# تلن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%84%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تلن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: تلن

: ( التُّلُنَّةُ ، بضمَّتينِ ) مع شدِّ النونِ ، ( ويُفْتَحُ أَوَّلُه ) ، كِلاهُما عن ابنِ السِّكِّيت : ( اللُّبْثُ ) .
( يقالُ : لي فيهم تُلُنَّةٌ وتَلُنَّةٌ ، أَي لُبْثٌ ؛ قالَهُ ابنُ السِّكِّيت .
وقالَ ابنُ الأَعْرَابيِّ : أَي حَبْسٌ وتَرْدادٌ .
( و ) أَيْضاً : ( الحاجَةُ ) . ) يقالُ : لي قِبَلك تَلُنَّةٌ وتَلُنَّةٌ ؛ ( كالتُّلونِ والتُّلونَةِ فيهما ) ، أَي في معْنَى اللُّبْثِ والحاجَةِ ، وهو بالفتْحِ في أَوَّلِهما كما هو في نسخِ الصِّحاحِ ، وهو مُقْتَضى إطْلاقِه أَيْضاً .
ووُجِدَ في بعضِ النُّسخِ بضمِّ تائِهما .
وفي الصِّحاحِ : التَّلُونَةُ : الحاجَةُ .
وفي المُحْكَم : الإقامَةُ ؛ وأَنْشَدَ :
فَإنَّكم لسْتُمْ بدارِ تَلُونةٍ ولكنَّما أَنْتُم بهِنْدِ الأَحامِسِ ( و ) قالَ الأَصْمَعيُّ : يقالُ : ( تَلانَ بمعْنَى الآنَ ) ؛ ) وأَنْشَدَ :
نَوِّ لي قبْلَ نأْي دارِي جُماناوصِلِينا كما زَعَمْتِ تَلاناقالَ أَبو عُبيدٍ : أَصْلُه لان زِيْدَت عليها تاءٌ كما زِيْدَتْ في تحين .
قالَ شيْخُنا ، رَحِمَه اللَّهُ تعالَى : وجَزَمَ ابنُ عُصْفورٍ ، رَحِمَه اللَّهُ ، في المُمْتع بزِيادَةِ التاءِ ، ونَقَلَ الشيْخُ أَبو حيَّان فيه القَوْلَيْن .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
تِلوانَةُ ، بالكسْرِ : قَرْيةٌ بمِصْرَ مِن أَعْمالِ المنوفية ، وقد دَخَلْتها ، ومنها الشَّرفُ التِّلوانيُّ المحدِّثُ ، رَحِمَه اللَّهُ تعالَى .
والتُّلانَةُ ، كثُمامَةٍ : الحاجَةُ ؛ عن أَبي حيَّان .
وتِليانُ ، بالكسْرِ : قَرْيةٌ بمَرْوَ ، منها حامِدُ بنُ آدَمَ التليانيُّ رَوَى له

المَالينيُّ ، رَحِمَهما اللَّهُ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

### Türkçe

: ( **التُّلُنَّةُ** ، iki damme ile ) nûn’un şeddelenmesiyle, ( ve evveli fetha ile de olur ), ikisi de İbnü’s-Sikkît’ten: ( **اللُّبْثُ** ) .
( Denilir: “Benim onlarda **تُلُنَّةٌ** ve **تَلُنَّةٌ** vardır”, yani **لُبْثٌ**; bunu İbnü’s-Sikkît söylemiştir.
İbnü’l-A‘râbî dedi: yani **حَبْسٌ** ve **تَرْدادٌ**.
( ve ) ayrıca: ( **الحاجَةُ** ). ) Denilir: “Senin yanında benim için **تَلُنَّةٌ** ve **تَلُنَّةٌ** vardır”; ( ikisinde de **التُّلونِ** ve **التُّلونَةِ** gibi ), yani **اللُّبْثِ** ve **الحاجَةِ** mânâsında; ve ikisinin evvelinde fetha iledir; sıhâh nüshalarında olduğu gibi; ve onun mutlak bırakılışının gereği de budur.
Ve bazı nüshalarda ikisinin tâ’sının damme ile olduğu bulundu.
Ve Sıhâh’ta: **التَّلُونَةُ**: **الحاجَةُ**.
Ve el-Muḥkem’de: **الإقامَةُ**; ve inşâd etti:
فَإنَّكم لسْتُمْ بدارِ تَلُونةٍ ولكنَّما أَنْتُم بهِنْدِ الأَحامِسِ
( ve ) el-Asma‘î dedi: denilir: ( **تَلانَ** “**الآنَ**” mânâsında ); ) ve inşâd etti:
نَوِّ لي قبْلَ نأْي دارِي جُماناوصِلِينا كما زَعَمْتِ تَلاناقالَ أَبو عُبيدٍ : aslı **لان**’dır; ona bir tâ ziyade edilmiştir; **تحين**’de ziyade edildiği gibi.
Şeyhimiz, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, dedi: ve İbn ‘Uṣfûr, Allah ona rahmet etsin, el-Mumti‘de tâ’nın ziyade oluşuna kesin hükmetti; ve şeyh Ebû Ḥayyân onda iki sözü nakletti.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**تِلوانَةُ**، kesre ile: Mısır’da el-Menûfiyye a‘mâlinden bir köydür; ona girdim; ve ondan, muhaddis eş-Şeref et-Tîlvânî vardır; Allah Teâlâ ona rahmet etsin.
Ve **التُّلانَةُ**، **ثُمامَةٍ** gibi: **الحاجَةُ**; Ebû Ḥayyân’dan.
Ve **تِليانُ**، kesre ile: Merv’de bir köydür; ondan Ḥâmid b. Âdem et-Tîlyânî; onun için rivayet etti

el-Mâlînî, Allah ikisine de rahmet etsin.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
