# تمهل (ت-م-ه-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%87%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%85%D9%87%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - م - ه - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%87%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والتاء
هتمل: الهتملة: الكلام الخفي. قال:
ولا أشهَد الهُجْرَ والقائليه		إذا هُمْ بهَيْنَمَةٍ هتلمـوا
تمهل: المُتْمَهِلّ: الرجل الطويل:

##### Türkçe

**الهاء** ve **التاء**
**هتمل**: **الهتملة**: gizli söz. Dedi ki:
ولا أشهَد الهُجْرَ والقائليه		إذا هُمْ بهَيْنَمَةٍ هتلمـوا
**تمهل**: **المُتْمَهِلّ**: uzun adam:

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%87%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

قال أبو زيد: اتْمَهَلَّ الشيءُ اتْمِهْلالاً، أي طال، ويقال اعتدل. وكذلك اتْمَأَلَّ واتْمأَرَّ، أي طال واشتدّ.

##### Türkçe

Ebû Zeyd dedi: **اتْمَهَلَّ** şey **اتْمِهْلالاً**; yani uzadı; ve “itidal buldu” denilir. Ve yine **اتْمَأَلَّ** ve **اتْمأَرَّ**; yani uzadı ve şiddetlendi.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%87%D9%84/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ت م ه ل
اتمهل الرجل‏:‏ طال واعتدل وإنه لمتمهل القوام‏.‏
قال أبو تمام‏:‏ إن الأشاء إذا أصاب مشـذب منـه اتمهل ذري وأث أسافلا واتمهلـت الروضة‏:‏ طال نباتها أخذت حروف المهل مع التاء فبنى منها رباعي فيه معنى السبق في البسوق‏.‏
وتقول‏:‏ تمهل في المجد واتمهل في الشرف‏.‏

##### Türkçe

ت م ه ل
**اتمهل الرجل**: uzadı ve düzgünleşti; ve şüphesiz o, endamı bakımından **لمتمهل القوام**dır.

Ebû Temmâm dedi ki: Şüphesiz **الأشاء** (ağaçları) ondan **مشـذب** (budanmış) bir şeye isabet edince, **اتمهل** (uzadı), **ذري** (zirvesi) ve **أث** (dipleri) aşağıya (indi).

**واتمهلـت الروضة**: bitkisi uzadı. **المهل** harflerini **التاء** ile aldı da onlardan, içinde **السبق** (öne geçme) mânası bulunan, **البسوق** (boy atmada) bir dörtlü (fiil) bina etti.

Ve dersin ki: **تمهل** (mecidde) ve **واتمهل** (şerefte).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%87%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

أَبو زيد: المُتْمَهِلُّ المعتدل. وقد اتْمَهَلَّ سَنامُ البعير واتْمَأَلَّ إِذا استوى وانتصب، فهو مُتْمَئِلٌّ ومُتْمَهِلٌّ. الجوهري: اتْمَهَلَّ الشيء اتْمِهْلالاً أَي طال، ويقال اعتدل، وكذلك اتْمَأَلَّ واتْمَأَرَّ أَي طال واشتَدَّ.

##### Türkçe

أَبو زيد: **المُتْمَهِلُّ** mutedil (ölçülü olan). Ve devenin hörgücü **اتْمَهَلَّ**
ve **اتْمَأَلَّ**; düzleşip dikleştiği zaman; o hâlde o **مُتْمَئِلٌّ** ve **مُتْمَهِلٌّ**dür. الجوهري:
**اتْمَهَلَّ** şey **اتْمِهْلالاً**; yani uzadı; ve “itidal buldu” denilir; aynı şekilde **اتْمَأَلَّ**
ve **اتْمَأَرَّ**; yani uzadı ve şiddetlendi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%87%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

اتمهل الشيء اتمهلالا: طال واشتد، أو اعتدل عن أبي زيد، يقال: إنه لمتمهل القوام.
 ومما يستدرك عليه: اتمهلت الروضة: طال نبتها. قال الزمخشري: أخذت حروف المهل مع التاء فبني منها رباعي فيه معنى السبق في البسوق، تقول: اتمهل في المجد، واتمهل في الشرف.

##### Türkçe

**اتمهل** şey **اتمهلالا**: uzadı ve şiddetlendi; yahut Ebû Zeyd’e göre itidal etti. Denir ki: “O, **لمتمهل القوام**dır.”

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **اتمهلت الروضة**: bitkisi uzadı. Zemahşerî dedi ki: **المهل** harflerini **التاء** ile aldım da onlardan, içinde yükselmede öne geçme mânâsı bulunan bir dörtlü (fiil) bina edildi; sen: “**اتمهل في المجد**” ve “**اتمهل في الشرف**” dersin.
