# تلك (ت-ل-ك) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%84%D9%83

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: (Sana söylüyorum) O

- Harfler: ت - ل - ك
- Kur'an'da: 43 geçiş · 43 ayet · 5 sîga
- 3 sözlük

_Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır._

## Sîgalar (5)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [تِلْكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/siga/%D8%AA%D9%90%D9%84%D9%92%D9%83%D9%8E.md) | تِلْكَ | (Sana söylüyorum) O | 28 | 28 | [2:111](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/2:111.md) |
| [وَتِلْكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%90%D9%84%D9%92%D9%83%D9%8E.md) | وَتِلْكَ | (sana söylüyorum) o; Ve (sana söylüyorum) o | 11 | 11 | [2:230](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/2:230.md) |
| [فَتِلْكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AA%D9%90%D9%84%D9%92%D9%83%D9%8E.md) | فَتِلْكَ | (Sana söylüyorum) O | 2 | 2 | [27:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/27:52.md) |
| [تِلْكُمَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/siga/%D8%AA%D9%90%D9%84%D9%92%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8E%D8%A7.md) | تِلْكُمَا | (İkinize söylüyorum) O | 1 | 1 | [7:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/7:22.md) |
| [تِلْكُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/siga/%D8%AA%D9%90%D9%84%D9%92%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | تِلْكُمُ | (Size söylüyorum) O | 1 | 1 | [7:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/7:43.md) |

## Mücavir kökler — 72 mücavir (249 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [حدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%AF.md) — 6 ortak ayet · G² 36 · Hadid demir demektir
2. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 15 ortak ayet · G² 21 · Evye kuş yuvası demektir
3. [صوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%88%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 17 · “Sume” damga demektir
4. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 12 ortak ayet · G² 17 · Beyn topraktaki yarık demektir
5. [ورث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%AB.md) — 4 ortak ayet · G² 16 · “İrs”, ateş söndükten sonra kalan kül ve kömür atıklarına…
6. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 9 ortak ayet · G² 15 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
7. [حلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 14 · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…
8. [طلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 13 · “Dalk” sansar demektir
9. [جنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D9%86.md) — 7 ortak ayet · G² 13 · Bahçe demektir
10. [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — 7 ortak ayet · G² 10 · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
11. [عقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 10 · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
12. [فدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AF%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Fidye
13. [تحت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Ayağın alt tarafı demektir
14. [قري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Kasaba
15. [تمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Çiçeklenmiş ağaç demektir
16. [درج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D8%AC.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Derc : “Derc” tomar demektir
17. [تلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Tilvi toklu demektir
18. [جري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Cariye yelkenli sandal demektir
19. [حجج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%AC.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Hacebe kaş demektir
20. [خلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Haliy : Boş arı kovanıdır
21. [رفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Raf’, üzerine bir şeylerin konduğu yer, raftır
22. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · Zalimler
23. [قرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…
24. [جنح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AD.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Kanat demektir
25. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 5 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
26. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 5 · Baid uzak demektir
27. [حدث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%AB.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Hadis : Kirlenmiş veya kapanmış şeyi parlattıktan sonra…
28. [عدو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
29. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 7 ortak ayet · G² 4 · Saçak demektir
30. [نهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
31. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
32. [ندو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Nedve halkın toplandığı yerdir
33. [نسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Kadınlar
34. [بيت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%AA.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Beyt ev demektir
35. [ضرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Örnek verdi
36. [رود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
37. [مسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Ona dokundu
38. [كسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Kazandı
39. [هلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir
40. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 9 ortak ayet · G² 3 · Dağın sivri noktası demektir
41. [سكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “Sikkin” bıçak demektir
42. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 5 ortak ayet · G² 3 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
43. [نبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
44. [سجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…
45. [وجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Su birikintisidir
46. [حكم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Gem demektir
47. [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Ekel pas demektir
48. [رجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir
49. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Emam ön demektir
50. [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Dahl: Kuytu yer demektir
51. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 11 ortak ayet · G² 1 · Kevn, tepe demektir
52. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
53. [سأل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · “Sehl” ova demektir
54. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
55. [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · “Va’id” yağmur bulutu demektir
56. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Oğullar
57. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 6 ortak ayet · G² 1 · Hayvanların ön ayaklarına denir
58. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 7 ortak ayet · G² 1 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
59. [صدق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Kocaların eşlerine sadakat karşılığı verdikleri mihirdir
60. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%84%D9%83/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | تلك |
| Yapı | Edat veya işlev sözü |
| Özel Durum | Mürekkep işaret ismi; müennes işaret kökü olan تي / تا tabanına uzaklık bildiren ل ve hitap bildiren ك harflerinin eklenmesiyle oluşmuştur |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ذاك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A7%D9%83.md), هذه, أولئك |
| Zıt Kök | هذه |
| Çekirdek Özet 1 | Uzakta, zihinde veya derecede yüksek konumda bulunan tekil müennes ya da akılsız çoğul bir varlığa muhatabın dikkatini yönelterek işaret etme |
| Çekirdek Özet 2 | Kur'an'da geçmiş kavimlerin akıbetlerine, ilahi sınırlara, indirilen ayetlere ve cennet mükâfatlarına dikkat çeken tazim ve tenbih işlevi |
| Çekirdek Özet 3 | İşaret edilen nesneyi nesnel bir gerçeklik olarak muhatabın idrak ufkuna yerleştirme, hüküm ve hakikati tartışılamaz bir kesinlikle sabitleme |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi yalnızca nötr bir işaret zamiri («şu» veya «o») sayıp taşıdığı uzaklık, tazim, tahkir ve kesin bildirim işlevlerini göz ardı etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| تل | Zeminden yükselme, yığma, bir şeyin ardınca gitme ve muhataba doğru yönelme hareketini temsil eder; [تلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%84.md) ve [تلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%88.md) köklerinde belirginleşen bir hedefe yönelme ve ortaya koyma vasfını taşır | ك | İşaret edilen nesneyi muhatabın algı alanına bağlayarak yönelimi doğrudan hitap edilen özneye zimmetler ve mesafeyi belirginleştirir |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ت | İşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, son | Varlığı kesin bir sınırla belirleme, üzerine im koyma ve dikkat çekilen nesneyi diğerlerinden ayırma hareketidir |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Belirlenen sınıra doğru yönelme, dikkati o hedefe sevk etme ve uzak bir noktaya uzanma hareketidir |
| ك | Avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Muhatabı algı dairesine alma, hitabı doğrudan karşıdaki şahsa yöneltip kavratma hareketidir |
| تلك | Belirli bir im veya sınırla ayrılmış bir hakikate doğru yönelerek onu muhatabın kavrayış ufkunda kesin bir açıklıkla sabitleme hareketi |  |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Fiziksel olarak göz mesafesinin ötesinde veya mekanın belirli bir sınırında duran dişil bir nesneyi ya da topluluğu el ve parmak uzatarak muhataba gösterme eylemidir |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairleri bu lafzı genellikle gözden uzaklaşan dişil deve kervanlarını, geride kalan yurt harabelerini veya ulaşılamaz büyüklükteki hedefleri muhataba gösterirken kullanmıştır |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem rivayetlerinde iki durum veya hüküm arasındaki karşılıklılığı ve kesinliği göstermek için kullanılmıştır; nitekim Ebû Mûsâ el-Eş'arî hadisinde Fâtiha suresi ve ardından gelen duaların kabulü bağlamında bu denklik şu ifadeyle belirtilmiştir: فتلْكَ بتلْكَ |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Kitābü'l-ʿAyn ve erken dönem hadis rivayetleri.

### Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde işaret sistemleri deiktik (gösterme) tabanlar ve hitap/uzaklık eklerinin birleşimiyle kurulur. Arapçadaki تلك yapısı, Proto-Sami kökenli dişil işaret tabanı olan *tā / *tī morfemine, lamed tabanlı uzaklık bildirme unsurunun ve muhatap zamiri kökenli *ka / *kum morfeminin eklenmesiyle ortaya çıkmıştır. İbranicede dişil işaret unsuru olarak görülen *zōt / *zōtî biçimlerindeki dişil göstergeyle semantik olarak örtüşür; ancak Arapça, işaret mesafesini basamaklandırmak için bu üçlü birleşimi (işaret + uzaklık lamı + hitap kafı) morfolojik bir dizge haline getirmiştir. Diğer Sami dillerinde de işaret zamirleri benzer şekilde basit deiktik köklerin zamir ekleriyle zenginleştirilmesiyle oluşur. Bu kelime bağımsız bir fiil veya isim kökü olmayıp deiktik eksende nesne ile muhatap arasındaki konumsal ve zihinsel mesafeyi kuran işlevsel bir yapıdır.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT ve David Cohen'in Semitik kök çalışmaları.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Mürekkep deiktik yapı | Dişil işaret ismi olan تي tabanına uzaklık bildiren ل ve muhatap bildiren ك harflerinin kaynaşmasıyla oluşmuştur | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Proto-Sami dişil işaret tabanı | Sami dillerindeki dişil deiktik kökler ve yönlendirme ekleriyle yapısal paralellik gösterir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik işaret dizgeleri | Afro-Asyatik dil ailesinde dişil işaretleme ve hitap eklerinin kaynaşmasıyla oluşan zamir sistemleriyle benzer morfem kurgusu taşır | Muhtemel |

