# تمل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%85%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: تمل

التملول، كعصفور: نبت نبطيه: قنابري، وفارسيته بزغست: نقله أبو حنيفة عن بعض الرواة، وزعم أنه يقال له أيضا: الغملول، وهو يؤكل، يبكر في أول الربيع وأيام الدفء. أنفع شيء للبهق والوضح، أكلا وضمادا بدهنه في أيام يسيرة مطلق للبطن، صالح للمعدة والكبد، ملائم للمحرور والمبرود، ومكبوسه مشه للطعام، ولكنه يولد السوداء، خاصة ما كبس منه بالملح، والضماد بورقه ينفع من القروح الخبيثة، وينفع من لسعة الهوام كلها. والتامول: التانبول اسم أعجمي دخل في كلام العرب وهو ضرب من اليقطين كما قاله أبو حنيفة. قال: وأخبرني بعض الأعراب أن طعم ورقه كالقرنفل وريحه طيبة، وهم يمضغونه زاد غيره: بقليل من كلس وفوفل، فينتفعون به في أفواههم، ويصبغ الأسنان صبغا أحمر. وهو مشه للطعام مطرب باهي مقو للثة والمعدة والكبد ويكسر الرياح، ويطيب الجشاء. وهو خمر الهند، يمازج العقل قليلا وهم يحبون تناوله في أكثر أوقاتهم، ويفتخرون بذلك، وعصارة ورقه مع الشراب يجلو البهق. وهو ينبت كاللوبياء، ويرتقى في الشجر وما ينصب له، وهو مما يزدرع ازدراعا بأطراف بلاد العجم، من نواحي عمان، قاله أبو حنيفة. وقال ابن سينا: هي أوراق شجرة تنبت في الهند، وفي موضع يقال له: النغر، ورقه شبيه بورق الليمون. التميلة كجهينة: دابة حجازية كالهرة عن الليث أو هي عناق الأرض وهي التفة، عن ابن الأعرابي، ويقال لذكرها: الفنجل. ج: تملان بالكسر وتميلات وهذه عن الليث. وأبو تميلة يحيى بن واضح الأنصاري محدث مروزي روى عن الحسين بن واقد، وعنه يعقوب بن إبراهيم الدورقي، كذا في الكنى للمزي، وفي الكاشف للذهبي: هو مولى الأنصار، حافظ صدوق، روى عن ابن إسحاق، وعنه أحمد، وابن أبي شيبة. وفاته محمد بن أبي تميلة عبد ربه بن سليمان بن أبي تميلة المروزي، عن محمد بن شجاع، وعنه عبد الله بن محمود، مات سنة 250.

### Türkçe

**التملول**، كعصفور: Nabatî bir bitki: **قنابري**; Farsçası **بزغست**: Ebû Hanîfe onu bazı râvilerden nakletti; ve onun ayrıca **الغملول** diye de adlandırıldığını ileri sürdü. O yenir; ilkbaharın başında ve ılık günlerde erken çıkar. Behak ve vadaḥ için en faydalı şeydir; yemeyle ve yağıyla birkaç gün içinde merhem olarak. Karnı gevşeticidir; mide ve karaciğer için elverişlidir; sıcağı olan ve soğuğu olanla uyumludur. Turşusu yemeğe iştah açıcıdır; fakat sevda (kara safra) doğurur; özellikle ondan tuzla turşu yapılanı. Yaprağıyla yapılan merhem habis yaralardan fayda verir; bütün haşerat sokmalarından fayda verir.

**التامول**: **التانبول** Arapların sözlerine girmiş yabancı bir addır; Ebû Hanîfe’nin dediği gibi kabak türünden bir çeşittir. Dedi ki: Bazı bedevîler bana haber verdi ki yaprağının tadı **القرنفل** gibidir ve kokusu hoştur; onu çiğnerler. Başkası şunu ekledi: Az bir **كلس** ve **فوفل** ile; böylece ağızlarında ondan faydalanırlar; dişleri kırmızı bir boyayla boyar. O yemeğe iştah açıcıdır; neşelendirici, parlaklaştırıcıdır; diş etini, mideyi ve karaciğeri kuvvetlendirir; rüzgârları kırar; geğirmeyi hoş kılar. O Hind’in şarabıdır; aklı azıcık karıştırır; onlar onu vakitlerinin çoğunda almayı severler ve bununla övünürler. Yaprağının özsuyu içki ile birlikte behakı giderir. O fasulye gibi biter; ağaçlara ve onun için dikilen şeye tırmanır. Acem diyarının uçlarında, Umman taraflarından, ekimle ekilen şeylerdendir; Ebû Hanîfe bunu söyledi. İbn Sînâ dedi ki: Hind’de biten bir ağacın yapraklarıdır; **النغر** denilen bir yerde; yaprağı limon yaprağına benzer.

**التميلة** كجهينة: Hicazî bir dabbe; Leys’e göre kedi gibidir; yahut İbnü’l-A‘râbî’den: yerin keçisi (yavru keçisi)dir; o da **التفة**’dir. Erkeğine **الفنجل** denir. Çoğulu: **تملان** (kesre ile) ve **تميلات**; bu Leys’tendir.

Ve Ebû Temîle: Ensârî Yahyâ b. Vâdıḥ; Mervli muhaddis; Hüseyin b. Vâkıd’dan rivayet etti; ondan Ya‘kūb b. İbrâhîm ed-Dûrakī rivayet etti; Mizzî’nin **الكنى**’sında böyle; Zehebî’nin **الكاشف**’inde: O Ensâr’ın mevlâsıdır; hâfız, sika-sadûk; İbn İshâk’tan rivayet etti; ondan Ahmed ve İbn Ebî Şeybe rivayet etti.

Ve vefatı: Muhammed b. Ebî Temîle; ‘Abd Rabbih b. Süleymân b. Ebî Temîle el-Mervazî; Muhammed b. Şücâ‘dan; ondan ‘Abdullâh b. Mahmûd; 250 yılında öldü.
