرأة تلعاء**: **التلع**’ı açıkça belli. Ve denilir: **تلعة** ve **تليعة**; sonuncusu İbn Abbâd’dan.

Ve **التلعات**: **تلعة**’nın cem‘i; **اللام**’ın kesresiyle; ve o, gemilerin yelkenleridir; ve bununla Gıylân er-Rab‘î’nin sözü tefsir edildi:
  “Atılmaktan sakınarak tutunurlar
  **بتلعات** ile, **الصيصاء** kütükleri gibi.”

Denizde düşüp helâk olmaktan korktukları için; bu uzun geminin yelkenlerine tutunurlar; ta ki sanki hurma ağacının kütükleri gibidir. Ve **رجل تلع**: etrafına çokça dönüp bakandır; onu Cevherî nakletti; ve aynı şekilde **رجل تليع**. Ve **سيد تليع** ve **تلع**: yüce (yüksek mertebeli); onu Leys nakletti. Ve hadiste: “Sonra bir yağmur gelir ki ondan **ذنب تلعة**’yı (bile) men edemez”; onunla çokluğunu kasteder; ve ondan bir yerin boş kalmadığını. Ve başka bir hadiste: “Müminler onları mutlaka dövecekler; ta ki **ذنب تلعة**’yı men edemesinler.” Ve “**التلعة** **الرحبة** gibidir; cem‘i **تلع**” denildi. Ârik et-Tâî dedi ki:
  “Ve biz, sevinçle borçlanan kimselerdik;
  **تلع** **الملا** ve onun şimşekleri bizi sürükleyerek akar.”

Ve **التلاعة**, kesre ile: yerden yükselen şey; ve onunla dişi deve benzetilir; ve ondan Kesîr Azze’nin sözü:
  “Her **تلاعة**’da, dolunay gibi;
  parladı ve dağlar üzerine yükseldi.”

Ve “burada **التلاعة**: uzun boyunlu, yüksek olan” denildi. Ve **تلعة**, fetih ile: Yemâme yakınında bir yer; Cerîr dedi ki:
  “Dikkat et, nice kere hatırlama ve heva coşturdu
  **بتلعة**’da; gözyaşlarının dökülenlerini akıtmak (suretiyle).”

Ve yine dedi ki:
  “Ve sizin için **بقعاء**’da bir sulanma vardı;
  ve **تلعة** ve **الجوفاء**; onun küçük deresi akar.”

Ebû Ubeyde bunu böyle tefsir etti; **ج و ف**’ta geleceği üzere.
