# تنأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%86%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تنأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: تنأ

تَنَأَ بالمكان يَتْنأُ: أَقامَ وقَطَن. قال ثعلب: وبه سمي التَّانِئُ من ذلك؛ قال ابن سيده: وهذا من أَقبح الغلط إِن صح عنه، وخَلِيقٌ أَن يَصحّ لأَنه قد ثبت في أَماليه ونوادره. وفي حديث عُمر: ابنُ السَّبِيل أَحَقُّ بالماء من التّانِئِ عليه. أَراد أَن ابن السبيل، إِذا مَرَّ برَكِيَّةٍ عليها قوم يَسْقُون مِنها نَعَمَهُم، وهم مُقِيمون عليها، فابن السبيل مارّاً أَحَقُّ بالماء منهم، يُبَدَّأُ به فَيُسْقَى وظَهْرَه لأَنه سائر، وهم مُقيمون، ولا يَفُوتُهُم السَّقْيُ، ولا يُعْجِلُهم السَّفَر والـمَسِيرُ. وفي حديث ابنِ سيرِينَ: ليس للتانئة شيء، يريد أَن المقيمين في البلاد الذين لا يَنْفِرُون مع الغُزاة، ليس لهم في الفَيْء نَصِيب؛ ويريد بالتانِئةِ الجمَاعة منهم، وان كان اللفظ مفرداً، وانما التأنيث أَجاز إِطلاقه على الجماعة. وفي الحديث: من تَنَأَ في أَرض العجم، فَعَمِلَ نَيْرُوزَهم ومَهْرَجانَهم حُشِرَ معهم. وتَنَأَ فهو تانِئٌ: إِذا أَقامَ في البلد وغيره. الجوهري: وهم تِناء البَلد، والاسم التِّناءةُ. وقالوا تنَا في المكان فأَبدلوا فظنَّه قوم لغة، وهو خَطأ. الازهري: تَنَخَ بالمكان وتَنَأَ، فهو تانِخٌ وتانِئٌ، أَي مقيم.

### Türkçe

**تَنَأَ** bir yerde **يَتْنأُ**: ikamet etti ve yerleşti. Sa‘leb dedi ki: ve bununla ondan **التَّانِئُ** adlandırıldı; İbn Sîde dedi ki: bu, ondan sahih ise, en çirkin yanlıştandır; ve sahih olması uygundur; çünkü onun **أَماليه**’sinde ve **نوادره**’sinde sabit olmuştur. Ömer’in hadisinde: “**ابنُ السَّبِيل** suya, onun üzerinde **التّانِئِ**’den daha hak sahibidir.” Şunu kastetti: **ابن السبيل**, eğer üzerinde bir topluluk bulunan bir kuyuya uğrarsa; ondan hayvanlarını suluyorlar ve onlar onun üzerinde ikamet edicilerdir; o hâlde **ابن السبيل** geçip giden olarak sudan onlardan daha hak sahibidir; onunla başlanır da o ve biniti sulanır; çünkü o yürüyüp giden, onlar ise ikamet edicidirler; sulama onlara kaçmaz; yolculuk ve yürüyüş onları acele ettirmez. İbn Sîrîn’in hadisinde: “**لَيْسَ لِلتَّانِئَةِ شَيْءٌ**”; yani beldelerde ikamet eden, gazilerle birlikte sefere çıkmayan kimselerin, fey’de bir payı yoktur; ve **التانِئة** ile onlardan olan topluluğu kasteder; lafız tekil olsa da; ancak dişillik, onu topluluk üzerine إطلاق etmeyi caiz kıldı. Hadiste: “Kim **تَنَأَ** Acem diyarında, onların **نَيْرُوزَ**’unu ve **مَهْرَجانَ**’ını işlerse, onlarla birlikte haşrolunur.”

Ve **تَنَأَ**; o hâlde o **تانِئٌ**’dir: beldede ve başkasında ikamet ettiği zaman. Cevherî: onlar beldenin **تِناء**’ıdır; isim **التِّناءةُ**’dır. Ve “**تَنَا** yerde” dediler de, بدل ettiler; bir topluluk onu dil sandı; hâlbuki o hatadır. Ezherî: **تَنَخَ** yerde ve **تَنَأَ**; o hâlde o **تانِخٌ** ve **تانِئٌ**’dir; yani ikamet eden.