Kaynak: Wright's Arabic Grammar, Brockelmann ve Lane's Lexicon.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| تلك | Anlamlı | Uzaktaki dişile işaret etme | Muhataba uzaktaki tekil müennesi veya çoğul varlığı gösterme işlevidir | Hedef köktür; Kur'an'da geçer |
| [تكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%83%D9%84.md) | Anlamlı | Dayanma ve güvenme | Kök olarak [وكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D9%84.md) türevidir veya birine güvenip işi ona bırakmayı ifade eder | Kur'an'da geçmez |
| لتك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde mühmel kabul edilmiş, kelime türetilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| [لكت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%AA.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde mühmel kabul edilmiş, kelime türetilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| [كتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D9%84.md) | Anlamlı | Toplama ve kütle yapma | Nesneleri birbirine katarak sert ve yoğun bir yığın haline getirmektir | Kur'an'da geçmez |
| [كلت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D8%AA.md) | Anlamlı | Azaltma veya biriktirme | Az miktardaki sıvıyı veya nesneyi bir araya getirmektir | Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| تلك | Merkez | Uzak müennes işaret | Mekanda, zamanda veya derecede uzakta bulunan dişil tekil ya da akılsız çoğulu muhataba gösterir | Saygınlık, uzaklık veya hüküm kesinliği taşır |
| [ذاك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A7%D9%83.md) | Komşu | Orta uzaklık eril işaret | Eril varlığı orta mesafeden işaret eder; dişil özellikleri ve yüksek soyutlama derecesini içermez | Maddi veya zihni erillik belirtecidir |
| هذه | Zıt | Yakın müennes işaret | Doğrudan hazırda bulunan, yakın ve elle tutulur mesafedeki dişil nesneyi veya durumu bildirir | تلك lafzının işaret ettiği mesafe ve tazim ufkuna zıttır |
| أولئك | Komşu | Uzak akıllı çoğul işaret | Çoğunlukla akıl sahibi toplulukları uzaktan ve toplu halde göstermek için kullanılır | Tekil dişil ve kuralsız çoğul ayrımında ayrışır |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | تلك | Uzaktaki dişile işaret | Muhataba uzakta veya zihinde sabit olan müennes unsuru bildirme | Kesin |
| Latince | illa, ista | O, şu uzaktaki (dişil) | Latince dişil uzak işaret zamiridir; nesnenin konuşandan uzaklığını karşılar fakat hitap vurgusunu taşımaz | Güçlü |
| İngilizce | that, those | O, şu, onlar | Uzak tekil veya gayriinsani çoğul için kullanılır; Arapçadaki müenneslik ve hitap kafı ayrıntısını vermez | Güçlü |
| Almanca | jene, das | O, şu | Uzaktaki belirli bir nesneye işaret eder; muhataba dönük hitap uyarısı zayıftır | Güçlü |
| Fransızca | celle-là | O, şu uzaktaki | Dişil ve uzaktaki varlığı işaret eder; Arapçadaki tazim tonunu eksiltir | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary ve modern karşılaştırmalı dilbilim sözlükleri.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| İlahi sınırları bildirme | Kesinleştirilmiş hüküm ve yasalar | Hukuki ve ahlaki sınırların çiğnenemez oluşunu muhataba ihtar eden bağlamlar; örnek: Bakara [2:187](https://lisan.digital/tr/ayet/2:187.md), Bakara [2:229](https://lisan.digital/tr/ayet/2:229.md), Nisâ [4:13](https://lisan.digital/tr/ayet/4:13.md) |
| Geçmiş kavimlerin akıbeti | Tarihsel ibret levhası ve tenbih | Helak edilen yurtları ve geçmiş milletlerin izlerini zihinde canlandırma bağlamı; örnek: A'râf [7:101](https://lisan.digital/tr/ayet/7:101.md), Hûd [11:59](https://lisan.digital/tr/ayet/11:59.md), Neml [27:52](https://lisan.digital/tr/ayet/27:52.md) |
| Vahyin ve ayetlerin yüceliği | İndirilen kitabın tartışılmaz hakikati | Sure başlarında veya vahiy pasajlarında ayetlerin kıymetini yüceltme bağlamı; örnek: Bakara [2:252](https://lisan.digital/tr/ayet/2:252.md), Yûnus [10:1](https://lisan.digital/tr/ayet/10:1.md), Kasas [28:2](https://lisan.digital/tr/ayet/28:2.md) |
| Cennet mükâfatı ve miras | Vaat edilen yüksek dereceler | İnananlara ahirette sunulacak nimetlerin yüceliğini ve hak edilişini ilan etme; örnek: A'râf [7:43](https://lisan.digital/tr/ayet/7:43.md), Zührûf [43:72](https://lisan.digital/tr/ayet/43:72.md) |
