# تنع — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D8%B9/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%86%D8%B9/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D8%B9.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: تنع

باب العين والتاء والنون معهما
ع ن ت، ن ع ت، ن ت ع مستعملات ع ت ن، ت ن ع، ت ع ن مهملات
عنت:
العَنَتُ: إدخالُ المشقّةِ على إنسانٍ. عَنِتَ فلان، أي: لَقِيَ مشقّة. وتَعَنَّتُّه تَعَنُّتاً، أي: سألتُه عن شيءٍ أردتُ به اللَّبْسَ عليه والمشقّة. والعظم المجبورُ يصيبه شيءٌ فيُعْنِتُه إعناتاً، قال:
فأَرْغَمَ الله الأنوفَ الرُّغَّما
مَجدوعَها والعَنِتَ المُخَشَّما
المُخَشَّمُ: الذي قد كُسِرَتْ خياشيمُه مرّة بعد مرّة. والعَنَتُ الإثْمُ أيضاً. والعُنْتُوتُ: ما طال من الآكام كلّها.
نعت:
النَّعْتُ: وصفُكَ الشيءَ بما فيه. ويُقالُ: النَّعْتُ وصف الشيءِ بما فيه إلى الحسن مذهبُه، إلا أن يتكلّفَ متكلّفٌ، فيقول: هذا نعت سوء. فأمّا العرب العاربة فإنما تقول لشيءٍ إذا كان على استكمال النّعت: هو نعتٌ كما ترى، يريد التّتمة. قال:
أمّا القطاةُ فإنّي سوف أّنْعَتُـهـا		نَعْتاً يُوافِقُ نَعْتي بعضَ ما فيها
سكّاءُ مخطومةٌ في ريشها طَرَقٌ		حُمْرٌ قوادمُها سُود خوافـيهـا
البيتان لامرئ القيس. ويقال: صلماء أصحّ من سكّاء، لأن السّكك قِصَرٌ في الأذن. فلو قال: صلماء لأصاب.
والنعت: كل شيء كان بالغاً. تقول: هو نعت، أي: جيّد بالغ.
والنعت: الفرس الذي هو غاية في العتق والروع إنه لنعت ونعيت. وفرس نعتة، بيّنة النّعاتة وما كان نعتاً، ولقد نعت، أي: تكلف فعله. يقال: نعت نعاتة.
واستعنتّه، أي استوصفه.
والنعوت: جماعة النّعت، كقولك:نعت كذا ونعت كذا.

### Türkçe

باب **العين** ve **التاء** ve **النون**’un ikisiyle birlikte

**ع ن ت**، **ن ع ت**، **ن ت ع** kullanımdadır; **ع ت ن**، **ت ن ع**، **ت ع ن** ihmâl edilmiştir.
**عنت**:
**العَنَتُ**: bir insana meşakkati sokmak (yüklemek). **عَنِتَ** falan, yani: meşakkatle karşılaştı. Ve onu **تَعَنَّتُّه** diye **تَعَنُّتاً** (yaptım), yani: ona bir şey hakkında sordum; onunla ona karşı karıştırmayı ve meşakkati murat ettim. Ve cebrelenmiş kemik; ona bir şey isabet eder de onu **يُعْنِتُه** diye **إعناتاً** (meşakkate sokar). Dedi ki:
“Böylece Allah burunları, sürtülmüş (burunları) sürtülmüş kıldı;
kesilmişini ve **العَنِتَ** **المُخَشَّما** (olanı).”
**المُخَشَّمُ**: burun delikleri defa sonra defa kırılmış olan. Ve **العَنَتُ** günah da (demektir). Ve **العُنْتُوتُ**: bütün tepeciklerin uzamış olanı.

**نعت**:
**النَّعْتُ**: senin bir şeyi, onda olanla vasfetmendir. Ve denilir: **النَّعْتُ** bir şeyi, onda olanla, güzelliğe gidişi üzere vasfetmektir; ancak bir mütekellif tekellüf eder de şöyle der: bu, kötülük **نعت**’idir. Ama fasih Araplar ise, bir şeye, vasfın tamamlanması üzere olduğu zaman ancak şöyle der: o, gördüğün gibi bir **نعت**’tir; tamamlamayı kasteder. Dedi ki:
“أما القطاةُ فإنّي سوف أّنْعَتُـهـا		نَعْتاً يُوافِقُ نَعْتي بعضَ ما فيها
سكّاءُ مخطومةٌ في ريشها طَرَقٌ		حُمْرٌ قوادمُها سُود خوافـيهـا”
İki beyit İmru’ul-Kays’ındır. Ve denilir: **صلماء** **سكّاء**’dan daha sahihdir; çünkü **السّكك** kulakta kısalıktır. Şayet “**صلماء**” deseydi isabet ederdi.

Ve **النعت**: erişmiş (olgun) olan her şey. Dersin: o, **نعت**’tir; yani: iyi, erişmiş.

Ve **النعت**: asalet ve heybetin nihayeti olan at; muhakkak o, **لنعت** ve **نعيت**’tir. Ve **فرس نعتة**; **بيّنة النّعاتة**; ve **ما كان نعتاً**; ve andolsun **نعت** etti, yani: onun fiilini tekellüf etti. Denilir: **نعت نعاتة**.

Ve onu **استعنتّه**; yani onu vasıflandırmasını istedim.

Ve **النعوت**: **النّعت**’in cemaatidir; senin “şu **نعت** ve şu **نعت**” demen gibi.
