# تلل — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%84/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%84%D9%84/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%84.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: تلل

باب التاء واللام
ت ل، ل ت يستعملان
تل:
التَلُّ: الرابية من التُّراب مكبُوسٌ ليس خِلقةً.
والتَّلياُ: العُنُق، قال لبيد:
يَتَّقيني بتَليلٍ ذي خُصَلْ،
أي يعُنُق ذي خُصَلٍ.
والتليل: الصَّريع، وجمعه تَلَّى.
والتَلَّةُ: شيءٌ من وصف الإِبِل.
والمِتَلُّ: القويُّ الشديد، أسَدٌ، وريحٌ مِتَلٌ.
وتَلَلْتُه في يَدَيْهِ: دَفَعتُه إليه سِلماً.
والتَّلْتلةُ: الإِقلاق والحركة.
والتَّلْتلةُ: المَشرَبة تُتَّخَذُ من قِيقاءةِ الطَّلْع.
ورجلٌ مِتَلٌّ: مُنتَصِبٌ في الصلاة، قال:
على ظَهْرِ عاديٍّ كأنَّ أرُومَة		رجالٌ يَتُلُّون الصلاةَ قـيامُ
أي يَقضُونَها.
وتَلَّ فلانٌ فلاناً أي صَرَعَه، وما اسوء تَلَّتَه أي صَرْعته.
وتَلُّوه في قبره مَتَلاًّ أي أوردوه.
والتَّلْتلة مثل التَّرْتَرةِ في التحريك.
لت:
اللَّتُّ: الفعل من اللُّتات، وكُلُّ شيءٍ يُلَتَّ به سَويق وغيره نحو السَّمْن وشِبهه.
والخيْلُ تَلُتُّ الحَصَى لَتّاً.

### Türkçe

باب **التاء** و**اللام**
**ت ل**، **ل ت** kullanılırlar
**تل**:
**التَلُّ**: topraktan olan tepecik; sıkıştırılmıştır, yaratılıştan (tabiî) değildir.
**والتَّلياُ**: boyun; Lebîd dedi ki:
يَتَّقيني بتَليلٍ ذي خُصَلْ،
yani: perçemleri olan bir boyun ile.
**والتليل**: yere serilmiş (öldürülmüş/serilmiş) kimse; onun çoğulu **تَلَّى**’dır.
**والتَلَّةُ**: develerin vasfından bir şey.
**والمِتَلُّ**: kuvvetli, şiddetli; bir aslan; ve **ريحٌ مِتَلٌ**.
**وتَلَلْتُه في يَدَيْهِ**: onu ona teslim olarak ittirdim.
**والتَّلْتلةُ**: huzursuz etme ve hareket.
**والتَّلْتلةُ**: **الطَّلْع**’ın **قِيقاءة**’sinden yapılan içilecek kap (suluk).
Ve **رجلٌ مِتَلٌّ**: namazda dik duran; dedi ki:
على ظَهْرِ عاديٍّ كأنَّ أرُومَة		رجالٌ يَتُلُّون الصلاةَ قـيامُ
yani: onu (namazı) eda ederler.
Ve **وتَلَّ فلانٌ فلاناً** yani: onu yere serdi; ve “ne kötü **تَلَّتَه**” yani: onun yere sermesi.
Ve **وتَلُّوه في قبره مَتَلاًّ** yani: onu (kabre) soktular.
Ve **والتَّلْتلة** hareket ettirmede **التَّرْتَرةِ** gibidir.
**لت**:
**اللَّتُّ**: **اللُّتات**’tan olan fiildir; ve her şey ki onunla **سَويق** ve başkası, **السَّمْن** ve benzeri gibi, karıştırılır.
Ve atlar çakılı **لَتّاً** olarak karıştırır.