| Muhataba nesneyi sorgulatma | Yakın somut nesneye dikkat çekme | Hz. Musa'nın elindeki asaya yöneltilen ilahi hitaptaki soru bağlamı; örnek: Tâhâ [20:17](https://lisan.digital/tr/ayet/20:17.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ayetlerin ve ilahi kelamın sübutu | Sure başlarındaki işaretin levh-i mahfuza mı yoksa inen metne mi raci olduğu meselesi | Vahyin ontolojik kesinliği ve yüceliği |
| Fıkıh | Hükümlerin sınırları ve taalluku | Hüküm bildiren ayetlerin sonundaki sınırların haram mı yoksa mekruh mu ifade ettiği tartışması | Hukuki sınırın kesin bağlayıcılığı |
| Tefsir | Zamirin merci tayini ve belagat | İşaret edilen şeyin tekil mi yoksa mana bakımından çoğul mu olduğu ve uzaklık lamının tazim işlevi | Vurgulu tenbih ve zihni yakınlaştırma |
| Hadis | Denk kılma ve amelin karşılığı | Bir amelin veya duanın başka bir karşılıkla eşitlenmesi ve ibadetin kabul şartı | İki durum arasındaki tam mutabakat |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi emir ve yasaklar | Aşılmaz şer'i sınır | Sınır tayini | Hükümleri dokunulmaz ve ihlal edilemez çerçeveler olarak sabitleştirir | Kesin |
| İlmi | İspatlanmış nesnel bilgi | Doğrulanmış hakikat ilanı | Dikkat çekme | Zihindeki bilgiyi şüpheden uzak bir referans noktası olarak kurar | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal adalet ve kamu düzeni | Hukuk düzeninin üstünlüğü | Meşruiyet zemini | İktidarın keyfiliğini engelleyen objektif kurallar bütününe işaret eder | Güçlü |
| İktisadi | Hak ediş ve mülkiyet akıbeti | Emek sonucu elde edilen karşılık | Sabitleme | Cennet veya kazancın bir miras ve meşru hak olduğunu kesinleştirir | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Koordinat sisteminde sabit referans noktası veya vektörel işaretçi | Uzaydaki bir gözlemcinin belirli bir mesafede bulunan tekil bir noktayı veya kümeyi tekil bir indisle kesin olarak sabitlemesidir | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukuki normatif çerçeve ve kurumsal referans | Toplum hafızasında yer etmiş tarihsel tecrübeleri ve anayasal sınırları bireylerin bilincine bir üst ilke olarak sunmaktır | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Lafzı sadece cümlenin akışını sağlayan sıradan bir işaret zamiri («o», «şu») düzeyine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İşaret edilen şeyin uzaklığını salt mekansal değil; rütbe, şeref, dehşet veya tarihsel ibret bakımından yücelik veya kesinlik olarak bildirmek |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayet sonlarındaki ilahi sınırların ve uyarıların taşıdığı kesinlik, tazim ve kural koyucu yaptırım gücünü gözden kaçırmak |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin muhatap ile kurduğu pedagojik ve hukuki mesafeyi belirler; soyut ilkeleri ve tarihsel dersleri gözle görülür birer hakikat levhası halinde sabitler. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hukuki sınırların çizildiği ahkam ayetlerinde, geçmiş kavimlerin yıkıntılarını ders veren kıssalarda ve sure başlarındaki vahiy tanımlarında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dini kuralların göreceli ve esnek olduğu zannını ortadan kaldırır; ilahi yasaların dokunulmaz nesnel sınırlar olduğunu tescil eder. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Belirli bir mesafede bulunan dişil veya kuralsız çoğul bir nesneye parmak doğrultup muhatabın dikkatini oraya yöneltme.
- Soyut anlam: Bir hakikati, ilahi bir kanunu veya tarihsel bir ibreti zihinsel ve ahlaki bir zirve olarak kesin biçimde sabitleme.
- Sistematik karşılık: Normatif sınırlara ve doğrulanmış önermelere kesin referans veren deiktik sabitleyici.
- LaTeX modeli: $$R(x) = \left\{ x \in \Omega \mid \delta(x, s) > 0 \land \Phi(x, m) = 1 \right\}$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $\Omega$ söylem ve varlık evrenini, $x$ işaret edilen tekil veya çoğul olguyu, $s$ konuşan özneyi, $\delta(x, s)$ konuşan ile nesne arasındaki ontolojik veya rütbesel mesafenin sıfırdan büyük oluşunu (uzaklık lamını), $m$ muhatabı, $\Phi(x, m) = 1$ ise nesnenin muhatabın idrak alanına yönlendirilip kesin biçimde onaylatılmasını (hitap kafını) temsil eder; böylece $R(x)$ bu şartları sağlayan nesneye yapılan referansı simgeler.

