# تنس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%86%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: تنس

تنيس، كسكين، قال شيخنا: وحكى بعضهم فتحها: د، بجزيرة من جزائر بحر الروم، قاله الأزهري، وهو قرب دمياط، تنسب إليها الثياب الفاخرة، قال شيخنا: وسماها بعض: تونة من أعمالها كدبيق وبورا والقسيس، وأما تنيس فإنها سميت بتنيس بن حام بن نوح عليه السلام، ويقال بناها قليمون من ملوك القبط، وبناؤه الذي قد غرقه البحر، وكان ملكه تسعين سنة، وكانت من أحسن بلاد الله بساتين وفواكه، ويقال: كان لها مائة باب، فلما مضى لدقلطيانوس من ملكه مائتان وإحدى وثلاثون سنة هجم الماء من البحر على بعض المواضع التي تسمى اليوم ببحيرة تنيس، فأغرقه، ولم يزل يزيد حتى أغرقها بأجمعها، وبقيت بعض المواضع التي كانت في ارتفاعها باقية إلى الآن، والبحر محيط به، وكان استحكام غرق هذه الأرض قبل أن تفتح مصر بمائة سنة، وبقيت منها بقايا، فخربها الملك الكامل محمد بن أبي بكر بن أيوب في سنة 624 خوفا من أن يتحصن بها النصارى، فاستمرت إلى الآن خرابأ، ولم يبق الآن إلا رسومها. وتونس، بالضم وكسر النون، قال الصاغاني: ولو كان مهموزا لكان موضع ذكره فصل الهمزة، ولو كانت التاء زائدة مع كونه معتل الفاء لكان موضع ذكره فصل الواو: قاعدة بلاد إفريقية قيل: إنها عمرت من أنقاض مدينة قرطاجنة، وهي من أشهر مدن إفريقية وأعمرها، مشتملة على قلاع وحصون وقرى وأعمال عامرة، وقد نسب إليها خلق كثير من أهل العلم، منهم الشيخ مجد الدين أبو بكر محمد التونسي شيخ القراء والأصولية والنحاة بدمشق مات سنة 718 وغيره. جمال الدين محمد بن محمد التنسي، كما حققه الحافظ: محدث اسكندري، ولم يبين نسبته إلى أي شيء. قلت: وهي قرية بساحل إفريقية كما قاله الرشاطي، له نسل منهم جماعة فضلاء، آخرهم قاضي المالكية بمصر ناصر الدين أحمد بن التنسي، ومن أسلافهم: أبو عبد الله محمد بن المعز التنسي، ذكره منصور في الذيل، ومن هذه القرية أيضا: إبراهيم بن عبد الرحمن التنسي، سمع من وهب بن ميسرة، وكان يفتي، مات سنة 387 وذكر السخاوي في الضوء: أن تنس من أعمال تلمسان، ونسب إليها محمد بن عبد الله التنسي من القرن التاسع. ومما يستدرك عليه: تناس الناس، بالضم: رعاعهم، عن كراع، هكذا نقله صاحب اللسان، قال: ولم يعرفه الأزهري.

### Türkçe

**تنيس**: **كسكين**; şeyhimiz dedi: Bazıları onun fethasını hikâye etti: **د**; Rum denizinin adalarından bir adada; bunu Ezherî söyledi; ve o, Dimyat’ın yakınındadır; ona nispetle nefis elbiseler nispet edilir. Şeyhimiz dedi: Bazıları onu, onun amellerinden **تونة** diye adlandırdı; **كدبيق** ve **بورا** ve **القسيس** gibi. Amma **تنيس** ise, o, Nûh aleyhisselâmın oğlu Hâm’ın oğlu **تنيس** ile adlandırılmıştır; ve denilir: Onu Kıpt meliklerinden **قليمون** bina etti; ve onun binası ki deniz onu boğmuştur; ve onun mülkü doksan sene idi; ve Allah’ın beldelerinin en güzellerinden idi: bostanlar ve meyveler (bakımından). Ve denilir: Onun yüz kapısı vardı. Derken, **دقلطيانوس**’un mülkünden iki yüz otuz bir sene geçince, denizden su, bugün **بحيرة تنيس** diye adlandırılan bazı mevzilere hücum etti; onu boğdu; ve artmaya devam etti, ta ki onu bütünüyle boğdu. Ve onun yüksekliğinde olan bazı mevkiler şimdiye kadar baki kaldı; ve deniz onu kuşatıcıdır. Ve bu yerin boğulmasının sağlamlaşması, Mısır fethedilmeden yüz sene önce idi. Ve ondan kalıntılar kaldı; derken melik el-Kâmil Muhammed b. Ebî Bekr b. Eyyûb, 624 senesinde, Hristiyanların onunla tahassun etmelerinden korkarak onu harap etti; böylece şimdiye kadar harap olarak devam etti; ve şimdi ancak onun resimleri kaldı.

**تونس**, (tâ ile) damme ile ve **النون**’u kesre ile; Sâğânî dedi: Eğer hemzeli olsaydı, onun zikrinin yeri hemze faslı olurdu; ve eğer **التاء** زائد olsaydı, **الفاء**’sı mu‘tel olmakla beraber, onun zikrinin yeri **الواو** faslı olurdu: İfrîkıyye beldelerinin kaidesi; denildi: O, Kartâcenne şehri enkazından imar edildi. Ve o, İfrîkıyye şehirlerinin en meşhurlarından ve en mamurudur; kaleler ve hisarlar ve köyler ve mamur amelleri içine alıcıdır. Ve ona nispetle ehl-i ilimden çok kimse nispet edilmiştir; onlardan: Şeyh Mecdüddîn Ebû Bekr Muhammed et-Tûnusî; Dımaşk’ta kurrâların ve usûliyye ve nahivcilerin şeyhi; 718 senesinde öldü; ve başkası.

Cemâlüddîn Muhammed b. Muhammed **التنسي**, hâfızın tahkik ettiği üzere: İskenderiyeli muhaddis; ve onun nispetini hangi şeye (olduğunu) beyan etmedi. Dedim: O, Reşâtî’nin söylediği gibi, İfrîkıyye sahilinde bir köydür; onun nesli vardır; onlardan bir cemaat faziletli (kimseler)dir; onların sonuncusu: Mısır’da Mâlikîlerin kadısı Nâsırüddîn Ahmed b. **التنسي**. Ve onların atalarından: Ebû Abdillâh Muhammed b. el-Mu‘izz **التنسي**; onu Mansûr zeylde zikretti. Ve bu köyden ayrıca: İbrâhîm b. Abdurrahmân **التنسي**; Vehb b. Meysere’den semâ etti; ve fetva verirdi; 387 senesinde öldü. Ve Sehâvî, **الضوء**’da zikretti: **تنس** Tilmisan amellerindendir; ve ona nispetle dokuzuncu asırdan Muhammed b. Abdillâh **التنسي** nispet edilmiştir.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **تناس الناس**, damme ile: onların ayak takımı; Kurâ‘dan (rivayetle). Lisân sahibi onu böyle nakletti; dedi: Ezherî onu bilmedi.
