# تنبل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D8%A8%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%86%D8%A8%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تنبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D8%A8%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: تنبل

ابن سيده: التِّنْبال والتِّنْبَل والتِّنْبالة الرَّجُل
القَصِير، رباعيٌّ على مذهب سيبويه لأَن التاء لا تزاد أَوَّلاً إِلا بثَبَت، وكذلك النون لا تزاد ثانية إِلا بذلك، وعند ثعلب ثلاثي، وذهب إِلى زيادة التاء، ويَشْتَقُّه من النَّبَل الذي هو الصغر، ورواه أَبو تراب في باب الباء والتاء من الاعتقاب، وذكره الأَزهري في الثلاثي، وجَمْعه التَّنَابِيل؛ وأَنشد شمر لكعب ابن زهير:
يَمْشُون مَشْيَ الجِمال الزُّهْرِ يَعْصِمُهُم
ضَرْبٌ، إِذا عَرَّدَ السُّودُ التَّنَابِيل
أَي القِصَار. والتُّنْبُول: كالتِّنْبال. وتَنْبَل: اسم موضع؛ قال الأَخطل:
عَفَا واسِطٌ من آل رَضْوَى فتَنْبَلُ،
فمُجْتَمَعُ الحُرَّيْن فالصَّبرُ أَجْمَلُ
(* قوله «عفا واسط إلخ» أورده ياقوت في المعجم: بلفظ نبتل، بالنون أوله ثم الموحدة).

### Türkçe

İbn Sîde: **التِّنْبال** ve **التِّنْبَل** ve **التِّنْبالة** kısa adamdır; Sîbeveyh’in mezhebine göre dörtlüdür; çünkü **التاء** ancak evvelde sabit (aslî) ile ziyade edilir; aynı şekilde **النون** da ancak ikincide bununla ziyade edilir. Sa‘leb katında ise üçlüdür; **التاء**’nın ziyade olduğuna gitmiştir ve onu küçüklük olan **النَّبَل**’den türetir. Ebû Turâb onu, **الباء** ve **التاء** babında i‘tikāb (birbirinin yerine geçme) kısmında rivayet etmiştir. Ezherî onu üçlüde zikretmiştir. Cem‘i **التَّنَابِيل**’dir. Şemmer, Ka‘b b. Züheyr için inşad etti:

يَمْشُون مَشْيَ الجِمال الزُّهْرِ يَعْصِمُهُم
ضَرْبٌ، إِذا عَرَّدَ السُّودُ التَّنَابِيل

Yani: kısalar. **التُّنْبُول**: **التِّنْبال** gibi. **تَنْبَل**: bir yer adıdır; Ahtal dedi ki:

عَفَا واسِطٌ من آل رَضْوَى فتَنْبَلُ،
فمُجْتَمَعُ الحُرَّيْن فالصَّبرُ أَجْمَلُ

(* “عفا واسط إلخ” sözü: Yâkūt onu Mu‘cem’de, evveli **النون** sonra **الموحدة** olmak üzere **نبتل** lafzıyla getirmiştir.)