## Geçtiği ayetler (43 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%84%D9%83/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:111](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/2:111.md) — تِلْكَ

وَقَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَى تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Ve dediler ki: Yahudi ve Hristiyan olanlardan başkası cennete girmeyecek. Bu onların kuruntusudur. De ki: Eğer sadıklar dan iseniz delilinizi getirin.

### [Bakara 2:134](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/2:134.md) — تِلْكَ

تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Onlar bir ümmetti gelip geçti. Onların kazandıkları kendilerinin, sizin kazandığınız da sizin. Ve siz, onların yapmış olduklarından sorulmazsınız.

### [Bakara 2:141](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/2:141.md) — تِلْكَ

تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Onlar bir ümmetti gelip geçti. Onların kazandıkları kendilerine, sizin kazandıklarınız da sizedir. Ve siz onların yapmış olduklarından sorulmazsınız.

### [Bakara 2:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/2:187.md) — تِلْكَ

أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Oruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. Onlar sizin için, siz de onlar için bir elbisesiniz. Sizin nefislerinize hıyanet eder olduğunuzu Allah bildi de tevbenizi kabul edip, sizi bağışladı. Artık onlara yaklaşın ve Allah’ın hakkınızda yazdığını isteyin. Sizin için şafağın beyaz ipliği, siyah ipliğinden seçilinceye kadar yeyin, için sonra geceye kadar orucu tamamlayın. Mescidlerde i’tikafta bulunduğunuz zaman, kadınlarınıza yaklaşmayın. Bu Allah’ın hudududur. Sakın onlara yaklaşmayın. İşte Allah ayetlerini insanlara, korunsunlar diye böyle açıklar.

### [Bakara 2:196](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/2:196.md) — تِلْكَ

وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَلَا تَحْلِقُوا رُءُوسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Allah için haccı da; ümreyi de tamamlayın. Fakat alıkonulursanız, kurbandan kolayınıza geleni gönderin. Kurban yerine varıncaya kadar, başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden her kim, hasta olursa veya başında bir eziyet bulunursa; ona oruçtan, sadakadan veya kurbandan fidye. Emin olduğunuz vakitte; kim, hacc zamanına kadar umre ile faydalanmak isterse, kolayına gelen bir kurban keser. Ama bulamazsa, hacc günlerinde üç; döndüğünüz vakit yedi gün olmak üzere tam on gün oruç tutar. Bu; ailesi Mescid-i Haram’da oturmayanlar içindir. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, azabı pek şiddetli olandır.

### [Bakara 2:229](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/2:229.md) — تِلْكَ

الطَّلَاقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئًا إِلَّا أَنْ يَخَافَا أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

Meal (IK): Boşanma iki defadır. Ya iyilikle tutmak, ya da güzellikle salmaktır. Onlara verdiğinizden birşeyi geri almanız sizlere helal değildir. Meğer erkekle kadın Allah’ın hududunu ikame edemeyeceklerinden korkmuş olalar. Eğer siz de, onların Allah’ın hududunu ikame edemeyeceklerinden korkarsanız, o halde fidye vermelerinde bir vebal yoktur. Bunlar Allah’ın hudududur. Onları aşmyın. Kim Allah’ın hududunu aşarsa, işte onlar zalimlerin kendileridir.

### [Bakara 2:230](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/2:230.md) — وَتِلْكَ

فَإِنْ طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ فَإِنْ طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يَتَرَاجَعَا إِنْ ظَنَّا أَنْ يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Şayet erkek eşini bir daha boşarsa; artık ondan sonra kadın, başka bir kocaya nikahlanıp varıncaya kadar ona helal olmaz. Şayet bu koca da onu boşar ve onlar Allah’ın hududunu ikame edeceklerini zannederlerse; tekrar birbirlerine dönmelerinde her ikisi için de bir günah yoktur. Bunlar Allah’ın hudududur. Bunları, bilen bir kavim için açıklıyor.

### [Bakara 2:252](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/2:252.md) — تِلْكَ

تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَإِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ

Meal (IK): İşte bunlar Allah’ın ayetleridir. Onları sana hak olarak okuyoruz. Şüphesiz ki sen elçilerdensin.

### [Bakara 2:253](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/2:253.md) — تِلْكَ

تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَلَكِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَمِنْهُمْ مَنْ كَفَرَ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُوا وَلَكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ

Meal (IK): Şu peygamberler onlardan kimini kiminden üstün kıldık. Allah, onlardan kimiyle söyleşmiş, kimini de derecelerle yükseltmiştir. Meryem oğlu İsa’ya da açık deliller verdik. Ve onu Ruh’ul-Kudüs ile destekledik. Eğer Allah dilesydi; onların arkasındakiler; kendilerine apaçık deliller geldikten sonra birbirlerini öldürmezlerdi. Fakat ihtilafa düştüler, sonra onlardan kimi inandı, kimi de inkar etti. Allah dileseydi; birbirlerini öldürmezlerdi. Ancak Allah, istediğini yapar.

### [Ali İmran 3:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/3:108.md) — تِلْكَ

تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِلْعَالَمِينَ

Meal (IK): Bunlar; Allah’ın ayetleridir. Onları sana hak olarak okuyoruz. Allah, alemlere zulmetmek istemez.

### [Ali İmran 3:140](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/3:140.md) — وَتِلْكَ

إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Eğer size bir yara dokunduysa; şüphesiz o kavme de o kadar yara dokunmuştur. Hem o günleri Biz, insanlar arasında döndürür dururuz. Bu; Allah’ın iman edenleri belirtmesi ve içinizden şahidler edinmesi içindir. Allah, zalimleri sevmez.

### [Nisa 4:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/4:13.md) — تِلْكَ

تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): İşte bunlar; Allah’ın hudududur. Kim, Allah’a ve O’nun elçisine itaat ederse; Allah onu, altından ırmaklar akan cennetlere koyacaktır. İşte bu; en büyük kurtuluştur.

### [En'am 6:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/6:83.md) — وَتِلْكَ

وَتِلْكَ حُجَّتُنَا آتَيْنَاهَا إِبْرَاهِيمَ عَلَى قَوْمِهِ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): İşte bu, bizim hüccetimizdir. Onu kavmine karşı İbrahim’e verdik. Dilediğimizi derecelerle yükseltiriz. Ve muhakkak ki Rabbın; Hakim, Alim’dir.

### [Araf 7:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/7:22.md) — تِلْكُمَا

فَدَلَّاهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْءَاتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَنَادَاهُمَا رَبُّهُمَا أَلَمْ أَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَأَقُلْ لَكُمَا إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُبِينٌ

Meal (IK): Böylece onların ikisini de baştan çıkarıp aldattı. Ağaçtan tadınca ayıp yerleri kendilerine göründü. İkisi de kendilerini cennetin yaprağıyla örtmeye başladılar. Rabbları da onlara: Ben sizi o ağaçtan men’etmedim mi? Ve şeytan size apaçık bir düşmandır, demedim mi? diye nida etti.

### [Araf 7:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/7:43.md) — تِلْكُمُ

وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَا أَنْ هَدَانَا اللَّهُ لَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ وَنُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Göğüslerinde kinden ne varsa söküp atmışızdır. Altlarından ırmaklar akar ve derler ki: Hamdolsun Allah’a ki; bizi buna hidayet etti. Eğer Allah bizi hidayete erdirmemiş olsaydı, biz hidayete erecek değildik. Andolsun ki; Rabbımızınpeygamberleri hakkı getirmişlerdir. Onlara: Yapmakta olduklarınızdan dolayı mirasçısı kılındığınız cennet işte budur, diye seslenilir.

### [Araf 7:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/7:101.md) — تِلْكَ

تِلْكَ الْقُرَى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَائِهَا وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا بِمَا كَذَّبُوا مِنْ قَبْلُ كَذَلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): İşte o kasabaların haberlerinin bir kısmını sana anlatıyoruz. Andolsun ki; peygamberleri; onlara apaçık burhanlar getirdi de, önceleri yalanladıklarından inanmadılar. İşte böyle mühür basar Allah kafirlerin kalblerine.

### [Yunus 10:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/10:1.md) — تِلْكَ

الر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِيمِ

Meal (IK): Elif, Lam, Ra. Bunlar hikmetli kitabın ayetleridir.

### [Hud 11:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/11:49.md) — تِلْكَ

تِلْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهَا إِلَيْكَ مَا كُنْتَ تَعْلَمُهَا أَنْتَ وَلَا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هَذَا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): İşte bunlar, gayb haberlerindendir ki sana vahyediyoruz. Ne sen, ne de kavmin daha önce bunları bilemezdiniz. Öyleyse sabret, çünkü akıbet müttakilerindir.

### [Hud 11:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/11:59.md) — وَتِلْكَ

وَتِلْكَ عَادٌ جَحَدُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ وَعَصَوْا رُسُلَهُ وَاتَّبَعُوا أَمْرَ كُلِّ جَبَّارٍ عَنِيدٍ

Meal (IK): Ad da, Rabblarının ayetlerini bile bile inkar ettiler. Peygamberlerine isyan ettiler. Ve her inadçı zorbanın emrine uydular.

### [Yusuf 12:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/12:1.md) — تِلْكَ

الر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ

Meal (IK): Elif, Lam, Ra. Bunlar apaçık kitabın ayetleridir.

### [Rad 13:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/13:1.md) — تِلْكَ

المر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ وَالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Elif, Lam, Mim, Ra. Bunlar Kitab’ın ayetleridir. Sana Rabbinden indirilen Kitab haktır. Ama insanların çoğu inanmazlar.

### [Rad 13:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/13:35.md) — تِلْكَ

مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ أُكُلُهَا دَائِمٌ وَظِلُّهَا تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوْا وَعُقْبَى الْكَافِرِينَ النَّارُ

Meal (IK): Müttakilere vaad olunan cennetin içinden ırmaklar akar. Oranın yiyecekleri de, gölgeleri de ebedidir. Bu, takva sahiplerinin akıbetidir. Kafirlerin akıbeti ise ateştir.

### [Hicr 15:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/15:1.md) — تِلْكَ

الر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ وَقُرْآنٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Elif, Lam, Ra. Bunlar kitabın ve Kur’an’ı Mübin’in ayetleridir.

### [Kehf 18:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/18:59.md) — وَتِلْكَ

وَتِلْكَ الْقُرَى أَهْلَكْنَاهُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَجَعَلْنَا لِمَهْلِكِهِمْ مَوْعِدًا

Meal (IK): İşte zulmettiklerinden dolayı helak ettiğimiz kasabalar. Onları yok etmek için, bir süre tayin etmiştik.

### [Meryem 19:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/19:63.md) — تِلْكَ

تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي نُورِثُ مِنْ عِبَادِنَا مَنْ كَانَ تَقِيًّا

Meal (IK): İşte bu cennetlere; kullarımızdan takva sahiplerini mirasçı kılacağız.

### [Taha 20:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/20:17.md) — تِلْكَ

وَمَا تِلْكَ بِيَمِينِكَ يَامُوسَى

Meal (IK): O sağ elindeki de nedir ey Musa?

### [Enbiya 21:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/21:15.md) — تِلْكَ

فَمَا زَالَتْ تِلْكَ دَعْوَاهُمْ حَتَّى جَعَلْنَاهُمْ حَصِيدًا خَامِدِينَ

Meal (IK): Bu haykırmaları devam edip dururken Biz; onları, biçilmiş bir ot, sönmüş bir ocak haline getirdik.

### [Şuara 26:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/26:2.md) — تِلْكَ

تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ

Meal (IK): Bunlar apaçık kitabın ayetleridir.

### [Şuara 26:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/26:22.md) — وَتِلْكَ

وَتِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّهَا عَلَيَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرَائِيلَ

Meal (IK): İşte, başıma kaktığın o nimet, İsrailoğullarını köle ettiğin içindir.

### [Neml 27:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/27:1.md) — تِلْكَ

طس تِلْكَ آيَاتُ الْقُرْآنِ وَكِتَابٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Ta, Sin. Bunlar; Kur’an’ın ve apaçık kitabın ayetleridir

### [Neml 27:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/27:52.md) — فَتِلْكَ

فَتِلْكَ بُيُوتُهُمْ خَاوِيَةً بِمَا ظَلَمُوا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): İşte zulmetmelerinden dolayı çökmüş, ıpıssız kalmış evleri. Muhakkak ki bunda; bilen bir kavim için ayet vardır.

### [Kasas 28:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/28:2.md) — تِلْكَ

تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ

Meal (IK): Bunlar, apaçık Kitab’ın ayetleridir.

### [Kasas 28:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/28:58.md) — فَتِلْكَ

وَكَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ بَطِرَتْ مَعِيشَتَهَا فَتِلْكَ مَسَاكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِنْ بَعْدِهِمْ إِلَّا قَلِيلًا وَكُنَّا نَحْنُ الْوَارِثِينَ

Meal (IK): Biz; nimet ve refahıyla şımarmış nice kasabaları yok etmişizdir. İşte kendilerinden sonra çok az kimselerin oturabileceği yerleri. Ve oralara varis olanlar Biz’dik, Biz.

### [Kasas 28:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/28:83.md) — تِلْكَ

تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): İşte ahiret yurdu. Biz; onu, yeryüzünde böbürlenmeyen ve bozgunculuğu istemeyen kimselere veririz. Akıbet muttekilerindir.

### [Ankebut 29:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/29:43.md) — وَتِلْكَ

وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ وَمَا يَعْقِلُهَا إِلَّا الْعَالِمُونَ

Meal (IK): İşte misaller. Biz, onları insanlara anlatıyoruz. Bilenlerden başkası bunları anlamaz.

### [Lokman 31:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/31:2.md) — تِلْكَ

تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِيمِ

Meal (IK): Bunlar Hakim kitabın ayetleridir.

### [Zuhruf 43:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/43:72.md) — وَتِلْكَ

وَتِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): İşte o cennet, işlediklerinize karşılık size miras kılındı.

### [Casiye 45:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/45:6.md) — تِلْكَ

تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَ اللَّهِ وَآيَاتِهِ يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): İşte bunlar; Allah’ın ayetleridir. Onları sana hak ile okuyoruz. Artık Allah’tan ve onun ayetlerinden sonra hangi söze inanırlar.

### [Necm 53:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/53:22.md) — تِلْكَ

تِلْكَ إِذًا قِسْمَةٌ ضِيزَى

Meal (IK): Öyleyse bu, insafsız bir paylaşma.

### [Mücadele 58:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/58:4.md) — وَتِلْكَ

فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا فَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعَامُ سِتِّينَ مِسْكِينًا ذَلِكَ لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Kim de bulamazsa; temas etmezden önce birbiri peşinden iki ay oruç tutmalıdır. Buna da gücü yetmeyen altmış yoksulu doyurur. Bu; Allah’a ve peygamberine iman etmekte olduğunuz içindir. Bunlar, Allah’ın hudududur. Ve kafirler için elim bir azab vardır.

### [Haşr 59:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/59:21.md) — وَتِلْكَ

لَوْ أَنْزَلْنَا هَذَا الْقُرْآنَ عَلَى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Şayet Biz, bu Kur’an’ı bir dağa indirmiş olsaydık; sen, onun Allah’ın haşyetinden baş eğerek parça parça olduğunu görürdün. İşte Biz, bu misalleri insanlara anlatırız, belki düşünürler.

### [Talak 65:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/65:1.md) — وَتِلْكَ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحْصُوا الْعِدَّةَ وَاتَّقُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ لَا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخْرُجْنَ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ لَا تَدْرِي لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذَلِكَ أَمْرًا

Meal (IK): Ey Peygamber; kadınları boşayacağınız zaman, onları iddetleri içinde boşayın. İddeti de sayın. Rabbınız olan Allah’tan korkun. Apaçık bir hayasızlık yapmaları hali bir yana, onları evlerinden çıkarmayın, kendileri de çıkmasınlar. Bunlar Allah’ın hudududur. Kim, Allah’ın hududunu aşarsa; şüphesiz kendine zulmetmiş olur. Bilmezsin belki Allah, bunun ardından bir durum peyda ediverir.

### [Naziat 79:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/ayet/79:12.md) — تِلْكَ

قَالُوا تِلْكَ إِذًا كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ

Meal (IK): O takdirde bu, zararlı bir dönüştür, derler.

## Sözlükler (3)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ابن الأَثير قال: في حديث أَبي موسى وذكر الفاتحة: فتلْكَ بتلْكَ، هذا مردود إِلى قوله في الحديث: وإِذا قرأَ: غير المغضوب عليهم ولا الضالين فقولوا آمين يحبكم الله؛ يريد أَن آمين يستجاب بها الدعاء الذي تضمنته السورة أَو الآية، كأَنه قال فتلك الدعوة مضمّنة بتلك الكلمة أَو معلّقة بها، وقيل: معناه أَن يكون الكلام معطوفاً على ما يليه من الكلام، وهو قوله: وإِذا كبَّر وركع فكبِّروا واركعوا؛ يريد أَن صلاتكم معلّقة بصلاة إِمامكم فاتبعوه وأتمُّوا به، فتلك إِنما تصح وتثبت بتلك، وكذلك باقي الحديث.

##### Türkçe

İbnü’l-Esîr dedi: Ebû Mûsâ hadîsinde ve **الفاتحة**’yı zikretmesinde: “**فتلْكَ بتلْكَ**”, bu, hadîste onun sözüne döndürülmüştür: “Ve **غير المغضوب عليهم ولا الضالين** okuduğu zaman ‘**آمين**’ deyin; Allah sizi sevsin”; (burada) murad eder ki **آمين** ile, sûrenin yahut âyetin içerdiği dua kabul olunur; sanki dedi ki: şu dua, şu kelime ile içerilmiş yahut ona bağlanmış/ona taalluk ettirilmiştir. Ve denildi: Mânâsı, sözün kendisinden sonra gelen söz üzerine atfedilmiş olmasıdır; o da onun sözü: “Ve tekbir getirip rükû edince siz de tekbir getirin ve rükû edin”; murad eder ki sizin namazınız, imamınızın namazına bağlıdır; öyleyse ona uyun ve onunla tamamlayın; şu, ancak şu ile sahih olur ve sabit olur; ve hadîsin geri kalanı da böyledir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

تالك، وهو إتباع لهالك، هكذا أورده شراح التسهيل في شرح قول الشاعر:
  وإنما الهالك ثم التالك نقله شيخنا. وتلك، بالكسر: من أسماء الإشارة، وهذا محل ذكرها، وفي حديث أبي موسى الأشعري رضي الله عنه، وذكر الفاتحة: فتلك بتلك، أي: تلك الدعوة مضمنة بتلك الكلمة أو معلقة بها، وقيل: غير ذلك مما ذكره ابن الأثير، فتأمل ذلك.

##### Türkçe

**تالك**; o, **هالك**’e tâbidir; şâir’in sözü hakkında:
  “Ve ancak **الهالك** sonra **التالك**”
  diye (olan) açıklamada **التسهيل** şârihleri onu böylece vârid etmişlerdir; bunu şeyhimiz nakletti.

Ve **تلك**, kesre ile: işaret isimlerindendir; burası onun zikredilme yeridir. Ve Ebû Mûsâ el-Eş‘arî رضي الله عنه hadîsinde, ve **الفاتحة**’yı zikretti: “**فتلك بتلك**”; yani: o davet, o kelime ile tazmîn olunmuştur yahut ona ta‘lîk olunmuştur; ve “başka (bir şeydir)” denildi; İbnü’l-Esîr’in zikrettiği şeylerden (olandır); öyleyse bunu teemmül et.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%83/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

تِلْكَ
تِلْكَ ذٰلك لاك لك تل تلك ولي and تَلْكَ and تَالِكَ: see art. تا.

##### Türkçe

تِلْكَ
**تِلْكَ**: **ذٰلك**; **لاك**; **لك**; **تل**; **تلك**; **ولي** ve **تَلْكَ** ve **تَالِكَ**: **تا** maddesine bak.
